Soạn bài Làm một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ ngắn gọn

1. Định hướng:

– Đọc lại các văn bản thơ sáu chữ, bảy chữ đã học trong Bài 2.

– Khi tập làm thơ, cần chú ý xác định rõ đề tài (viết về ai, về điều gì) và cảm xúc, suy nghĩ,…của bản thân về điều mình định viết; chú ý đảm bảo số chữ trong mỗi dòng thơ và cách gieo vần của bài thơ đã nêu trong phần Kiến thức ngữ văn.

2. Một số lưu ý và quy trình làm một bài thơ:

2.1. Một số điểm cần lưu ý khi làm một bài thơ:

– Thể hiện cách nhìn, cách cảm nhận, … của người viết về cuộc sống.

– Sử dụng từ ngữ, hình ảnh phù hợp để thể hiện cách nhìn, cảm xúc của bản thân về cuộc sống.

– Sử dụng các biện pháp tu từ phù hợp để tạo nên những liên tưởng độc đáo, thú vị. – Gieo vần, ngắt nhịp một cách hợp lí để làm tăng giá trị biểu đạt của ngôn từ.

– Đặt nhan đề phù hợp với nội dung văn bản.

– Đảm bảo đủ số chữ (bốn chữ hoặc năm chữ) ở các dòng thơ theo yêu cầu của thể loại.

2.2. Hướng dẫn quy trình viết:

– Đọc lại những bài thơ ở phần Đọc để học cách nhìn, cách cảm nhận cuộc sống của các nhà thơ.

– Quan sát cuộc sống xung quanh để lựa chọn bất cứ đề tài nào gợi cho em nhiều cảm xúc

Bước 2: Tìm ý tưởng cho bài thơ

– Chú ý đến sự vật, hiện tượng đã để lại trong em ấn tượng, cảm xúc sâu sắc nhất.

– Xác định cảm xúc được gợi nên từ sự vật, hiện tượng.

Bước 3: Làm thơ

– Chọn những từ ngữ gợi tả âm thanh, mùi vị, màu sắc, hình ảnh của sự vật, hiện tượng để thể hiện cách nhìn, cách cảm nhận sự vật, hiện tượng.

– Dùng từ láy hoặc các biện pháp tu từ như: nhân hóa, so sánh, ẩn dụ… để tăng hiệu quả biểu đạt của hình tượng thơ.

– Thay thế những từ ngữ đã có bằng những từ ngữ khác (có nghĩa) mà vần giống hoặc gần nhau để gieo vần cho bài thơ, ví dụ như: mình – tình, đông – hồng…

– Lựa chọn từ ngữ, dấu câu để tạo sự ngắt nhịp linh hoạt sao cho thể hiện được chính xác tình cảm, cảm xúc của em.

– Đọc diễn cảm các câu thơ đã viết, lắng nghe xem giọng điệu có phù hợp với cảm xúc mà em muốn thể hiện hay không.

3. Thực hành:

(trang 53, SGK Ngữ văn 8, tập 1)

Chọn những tiếng trong ngoặc đơn phù hợp với chỗ trống (…). Từ đó, xác định cách gieo vần ở mỗi khổ thơ.

(gạch, ngõ, giếng)	Mặt Trời lặn xuống bờ ao Ngọn khói xanh lên lúng liếng Vườn sau gió chẳng đuổi nhau Lá vẫn bay vàng sân (…) (Trần Đăng Khoa)
(làng, về, người) (gió, cũ, trắng)	Khách xa gặp lúc mùa xuân chín, Lòng trí bâng khuâng sức nhớ (…) – Chị ấy năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông (…) nắng chang chang? (Hàn Mặc Tử)

 

Phương pháp:

Đọc phần Kiến thức ngữ văn đầu bài học để biết cách gieo vần của bài thơ.

