Cô Bé Thượng Ngàn là ai? Sự tích về Cô Bé Thượng Ngàn?

1. Cô Bé Thượng Ngàn là ai?

Trong hệ thống Tứ Phủ thần linh, Cô Bé chính là những vị tiên cô cư ngụ tại Tòa Sơn Trang và là hầu cận Mẫu. Trong đó bao gồm Cô Bé thuộc hàng Tứ Phủ Thánh Cô cùng với Cô Bé Bản Đền Bản Cảnh. Cô Bé Thượng Ngàn là một trong các vị thuộc Tứ Phủ Thánh Cô. Với sự linh thiêng đặc biệt, Cô thường được các con nhang, đệ tử dâng lễ để cầu xin tài lộc và danh vọng.

Cô Bé Thượng Ngàn là một trong các vị tiên cô ngự trên Tòa Sơn Trang và phục vụ Mẫu Thượng Ngàn, nổi tiếng vì sự linh thiêng và thường xuyên về ngự đồng. Cô được thờ ở nhiều nơi, mỗi địa phương đều có những truyền thuyết và cách gọi riêng về Cô.

Người có duyên với Cô Bé Thượng Ngàn thường có tính cách dễ chịu, vui vẻ, hòa đồng và đôi khi có phần tinh nghịch như một cô bé. Nếu được Cô ban lộc, người này thường sẽ gặp thuận lợi trong công việc, tài chính dồi dào và không phải lo lắng quá nhiều.

Cô Bé Thượng Ngàn là một vị tiên cô rất nổi bật và linh thiêng, thường xuất hiện trong trạng thái ngự đồng. Khi ngự, Cô thường mặc áo xanh lục, đi hài xanh và đeo gùi hoa, mang vẻ đẹp của một thiếu nữ xinh xắn từ miền thượng ngàn.

2. Sự tích về Cô Bé Thượng Ngàn:

• Truyền thuyết về Cô Bé Tân An

Truyền thuyết về Cô Bé Tân An đã được truyền miệng từ rất lâu, gắn liền với một ngôi đền cổ được biết đến với tên gọi Đền Cô Tân An. Đền nằm ở xã Tân An, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Theo những câu chuyện dân gian, ngôi đền thờ vị nữ chúa tên Hoàng Bà Xa. Người đã cùng với cha là Đức quan Hoàng Bảy đóng góp công lao lớn trong việc bảo vệ đất nước và duy trì hòa bình cho quê hương. Để tri ân những công lao to lớn này, người dân từ xa xưa đã duy trì truyền thống dâng lễ và khấn vái để bày tỏ lòng biết ơn đối với những gì Cô Bé Tân An đã làm cho quê hương và đất nước.

• Truyền thuyết về Cô Bé Minh Lương

Theo truyền thuyết dân gian, vào thời kỳ nhà Trần (khoảng thế kỷ XV), tại tổng Minh Lương thuộc xã Lang Quán, tỉnh Tuyên Quang hiện nay, có một cặp vợ chồng người dân tộc dù đã lớn tuổi nhưng chưa có con. Họ sống bằng nghề mò cua, xúc tép ngoài đồng. Một ngày nọ, khi người chồng ở nhà, người vợ ra đồng như thường lệ và vô tình vớt được hai quả trứng lạ. Dù bực bội vì không bắt được tôm, bà đã ném hai quả trứng đi và xuống hạ nguồn, nhưng vẫn chỉ thấy hai quả trứng đó. Vì cảm thấy điều này kỳ lạ, bà đã mang hai quả trứng về và thả vào chum nước dưới cầu thang.

