Văn Khấn Tết Hạ Nguyên, Tết Cơm Mới, Tết Trùng Thập

1. Tết Hạ Nguyên – Cơm Mới vào ngày nào?

Tết Hạ Nguyên – Cơm Mới là lễ tết cổ truyền của người Việt Nam, được tổ chức vào ngày mùng một, mùng mười hoặc ngày rằm tháng mười âm lịch hàng năm. Đây là ngày tôn vinh sự sống, sự sinh sản và sự phồn thịnh của thiên nhiên, cũng như là ngày cầu mong một năm mùa màng bội thu, gia đình hạnh phúc, cũng là ngày để tưởng nhớ và cúng bái tổ tiên, ông bà và những người đã khuất. Trong ngày này, người Việt Nam có phong tục làm và thưởng thức cơm mới từ gạo vụ đầu tiên, cùng với các món ăn khác như bánh trôi, bánh chay, bánh ú, bánh giầy, bánh dày… để cảm tạ trời đất, cha mẹ và các vị thần linh đã ban cho mùa màng bội thu. Cơm mới là cơm được nấu từ gạo mới thu hoạch, có mùi thơm và ngọt đặc trưng. Cơm mới thường được dùng kèm với các món ăn như thịt kho, cá chiên, rau luộc và canh chua. Cơm mới không chỉ là một bữa ăn ngon miệng, mà còn là biểu tượng cho sự sung túc, hạnh phúc và bình an của gia đình.

Cơm mới được coi là biểu tượng cho sự trẻ trung, sức khỏe và may mắn. Ngoài ra, người Việt Nam còn có nhiều hoạt động văn hóa và tín ngưỡng khác trong ngày Tết Hạ Nguyên – Cơm Mới, như cúng ông Công ông Táo, cúng tổ tiên, thắp hương đền chùa, dâng hoa quả cho các vị thần linh, đốt pháo hoa, đua thuyền rồng, tung diều… Những hoạt động này không chỉ thể hiện sự kính trọng và tri ân của con người đối với thiên nhiên và tổ tiên, mà còn góp phần duy trì và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

2. Nguồn gốc của Tết Hạ Nguyên:

Tết Hạ Nguyên hay còn gọi là Tết cơm mới, lúa mới. Đây có lẽ là ngày lễ còn khá xa lạ với nhiều người bởi ngay cái tên nó đã nói lên tất cả: ngày tết quen thuộc với những người làm nông nghiệp, làng quê hơn là người thành phố.

Theo quan niệm dân gian, đây là ngày cầu siêu cho các linh hồn vong nhân, cũng như thể hiện lòng biết ơn và tưởng nhớ đến tổ tiên. Ngoài ra, đây cũng là dịp để người dân thể hiện sự tôn trọng và tri ân đến các vị thần, bồ tát, phật tổ và các bậc tiền nhân đã có công với đất nước và dân tộc.

Nguồn gốc của Tết Hạ Nguyên – Cơm Mới có nhiều giả thuyết khác nhau. Một số cho rằng lễ hội này xuất phát từ phong tục cúng cơm mới của người nông dân, để cảm tạ trời đất và tổ tiên đã ban cho mùa màng bội thu. Sau một mùa màng tháng 8 gặt hái bội thu,  thóc lúa đầy bồ, lúc này là lúc nông nhàn, người dân thảnh thơi. Vì vậy người ta nhớ đến ơn trên và làm lễ tạ ơn trời đất đã mang đến mưa thuận gió hòa, cho một vụ mùa ấm no. Đó là lý do có ngày Tết Hạ Nguyên, Tết Trùng Thập. Vào ngày này nhà nhà đều nấu xôi, cơm nếp, bánh trái từ gạo mới gặt hái được trong vụ mùa tháng 8 để để làm mâm cơm cúng ông bà tổ tiên và các vị vị thần linh.

Một số khác cho rằng lễ hội này có liên quan đến truyền thuyết về Bồ Tát Mục Kiền Liên, người đã cứu mẹ mình khỏi địa ngục bằng sự tu hành và biết ơn. Một số lại cho rằng lễ hội này là sự kết hợp của nhiều phong tục khác nhau, từ cúng cơm mới, cúng rẫy, cúng trăng, đến cúng âm linh.

Theo quan niệm của ông bà ta xưa, những ngày này Thiên Đình cử thần Tam Thanh xuống trần gian để xem xét việc tốt xấu về tâu với Ngọc Hoàng. Do vậy, mọi nhà phải làm lễ để thần Tam Thanh ban phúc lành, tránh tai hoạ và cũng là dịp “ Tiến tân” cơm gạo mới cúng Tổ tiên.

Nhân Tết Hạ Nguyên ( hay còn gọi là Tết Cơm Mới) mọi người đều mua quà và gạo nếp mới cùng những đặc sản lúc giao mùa Thu, đông biếu ông, bà, cha, mẹ và những bậc tôn kính để bày tỏ lòng hiếu thuận, biết ơn bậc trên.

Dù có nguồn gốc như thế nào, Tết Hạ Nguyên – Cơm Mới là một lễ hội mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần duy trì và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

3. Văn Khấn Tết Hạ Nguyên, Tết Cơm Mới, Tết Trùng Thập:

Nam mô a di đà Phật!

Nam mô a di đà Phật!

Nam mô a di đà Phật!

Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ Địa, ngài Bản gia Táo Quân, cùng chư vị Tôn thần.

