Lịch sử 9 Bài 23: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và sự thành lập nước VNDCCH

1. Lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố:

* Hoàn cảnh lịch sử

Tháng 5 năm 1945, là thời điểm quan trọng khi lực lượng phát xít Đức phải đối mặt với thất bại, đánh bại bởi các lực lượng Đồng minh. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Sau đó, vào tháng 8 năm 1945, Nhật Bản cũng phải đầu hàng không điều kiện trước Đồng minh, kết thúc chiến tranh ở Thái Bình Dương.

Hội nghị toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra tại Tân Trào từ ngày 14 đến 15 tháng 8 năm 1945, với những quyết định quan trọng. Đầu tiên, quyết định phát động Tổng khởi nghĩa để giành lại chính quyền trong cả nước trước khi quân Đồng minh có thể tiến vào. Thứ hai, thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc để tổ chức và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa. Cuối cùng, ra Quân lệnh số 1, kêu gọi toàn dân nổi dậy chống lại thực thể thực dân.

* Đại hội quốc dân họp ở Tân Trào ngày 16-8-1945:

Đại hội quốc dân tại Tân Trào vào ngày 16-8-1945 là một sự kiện lịch sử quan trọng, đánh dấu sự thống nhất và quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến tranh giành độc lập. Trong đại hội này, Mặt trận Việt Minh đã thông qua 10 chính sách quan trọng, định hình hướng đi cho cuộc khởi nghĩa.

Lập ra Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam là một bước quan trọng, chủ tịch của ủy ban này chính là Hồ Chí Minh, một nhà lãnh đạo tài năng và tầm nhìn. Quốc kì và Quốc ca được xác định trong cuộc họp này, điều này làm nền tảng cho việc xây dựng Chính phủ Lâm thời sau này.

Sau khi đại hội bế mạc, Hồ Chí Minh đã gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên khởi nghĩa giành lại chính quyền. Hành động này thể hiện sự quyết tâm và lòng dũng cảm của nhà lãnh đạo, khuyến khích tinh thần đoàn kết và đoàn kết toàn dân.

Chiều 16-8-1945, theo mệnh lệnh của Ủy ban Khởi nghĩa, một đơn vị quân giải phóng do Võ Nguyên Giáp chỉ huy đã xuất phát từ Tân Trào tiến về thị xã Thái Nguyên. Đây là bước khởi đầu cho cuộc Tổng khởi nghĩa vũ trang, một cú đánh quan trọng để giành lại chính quyền trong cả nước.

2. Giành chính quyền ở Hà Nội:

Ngày 15-8-1945, Hà Nội, thủ đô của Việt Nam thời bấy giờ, trở thành điểm nóng của cuộc khởi nghĩa vì đội tuyên truyền xung phong của Việt Minh đã tổ chức các hoạt động quyết liệt để kêu gọi nhân dân tham gia vào cuộc tổng khởi nghĩa.

Đội tuyên truyền xung phong không chỉ giới hạn ở việc tổ chức diễn thuyết, mà còn triển khai rải truyền đơn, biểu ngữ và tổ chức các cuộc biểu tình khắp nơi ở Hà Nội. Những biểu ngữ và thông điệp được truyền đạt từ đội tuyên truyền đã chơi một vai trò quan trọng trong việc kêu gọi sự tham gia tích cực của nhân dân vào cuộc khởi nghĩa.

Sáng ngày 19-8-1945, quảng trường Nhà hát lớn Hà Nội trở thành điểm hội tụ của những người ủng hộ tổng khởi nghĩa. Mặt trận Việt Minh đã tổ chức một mít tinh hùng vĩ, thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Sau mít tinh, đoàn người đã hành quyết liệt đến các cơ quan chính quyền bù nhìn như phủ Khâm sai, Toà thị chính, Sở cảnh sát, Trại báo an… và chiếm giữ chúng một cách tự tổ chức. Tình thế sục sôi của quần chúng khiến cho lực lượng Nhật có thể lớn mạnh, nhưng không thể kiểm soát được. Chính quyền địa phương nhanh chóng trở thành tài sản của nhân dân, là sự thể hiện rõ nét cho quyết tâm và sự đoàn kết của cả thành phố.

3. Giành chính quyền trong cả nước:

Từ ngày 14 đến ngày 18-8-1945, là một khoảng thời gian nhanh chóng và quan trọng trong lịch sử Việt Nam khi bốn tỉnh lị Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, và Quảng Nam đã giành chính quyền sớm nhất trong cả nước. Điều này chỉ ra sự đồng lòng và quyết tâm của nhân dân cả nước trong việc đấu tranh cho độc lập và tự do.

Ngày 19-8-1945, Hà Nội đã giành chính quyền, điều này không chỉ là một chiến thắng của thủ đô mà còn là nguồn động viên lớn cho các vùng lân cận và toàn quốc. Sự kiện này đã thổi bùng tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước trong tâm hồn mỗi người dân.