Sau một thời gian, người vợ mang thai và sinh ra một cô bé gái xinh đẹp, đáng yêu và họ đặt tên là Minh Lương. Đồng thời, trong chum nước, hai quả trứng đã nở ra hai con rắn. Hai con rắn và cô gái cùng lớn lên và chơi với nhau. Tuy nhiên, một ngày, khi trở về, cha mẹ phát hiện con gái mình đã bị hai con rắn độc cắn chết. Họ đau lòng đến mức không thể chôn cất con mà chỉ đặt cô trên sàn để tưởng nhớ. Sáng hôm sau, họ ngạc nhiên khi thấy mối đã đùn lên đắp mộ cho cô. Dân làng hiểu rằng cô đã hóa linh và lập miếu thờ cô tại nấm mộ được mối đùn này. Trong thời kỳ chống giặc Cờ Đen, Cô Bé Minh Lương đã hiển linh giúp quân đội đánh bại kẻ thù và bảo vệ bờ cõi. Cô cũng thường xuyên giúp đỡ dân làng bằng cách chữa bệnh và cung cấp các bài thuốc quý từ rừng núi trong thời kỳ khó khăn.

• Truyền thuyết về Cô Bé Mỏ Than

Theo truyền thuyết, Thần Kim Quy đã lén lấy hết mỏ quý của vua tại đền Mỏ Than và mang đến vùng biển Nam Hải. Khi biết tin, Ngọc Hoàng Thượng Đế lập tức phái Cô Bé xuống trần gian. Cô cưỡi hai con rồng bay xuống và khi đến nơi, thấy bầu trời âm u và khí lạnh, Cô đã nhảy xuống và chặn thần Kim Quy, biến rùa thành đá. Nhờ có Cô Bé Mỏ Than, các mỏ đồng cổ vẫn được bảo tồn. Cô đã xin vua cha và mẫu mẹ cho trồng cây xanh bao quanh mỏ, giữ cho mỏ luôn bóng mát và bảo vệ nó. Bên cạnh đó, Cô còn hiển linh chữa bệnh cho dân chúng. Khi đi xa, Cô thường để lại đôi thắt lưng dài màu đen (đôi long xà có mào) để bảo vệ đền phủ. Tương truyền, người nào thấy con rắn có mào sẽ được thăng tiến nhưng người đó phải là người lương thiện và hành thiện.

