Nhà mua trả góp là hình thức mua nhà trả tiền theo nhiều đợt trong một khoảng thời gian nhất định theo thỏa thuận với bên bán hoặc Ngân hàng. Về bản chất, đây là giao dịch mua bán tài sản có điều kiện thanh toán chậm hoặc trả dần. Vậy nhà mua trả góp chưa xong có được chia thừa kế không?
CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
TRỤ SỞ CHÍNH TẠI HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 89 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900.6568
Số điện thoại Luật sư: 037.6999996
Email: dichvu@luatduonggia.vn
Mục lục bài viết
1. Nhà mua trả góp chưa xong có được chia thừa kế không?
Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.
Theo đó, di sản thừa kế bao gồm toàn bộ tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết tại thời điểm mở thừa kế, cụ thể:
- Tài sản riêng của người chết được hình thành trong thời gian còn sống, như tài sản riêng của vợ, chồng; tài sản được tặng cho riêng; tài sản được thừa kế riêng hoặc các tài sản khác thuộc quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân đó;
- Phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung với người khác, bao gồm phần quyền sở hữu trong tài sản chung vợ chồng, phần quyền sử dụng đất trong hộ gia đình hoặc các tài sản đồng sở hữu khác.
Từ đó có thể khẳng định, mọi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người chết đều được xác định là di sản thừa kế mà không phụ thuộc vào việc tài sản đó đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính hay chưa.
Trong trường hợp người chết có để lại di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo ý chí của họ. Ngược lại, nếu không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực pháp luật, di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật, căn cứ vào các hàng thừa kế.
Như vậy: Tài sản thuộc sở hữu của một người tại thời điểm chết đều là di sản thừa kế. Do đó, nhà ở dù đang trong quá trình trả góp vẫn ĐƯỢC xem là di sản thừa kế và được đưa vào phân chia theo quy định của pháp luật.
2. Có phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi thừa kế nhà mua trả góp không?
Trong thực tiễn, khi phát sinh thừa kế đối với nhà đang trả góp, vấn đề quan trọng không chỉ là quyền được nhận tài sản mà còn là nghĩa vụ tài chính gắn liền với tài sản đó. Theo quy định của pháp luật hiện hành, người thừa kế không chỉ nhận quyền mà còn phải kế thừa cả nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản.
2.1. Các hình thức mua nhà trả góp:
Hiện nay, việc mua nhà trả góp thường tồn tại dưới 02 hình thức cơ bản:
a. Mua nhà trả chậm, trả dần với chủ đầu tư:
Theo khoản 2 Điều 167 Luật Nhà ở năm 2023 (sửa đổi bởi Khoản 5 Điều 86 Luật Phục hồi, phá sản 2025):
- Bên mua nhà ở trả chậm, trả dần chỉ được thực hiện giao dịch mua bán, tặng cho, đổi, thế chấp, góp vốn nhà ở này với người khác sau khi đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác;
- Trường hợp trong thời hạn trả chậm, trả dần mà bên mua nhà ở là tổ chức bị phá sản, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động thì quyền, nghĩa vụ của bên mua nhà ở được thực hiện theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động;
- Trường hợp trong thời hạn trả chậm, trả dần mà bên mua nhà ở chết thì người thừa kế hợp pháp được thực hiện tiếp quyền, nghĩa vụ của bên mua nhà ở và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận sau khi người thừa kế đã trả đủ tiền mua nhà cho bên bán.
Theo đó, trong thời hạn trả chậm, trả dần mà bên mua chết thì:
- Người thừa kế hợp pháp được tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ của bên mua;
- Sau khi hoàn tất nghĩa vụ thanh toán, người thừa kế sẽ được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở.
Như vậy, trong trường hợp này, nghĩa vụ trả tiền mua nhà chuyển giao cho người thừa kế và đây là điều kiện để hoàn tất quyền sở hữu đối với tài sản.
b. Mua nhà trả góp thông qua vay ngân hàng:
Đây là hình thức phổ biến, trong đó:
- Người mua đã đứng tên sở hữu nhà;
- Khoản tiền mua nhà được hình thành từ hợp đồng vay với ngân hàng;
- Nghĩa vụ trả nợ (gốc và lãi) được thực hiện theo kỳ hạn.
