Ly hôn là điều không ai mong muốn, tuy nhiên nếu cuộc sống hôn nhân không hạnh phúc thì ly hôn chính là một sự lựa chọn cần thiết. Ly hôn là thủ tục cần được tiến hành theo trình tự luật định tại cơ quan có thẩm quyền. Vậy: Đơn ly hôn phải gửi qua xã không hay gửi thẳng ra Tòa án?
Mục lục bài viết
1. Đơn ly hôn phải gửi qua xã không hay gửi thẳng ra Tòa án?
Theo khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định: Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Khi đời sống hôn nhân không thực sự hạnh phúc thì vợ, chồng hoặc cả 02 người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
Đối với trường hợp khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác mà không thể nhận thức hoặc làm chủ được hành vi của mình hoặc họ là nạn nhân của bạo lực gia đình do vợ, chồng của họ gây ra làm hảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khở, tinh thần của họ thì cha, mẹ người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
Ngoài ra, không phải trường hợp nào vợ/chồng đều có quyền ly hôn. Pháp luật quy định, chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Hiện nay có 02 hình thức ly hôn là thuận tình ly hôn và đơn phương ly hôn:
- Thuận tình ly hôn là khi hai vợ chồng tự nguyên yêu cầu ly hôn, đã thỏa thuận được với nhau hết về vấn đề con cái, tài sản… lúc đó họ có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án công nhận thuận tình ly hôn;
- Đơn phương ly hôn là hình thức ly hôn theo yêu cầu của một bên, vợ chồng không thỏa thuận được với nhau về việc ly hôn hay việc phân chia tài sản chung, con cái chung…
Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi năm 2025) quy định: Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp quy định tại các điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật Tố tụng dân sự; giải quyết những yêu cầu quy định tại các điều 27, 29, 31 và 33 của Bộ luật Tố tụng dân sự, trừ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, đăng ký phán quyết trọng tài vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của một số Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại khoản 2 Điều 37 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Đối chiếu theo quy định tại Điều 28, Điều 29 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định thì Tòa án có thẩm quyền giải quyết:
- Những tranh chấp về hôn nhân như: Ly hôn, tranh chấp nuôi con, chia tài sản khi ly hôn, tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn;
- Những yêu cầu về hôn nhân và gia đình như: Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản sau khi ly hôn, công nhận thỏa thuận của cha, mẹ về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn…
Như vậy: Khi muốn giải quyết ly hôn thì vợ/chồng gửi đơn ly hôn thẳng đến Tòa án nhân dân khu vực mà KHÔNG cần phải thông qua xã.
2. Ly hôn có bắt buộc phải hòa giải tại xã, phường không?
Theo phân tích tại Mục 1, mặc dù thẩm quyền giải quyết ly hôn theo quy định pháp luật thuộc về Tòa án nhân dân nhưng trên thực tế nhiều người dân vẫn giữ thói quen nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân xã, phường do nhầm lẫn với các thủ tục hành chính khác về hộ tịch. Cách làm này là không phù hợp do chính Tòa án mới là cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận, thụ lý và xem xét đơn yêu cầu ly hôn. Vì vậy, người có nhu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân chỉ cần nộp hồ sơ trực tiếp tại Tòa án có thẩm quyền mà hoàn toàn không phải gửi hay xác nhận thủ tục tại Ủy ban nhân dân cấp xã/phường.
Mặt khác, tại Điều 52 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định: Nhà nước và xã hội khuyến khích việc hòa giải ở cơ sở khi vợ, chồng có yêu cầu ly hôn. Việc hòa giải được thực hiện theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở. Trong đó, cơ sở gồm thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố… (theo Điều 2 Luật Hòa giải cơ sở năm 2013).
Ngoài ra, tại Điều 54 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định: Sau khi đã thụ lý đơn yêu cầu ly hôn, Tòa án tiến hành hòa giải theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Do đó, pháp luật hiện hành cũng chỉ ghi nhận cơ chế hòa giải tại cộng đồng ở phạm vi thôn, làng, tổ dân phố nhằm hàn gắn mâu thuẫn gia đình, mà không đặt ra thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường như nhiều người vẫn lầm tưởng.