Con kính lạy Cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, thúc bá huynh đệ, cô dì, tỷ muội họ nội họ ngoại.

Tín chủ (chúng) con là …………..

Ngụ tại …………..

Hôm nay là ngày mồng một (ngày mười lăm, hoặc ngày mùng 10) tháng mười là ngày Tết Cơm Mới, tín chủ chúng con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa, trà qủa đốt nén tâm hương dâng lên trước án.

Trộm nghĩ rằng:

Cây cao bóng tốt

Quả tốt hương bay

Công tài bồi xưa những ai gây

Của quý hoá nay con cháu hưởng

Trước nhờ ơn Trời Đất Phật Tiên, chư vị Tôn thần

Sau nhờ ơn Tổ tiên gây dựng, kể công tân khổ biết là bao?

Đến nay con cháu dồi dào, hưởng miếng trân cam còn nhớ mãi.

Nay nhân mùa gặt hái Gánh nếp tẻ đầu mùa Nghĩ đến ơn xưa

Cày bừa vun xới Sửa nồi cơm mới Kính cẩn dâng lên

Thưởng tiên nếm trước

Mong nhờ Tổ phước

Hoà cốc phong đăng

Thóc lúa thêm tăng

Hoa màu tươi mới

Làm ăn tiến tới

Con cháu được nhờ

Lễ tuy đơn sơ

Tỏ lòng thành kính

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ Địa, ngài Bản gia Táo Quân, Ngũ phương, Long Mạch Tài thần, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật,

Chúng con kính mời các cụ Cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, chư vị Hương linh Gia tiên nội ngoại họ ………. cúi xin thương xót con cháu, giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời vong linh các vị Tiền chủ, Hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng. Xin các ngài độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật!

Nam mô A Di Đà Phật

Nam mô A Di Đà Phật!

4. Cách sắm lễ Tết Hạ Nguyên:

Thứ nhất, sắm hoa quả, bánh kẹo, rượu, trà và các loại đồ ăn khác để cúng lễ. Những món ăn cúng lễ thường gồm có xôi gấc, bánh chưng, bánh dày, bánh trôi, bánh chay, bánh ít, bánh phu thê, bánh tét và các loại thịt heo, gà, vịt, cá… Ngoài ra, còn có những món ăn đặc biệt dành cho các vị thần và các linh hồn như bánh phục linh (bánh nếp nướng), bánh phục kiến (bánh nếp chiên), bánh phục lộc (bánh nếp cuốn), bánh phục sinh (bánh nếp nhân đậu xanh) và bánh phục vị (bánh nếp nhân mè đen).

Thứ hai, sắm áo quần mới cho cả gia đình để mặc trong ngày lễ. Áo quần mới không nhất thiết phải là áo dài truyền thống, nhưng phải sạch sẽ, gọn gàng và hợp với phong tục. Màu sắc của áo quần cũng nên trang nhã và không quá sặc sỡ.

Thứ ba, sắm và treo cờ vàng hoặc cờ đỏ có in chữ “Phúc” hoặc “Lộc” trước cửa nhà để cầu mong may mắn và hạnh phúc. Cờ vàng hoặc cờ đỏ là biểu tượng của sự sung túc và phồn vinh.

Thứ tư, sắm và đốt nhang, hương, nến và giấy vàng mã để cúng lễ. Nhang, hương, nến là để tạo khói thơm và ánh sáng cho các vị thần và các linh hồn. Giấy vàng mã là để biếu cho các linh hồn để họ có tiền bạc để chi tiêu trong âm giới.

Thứ năm, sắm và dâng hoa sen hoặc hoa cúc cho các vị thần và các linh hồn. Hoa sen là biểu tượng của sự thanh tịnh và cao quý. Hoa cúc là biểu tượng của sự trường thọ và kiên cường.

5. Những lưu ý khi làm lễ Tết Hạ Nguyên:

Để làm lễ Tết Hạ Nguyên một cách trang nghiêm và đúng nghi thức, bạn cần chú ý những điều sau:

Thứ nhât, chuẩn bị bàn thờ gọn gàng, sạch sẽ, có đủ các vật phẩm cần thiết như hoa quả, bánh trái, rượu, trà, hương, nến, vàng mã, giấy vụn…

Thứ hai, chọn thời gian làm lễ phù hợp với gia đình và địa phương. Thông thường, người ta làm lễ vào buổi sáng hoặc chiều tối của ngày 14 hoặc 15 tháng 7 âm lịch. Tuy nhiên, có thể linh động theo tình hình cụ thể của mỗi gia đình.

Thứ ba, thực hiện lễ cúng với tinh thần thành kính và biết ơn. Khi cúng, bạn nên đọc kinh hoặc tụng niệm tên các ông bà, tổ tiên đã qua đời, cầu nguyện cho họ được siêu thoát và hưởng phúc. Bạn cũng nên xin lỗi nếu có phạm lỗi gì với họ trong quá khứ.

Thứ tư, sau khi cúng xong, có thể đốt vàng mã, giấy vụn cho các vong linh. Chọn nơi đốt an toàn và không gây ô nhiễm môi trường. Giữ gìn trật tự công cộng và không làm phiền hàng xóm.

Thứ năm, dâng lễ cho các vị Phật, Bồ Tát, Thần linh… để cầu mong cho gia đình được bình an, may mắn và hạnh phúc.