3. Văn Cô Bé Tân An:

Đất Tân An địa linh chung tú

Châu Văn Bàn cảnh thú sơn trang

Non xanh nước biếc trăng ngàn

Thỉnh mời Cô Bé Tân An ngự về

Thú non tiên bốn bề sông núi

Dấu sơn hà tụ hội khí thiêng

Tân An cổ tích lưu truyền

Tiếng thơm Cô Bé khắp miền gần xa

Có phen chơi Bảo Hà Trái Hút

Dạo tiếng đàn thánh thót nhặt khoan

Chiềng Ken, Tân Thượng, Tân An

Nậm Tha, Nậm Rạng, Làng Giàng, Khánh Yên

Ngàn núi đá nọ miền sơn thuỷ

Ngôi đền thờ tú khí danh lam

Trăm hoa đua nở trên ngàn

Mẫu đơn đua sắc phong lan khoe màu

Bầy chim non bên lầu ríu rít

Cảnh rừng chiều mờ mịt sương giăng

Non xa thấp thoáng bóng trăng

Ngàn mây lấp ló cung Hằng nhởn nhơ

Dưới suối khe lững lờ nước chảy

Ông hổ gầm vang dậy sơn lâm

Nhớ xưa có giặc ngoại xâm

Nữ trung anh kiệt dẹp quân bạo tàn

Danh thắng tích Tân An thiên cổ

Dẫu biến dời vẫn tỏ sử xanh

Thượng ngàn ghi dấu oai linh

Chữ tâm ẩn hiện phân minh tỏ tường

Chữ trung hiếu cương thường gìn giữ

Nghiệp tham sân tân khổ còn đâu

Chữ tâm linh ứng nhiệm mầu

Cải tà quy chính trước sau mới là

Khắp bốn phương gần xa nô nức

Chư thanh đồng đệ tử con nhang

Đèn hương võng tía quạt vàng

Thỉnh mời cô bé đào đàn chứng minh

Nay đệ tử văn trình tấu đối

Dốc lòng thành sám hối cửa thiêng

Thỉnh Cô trắc giáng bản đền

Khuông phù đệ tử thiên niên thọ trường

4. Văn Cô bé Minh Lương:

Minh nhật nguyệt soi đường chính đạo

Lương càn khôn xét kẻ ngay gian

Nhớ xưa Lăng Quán – Tuyên Quang

Minh Lương lại có Cô Ngàn Tiên Y

Diệu thánh dược thần kì đẩu số

Đóa phù dung vừa độ tốt tươi

Nên trang sắc nước hương trời

Đã trong hiếu kính, lại ngoài cần chuyên

Đôi thung huyên ngày thường nâng giấc

Ví so bằng vàng ngọc nết na

Tảo tần nội trợ tề gia

Lên non hái thuốc về nhà luyện đan

Bầu thánh dược tiên hoàn cứu thế

Đất Tuyên Quang già trẻ đội ơn

Công Người như núi như non

Trọn đời giữ tấm lòng son vì đời

Ai hay nhẽ sao dời vật đổi

Lánh bụi hồng về cõi hư không

Đồi cao còn dấu tiên dung

Nhân dân kỷ niệm nhớ công lập đền

Tiên Cô Bé trấn miền

Bắc Địa Xã Minh Lương hòa khí xuân phong

Núi Dùm điệp điệp trùng trùng

Suối trong uốn khúc đồi thông rườm rà

Đêm thanh vắng hiện ra bẻ lái

Mảng nứa xanh vượt suối tay chèo

Sông Lô nước chảy lưng đèo

Mảng Cô xuôi ngược sớm chiều lênh đênh

Kim quy tướng hiện hình chầu phục

Cá bạc vàng suối ngọc long lanh

Minh Lương cảnh trí hữu tình

Tiên Cô bẻ lái lênh đênh trước đền

Mảng chở khách hữu duyên hữu phúc

Mảng chở người trong lúc gian nan

Mảng Cô chở thuốc trên ngàn

Mảng Cô cứu kẻ cơ hàn tai ương

Mảng chở khách lên đường chính đạo

Mảng chở người cảm mạo phong sương

Rau măng, cháo bẹ, cơm lam

Độ người phá núi, khai mương, bắc cầu

Vai nặng trĩu gánh bầu tiên dược

Túi Hoa Đà, Biển Thước linh đan

Thảnh thơi gió núi mây ngàn

Minh Lương chính trực, cương thường, hiếu trung

Giận những kẻ thoát vòng bội nghĩa

Giận những loài tà quỷ yêu ma

Thương người hiếu kính mẹ cha

Thương người vì nước, vì nhà, vì dân

Niềm son sắt kiệm cần liêm chính

Điểm tô cho nước Việt dài lâu

Lời Cô ghi nhớ làm đầu

Nhớ lời mà sửa cho nhau tốt lành

Tiên Cô Bé anh linh giáng thế

Nhớ lời Cô đuốc tuệ sáng soi

Dù cho vận đổi sao dời

Lời Cô vẫn tỏ muôn đời chẳng phai

Gương Cô để cho đời soi mãi

Chữ “Minh Lương” chói lọi trời đông

Cô về trắc giáng đền trung

Khuông trì đệ tử tăng long thọ trường.

5. Đền thờ Cô Bé Thượng Ngàn:

Có rất nhiều nơi trên đất nước ta thờ cúng Cô Bé Thượng Ngàn nhưng địa điểm thờ cúng nổi tiếng nhất là ở gần ngôi đền Quan Đệ Tam trên đoạn đường Hùng Vương thuộc tỉnh Lạng Sơn.

Một địa điểm thờ Cô khác cũng nổi tiếng và thu hút nhiều người hàng hương chính là tại đền Chí Mìu, tại tỉnh Bắc Giang. Tại đây, người dân địa phương gọi cô bằng cái tên gọi khác là Cô Bé Chí Mìu.

Cô Bé Thượng Ngàn là một trong số những vị thánh cô linh thiêng và được người dân kính trọng trong  Đạo thờ Mẫu. Do đó, nếu du khách muốn cầu khấn điều gì chính đáng với tâm chân thành, nhất kính đều được cô phù hộ và giúp hóa điều đó thành hiện thực.