Trong trường hợp này, căn nhà vẫn được xác định là di sản thừa kế, đồng thời khoản vay ngân hàng trở thành nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.
2.2. Nghĩa vụ trả nợ của người thừa kế theo quy định pháp luật:
Theo Điều 615 Bộ luật dân sự năm 2015, nghĩa vụ tài sản của người chết được xử lý như sau:
- Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
- Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại;
- Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
- Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.
Do đó, khi nhận thừa kế căn nhà đang trả góp, các đồng thừa kế có nghĩa vụ tiếp tục thanh toán khoản nợ liên quan đến căn nhà, bao gồm cả nợ gốc và lãi (nếu có).
2.3. Điều kiện để phân chia di sản là nhà đang thế chấp:
Trên thực tế, phần lớn các căn nhà mua trả góp qua ngân hàng đều đang trong tình trạng thế chấp. Vì vậy, để có thể thực hiện việc phân chia di sản, các đồng thừa kế cần:
- Thanh toán toàn bộ khoản nợ còn lại cho ngân hàng;
- Thực hiện thủ tục xóa đăng ký thế chấp đối với tài sản;
- Sau đó, tiến hành lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại tổ chức hành nghề công chứng.
Chỉ khi hoàn tất việc giải chấp, căn nhà mới có thể được phân chia hợp pháp giữa các thừa kế.
Như vậy: Khi nhận thừa kế nhà mua trả góp, người thừa kế PHẢI thực hiện nghĩa vụ trả nợ tương ứng với tài sản được nhận. Nghĩa vụ này là hệ quả tất yếu của việc kế thừa quyền tài sản nhằm bảo đảm nguyên tắc công bằng và trách nhiệm trong quan hệ dân sự.
Do đó, khi phát sinh thừa kế đối với loại tài sản này, các bên cần cân nhắc kỹ giữa quyền lợi và nghĩa vụ; đồng thời lựa chọn phương án xử lý phù hợp để tránh phát sinh tranh chấp về sau.
3. Có quyền từ chối nhận di sản khi không đủ khả năng trả góp tiền mua nhà không?
Theo quy định của pháp luật, người thừa kế khi nhận di sản không chỉ được hưởng quyền mà còn phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi phần di sản được hưởng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Do đó, đối với nhà đang mua trả góp, nghĩa vụ tiếp tục thanh toán khoản tiền còn lại là trách nhiệm gắn liền với việc nhận thừa kế.
Tuy nhiên, trong trường hợp người thừa kế không đủ khả năng tài chính để tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả góp, pháp luật cho phép họ được quyền từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 Bộ luật dân sự năm 2015:
- Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác;
- Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết;
- Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Theo đó, người thừa kế CÓ quyền từ chối nhận di sản, miễn là việc từ chối này không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của chính họ đối với người khác. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác cũng như người có trách nhiệm phân chia di sản để biết; đồng thời phải được thực hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Khi người thừa kế thực hiện việc từ chối nhận di sản hợp pháp, họ sẽ không được hưởng bất kỳ quyền lợi nào từ khối di sản, đồng thời cũng không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến tài sản đó. Phần di sản này sẽ được phân chia lại cho các đồng thừa kế khác theo quy định của pháp luật hoặc theo nội dung di chúc.
Như vậy, việc từ chối nhận di sản là giải pháp phù hợp trong trường hợp người thừa kế không đủ khả năng tiếp tục nghĩa vụ trả góp đối với nhà là di sản thừa kế giúp bảo đảm quyền lợi và hạn chế rủi ro pháp lý cho các bên liên quan.
THAM KHẢO THÊM:
Tư vấn pháp luật qua Zalo CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
TRỤ SỞ CHÍNH TẠI HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 89 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900.6568
Số điện thoại Luật sư: 037.6999996
Email: dichvu@luatduonggia.vn
Liên hệ với Luật sư để được hỗ trợ:
Tư vấn pháp luật qua Zalo 