Ngày 23-8-1945, Huế, thành phố mang đậm bản sắc văn hóa lịch sử, cũng giành chính quyền. Sự tham gia tích cực của nhân dân Huế là một ví dụ cho thấy sự đa dạng và đoàn kết của cả nước trong cuộc khởi nghĩa.

Ngày 25-8-1945, Sài Gòn, trung tâm kinh tế sôi động, cũng tham gia vào cuộc giành chính quyền. Sự hiện diện của các phong trào độc lập tại thành phố này chứng minh sức mạnh của lòng dũng cảm và quyết tâm của nhân dân miền Nam.

Ngày 28-8-1945, cả nước đã giành được chính quyền, đánh dấu cho sự thắng lợi hoàn toàn của cuộc tổng khởi nghĩa. Trong chỉ 15 ngày, từ ngày 14 đến ngày 28-8-1945, những chiến thắng này đã khẳng định quyền lực của nhân dân và Mặt trận Việt Minh.

Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình-Hà Nội, đánh dấu sự ra đời của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện này không chỉ là kết quả của sự nỗ lực và chiến thắng của nhân dân mà còn là sự khởi đầu cho một chặng đường mới của quốc gia.

4. Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thành công của Cách mạng tháng Tám:

Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối với dân tộc Việt Nam mang ý nghĩa lịch sử to lớn và có những nguyên nhân quan trọng đã làm nên thành công của cuộc cách mạng này.

* Đối với nước nhà:

Phá tan xiềng xích Pháp – Nhật: Cách mạng tháng Tám đã đánh bại cả hai lực lượng thực dân Pháp và Nhật Bản, giải phóng đất đai khỏi sự áp bức và kiểm soát của họ. Điều này không chỉ đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ thực dân, mà còn là sự khởi đầu cho một Việt Nam độc lập.

Lật nhào ngai vàng phong kiến: Cách mạng đã làm sụp đổ chế độ phong kiến, mở đường cho sự xuất hiện của chế độ dân chủ Cộng hoà. Việc này không chỉ thay đổi toàn diện hệ thống chính trị mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Việt Nam.

Việt Nam trở thành nước độc lập: Cách mạng tháng Tám đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng nước Việt Nam độc lập. Sự kiện này đã khắc sâu vào lịch sử quốc gia và tạo nền tảng cho việc xây dựng quốc gia theo hình thức dân chủ.

Tự do và tự chủ: Cách mạng đã mở ra cánh cửa cho tự do và tự chủ của nhân dân Việt Nam. Việc dân chủ Cộng hoà được lập ra đã thúc đẩy quá trình xây dựng một xã hội công bằng và dân chủ hơn.

Chuyển đổi tư duy cộng đồng: Cách mạng tháng Tám đã thay đổi tư duy cộng đồng, khuyến khích tinh thần đoàn kết và tự hào dân tộc. Đây là một phần quan trọng của sự hình thành và phát triển của quốc gia.

* Đối với thế giới:

Mẫu gương cho những nước thuộc địa khác: Cách mạng tháng Tám đã tạo ra một mẫu gương mạnh mẽ cho những nước thuộc địa khác, làm tăng động lực và tinh thần đấu tranh trong cuộc chiến giải phóng của họ. Việc Việt Nam, một quốc gia nhỏ yếu, có thể chống lại hai đế quốc lớn là Pháp và Nhật Bản đã khơi gợi hy vọng và niềm tin trong lòng nhân dân các nước thuộc địa.

Tự chủ và tự do: Thắng lợi của Việt Nam đã thể hiện rõ quyết tâm của nhân dân trong việc bảo vệ và xây dựng tương lai tự do và tự chủ cho quốc gia của mình. Những nước khác cũng đã rút ra được bài học về sức mạnh của lòng dũng cảm và quyết tâm dân chủ trong việc chống lại áp bức từ các thế lực đế quốc.

Cổ vũ phong trào giải phóng trên toàn cầu: Cách mạng tháng Tám đã kích thích sự phát triển của các phong trào giải phóng toàn cầu. Các nước và các nhóm dân chủ trên thế giới đã tìm cách hỗ trợ nhân dân Việt Nam, tạo nên một môi trường quốc tế ủng hộ.

Góp phần định hình diện mạo thế giới: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám đã góp phần định hình diện mạo thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ hai, đặt ra những thách thức mới đối với hệ thống thực dân và thực dân chủ.

Hỗ trợ quốc tế cho phong trào giải phóng: Sự thành công của Việt Nam đã thu hút sự chú ý và hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và những người ủng hộ nền độc lập và tự do. Điều này đã làm tăng cường sức mạnh và tầm ảnh hưởng của phong trào giải phóng toàn cầu.

Trong bối cảnh lịch sử toàn cầu, Cách mạng tháng Tám đã đánh dấu sự khởi đầu cho những biến động lớn trong cuộc chiến tranh giải phóng và đã để lại ảnh hưởng sâu sắc đối với tư duy và tình hình chính trị thế giới.