Lời giải:

(gạch, ngõ, giếng)	Mặt Trời lặn xuống bờ ao Ngọn khói xanh lên lúng liếng Vườn sau gió chẳng đuổi nhau Lá vẫn bay vàng sân giếng. (Trần Đăng Khoa)
(làng, về, người) (gió, cũ, trắng)	Khách xa gặp lúc mùa xuân chín, Lòng trí bâng khuâng sức nhớ làng – Chị ấy năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông trắng nắng chang chang? (Hàn Mặc Tử)

(trang 53, SGK Ngữ văn 8, tập 1)

Viết bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ theo đề tài tự chọn (về quê hương, gia đình, người thân, bạn bè, trường lớp,…)

Phương pháp:

Làm một bài thơ theo đúng yêu cầu đề bài.

Lời giải:

Bài tham khảo 1:

Mỗi buổi bình minh chợt thức giấc

Ta nghe tiếng chim hót vọng vào

Khu vườn nhỏ với những lao xao

Từng hạt nắng rơi đầy vườn xuân.

Bài tham khảo 2:

Thế giới năm qua

Thế giới năm qua bao tai ương

Chiến tranh khủng bố khắp muôn phương

Thiên tai, dịch bệnh liên miên mãi

Tang tóc đau thương nối tiếp nhau

Chúng ta hãy cùng đoàn kết lại

Tay nắm tay nhau chống chiến tranh

Tình thương, chia sẻ là sức mạnh

Bao nhiêu thảm hoạ cũng tan nhanh

Bài tham khảo 3:

Xuân lòng

Đông tàn xuân đến xuân nở hoa

Nổi buồn dấu kín giữa chiều tà

Vui thơ xướng họa cùng bè bạn

Gửi chút tình riêng đến nẻo xa

 

Chợt nghĩ hình ai nơi cỏi vắng

Chiếu nay lặng lẹ ngắm mây trời

Lòng ta man mác buồn da diết

Thả hồn trong gió say tình say

Xứ Huế đây, ở xứ Huế đây

Tiếng thơ dìu dắt nước non này

Mơ màng bóng cũ người xưa ấy

Say đắm một thời tuổi thơ ngây

Ta muốn tình thơ luôn sẽ đến

Để cùng chung điệu tiếng ngân nga

Để hồn ấm lại trong hưu quạnh

Ngây ngất xuân lòng ta với ta

4. Các bài thơ sáu chữ, bảy chữ hay nhất:

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề mùa đông:

Gió lạnh chiều đông

Gió lạnh chiều đông nhớ tuổi thơ

Bầy chim chèo bẻo nấp bên bờ

Mênh mông nước bạc đồng sau gặt

Một nỗi buồn xa như sóng xô.

Chim ở đâu về sà chớp mắt

Chim vương nhựa chết hết bay rồi

Bắt chim nghe lạnh hai đầu cánh

Tưởng mặt trời se rụng đến nơi.

Tuổi nhỏ hắt hiu giữa cánh đồng

Nửa tràn sương núi, nửa hơi sông

Có gì ẩm ướt trong hồi tưởng

Như áo ngày mưa bặn bếp hong.

Gió lạnh chiều đông xui nhớ thuở

Bầy chim chèo bẻo nấp bên bờ

Hôm ta nấp, thơ giăng lưới

Bẫy tháng năm về, bắt tuổi thơ.

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề mùa thu:

Chiều thu

Thăm thẳm trời xanh lộng đáy hồ,

Mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu.

Con cò bay lả trong câu hát,

Giấc trẻ say dài nhịp võng ru.

 

Lá thấp cành cao gió đuổi nhau,

Góc vườn rụng vội chiếc mo cau.

Trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác,

Đàn kiến trường chinh tự thuở nào.

 

Lúa trổ đòng tơ, ngậm cốm non,

Lá dài vươn sắc lưỡi gươm con.

Tiếng chim mách lẻo cây hồng chín,

Điểm nhạt da trời những chấm son.

 

Hai cánh chia quân chiếm mặt gò,

Bê con đùa mẹ bú chưa no.

Cờ lau súng sậy giam chân địch,

Trận Điện Biên này lại thắng to.