Việc hòa giải ở cơ sở này mang ý nghĩa xã hội và nhân văn và được Nhà nước KHUYẾN KHÍCH THỰC HIỆN trên tinh thần tự nguyện. Đây KHÔNG PHẢI ĐIỀU KIỆN BẮT BUỘC để Tòa án giải quyết ly hôn. Người nộp đơn vì thế có quyền lựa chọn tham gia hoặc không tham gia hòa giải tại cộng đồng mà không ảnh hưởng đến quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.
3. Những sai lầm thường gặp phải khi nộp đơn ly hôn:
Trong thực tế, rất nhiều hồ sơ ly hôn bị trả lại, kéo dài thời gian giải quyết hoặc phát sinh chi phí không cần thiết chỉ vì người nộp đơn hiểu chưa đúng quy định pháp luật. Dưới đây là những sai lầm phổ biến nhất:
3.1. Nhầm tưởng bắt buộc phải nộp đơn ly hôn qua xã/phường:
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Thực tế, vẫn nhiều người cho rằng ly hôn là việc “gia đình, hộ tịch” nên phải:
- Xin xác nhận của Ủy ban nhân dân xã/phường nơi cư trú;
- Hoặc nộp đơn ly hôn thông qua chính quyền địa phương.
Thực tế pháp lý:
- Ủy ban nhân dân xã/phường không có thẩm quyền tiếp nhận hoặc giải quyết ly hôn;
- Theo Luật Hôn nhân và gia đình và Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân mới là cơ quan duy nhất có thẩm quyền giải quyết ly hôn.
Người yêu cầu ly hôn nộp đơn trực tiếp tại Tòa án, không phải qua xã/phường. Ủy ban nhân dân xã/phường chỉ tham gia trong một số trường hợp hỗ trợ xác minh, hòa giải cơ sở (không bắt buộc) hoặc cấp giấy tờ hộ tịch và không phải là thủ tục bắt buộc khi ly hôn.
3.2. Nhầm lẫn giữa hòa giải ở xã và hòa giải tại Tòa án:
Nhiều người hiểu sai rằng:
- Phải hòa giải tại xã/phường trước khi được nộp đơn ly hôn;
- Không có biên bản hòa giải ở xã thì Tòa án không nhận đơn.
Tuy nhiên pháp luật hiện nay quy định:
- Hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã/phường là không bắt buộc trong thủ tục ly hôn (chỉ khuyến khích thực hiện hòa giải);
- Hòa giải bắt buộc là hòa giải tại Tòa án sau khi Tòa án đã thụ lý vụ án.
Việc tự ý đi hòa giải ở xã trước sẽ:
- Không làm đơn được thụ lý nhanh hơn;
- Không thay thế thủ tục tố tụng tại Tòa án;
- Nhiều trường hợp còn làm kéo dài thời gian không cần thiết.
3.3. Gửi đơn sai thẩm quyền Tòa án:
Một sai lầm khác thường gặp là:
- Gửi đơn về Tòa án nơi đăng ký kết hôn;
- Gửi về Tòa án nơi mình đang tạm trú;
- Gửi về Tòa án nơi cư trú của nguyên đơn, dù không thuộc thẩm quyền.
Nguyên tắc xác định thẩm quyền như sau:
- Ly hôn đơn phương: nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc;
- Ly hôn thuận tình: có thể thỏa thuận nộp tại Tòa án nơi một trong hai bên cư trú.
Nộp sai thẩm quyền sẽ dẫn đến:
- Bị trả lại đơn;
- Phải làm lại từ đầu;
- Mất thời gian, chi phí đi lại.
3.4. Chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ hoặc sai loại giấy tờ:
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần:
- Đơn xin ly hôn;
- Hoặc bản photo giấy đăng ký kết hôn.
Thực tế, hồ sơ ly hôn cần đầy đủ các giấy tờ pháp lý cơ bản như:
- Đơn ly hôn đúng mẫu;
- Bản chính Giấy đăng ký kết hôn (hoặc trích lục);
- Giấy tờ nhân thân của vợ chồng;
- Giấy khai sinh con (nếu có);
- Tài liệu liên quan đến tài sản, nợ chung (nếu yêu cầu giải quyết).
Việc thiếu giấy tờ có thể khiến Tòa án yêu cầu bổ sung hồ sơ và kéo dài thời gian thụ lý.
THAM KHẢO THÊM:
Tư vấn pháp luật qua Zalo
Liên hệ với Luật sư để được hỗ trợ:
Tư vấn pháp luật qua Zalo 