 

Sông đỏ phù sa, nước lớn rồi,

Nhà bè khói bếp lững lờ trôi.

Đường mòn rộn bước chân về chợ,

Vú sữa đầy căng mặt yếm sồi.

 

Thong thả trăng non rựng cuối làng,

Giữa nhà cây lá bóng xiên ngang.

Chiều con, cặm cụi đôi ngày phép,

Ngồi bẻ đèn sao, phất giấy vàng.

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ:

Về với thiên nhiên

Ôi đẹp tuyệt vời cảnh nước non

Nước phun trắng xóa một khung trời

Cỏ cây chen chút vui ca hát

Dòng thác luôn tuôn chảy dạt dào

 

Từng ghềnh đá nhấp nhô cao thấp

Hòa mình vào dòng suối ngọt ngào

Tắm mình trong thác nước tuôn trào

Thỏa lòng với bao nỗi khát khao

 

Ôi ! Thác nước mới đẹp làm sao

Ta như thấy niềm vui trở lại

Trong lòng ta bao niềm hoan hoải

Thả hồn mình vui cùng sông núi

 

Bao ưu tư tan theo dòng suối

Hạnh phúc trong ta với núi sông

Thỏa lòng mơ ước mênh mông

Hồn thơ bay bổng.. sống vui mỗi ngày.

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề thiên nhiên và thời gian:

Thiên nhiên

Thiên nhiên từng cảnh báo thời gian

Bông hoa cành lá đổi màu trang

Theo cảnh thiên nhiên từng mùa đến

Đời người từng đêm vẫn thiếu nàng

 

Thiên nhiên như báo nỗi buồn sang

Hoa xuân khoe màu bướm ong thăm

Từng mùa xuân đi rồi lại tới

Buồn vơi đời người có ai thăm

 

Thiên nhiên đến lấy tuổi theo mây

Thêm giờ thêm tuổi đi từng ngày

Thêm từng phút buồn trong lòng đó

Nội tâm trong lòng có ai hay

 

Thiên nhiên chẳng tặng mình đôi hai

Gần gãnh bên nhau đi từng ngày

Cứ mãi ghen gả đôi mình đó

Từng ngày vẫn xa nói sao đây

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề thiên nhiên 4 mùa:

Bốn mùa thiên nhiên

Thiên nhiên như thể có bốn mùa

Từng mùa thay đổi chẳng phải mua

Quy luật tạo hóa là như vậy

Một số con người muốn được – thua

 

Mùa xuân như báo hiệu một năm

Làm người trong cuộc thống kê thầm

Đã làm được gì trong năm nhỉ ?

Để mùa xuân tới có người chăm

 

Mùa hè như cây lá xum xuê

Dịu bớt nắng trưa lối đưa về

Dợn chút gió hiu, mây che phủ

Chút ít cơn mưa mát vùng quê

 

Mùa thu cây lá phải đổi thay

Cây đâu trơ trẽn để người cay

Thiên nhiên có mới đương nhiên đổi

Nhưng vẫn đi theo những luống cày

 

Mùa đông cây tích tụ tinh khôi

Đã có qua năm trưởng thành rồi

Hiện giờ chịu đựng nhưng tích lũy

Kịp mùa xuân tới búp, hoa khôi

 

Thôi chẳng hơn – thua chỉ theo mùa

Sống cho phù hợp chẳng cần mua

Qua mùa dành dụm là nhiều đấy

Xuân hạ thu đông hợp mới mùa.

Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về thiên nhiên – chủ đề mẹ thiên nhiên

Mẹ thiên nhiên

Sương mù tẻ núi tả ngàn phương

Khói quyện len non đến mọi đường

Biến dạng chung hòa mưa ngập phố

Thay hình tách biệt rãi trên nương

Người sinh dạ cỏ mà sao đoán ?

Đất diệt lòng thiên thật khó lường

Lắp biển xây nhà tham mộng lớn

Phong hờn quét sạch bọn tàn cương.