Cho bạn mượn xe máy quá thời hạn không trả, xử lý thế nào?

1. Cơ sở pháp luật

• Bộ luật dân sự năm 2015
• Bộ luật hình sự năm 2015
• Luật sửa đổi Bộ luật hình sự năm 2017

2. Giải quyết vấn đề

Tại Điều 494 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về hợp đồng mượn tài sản:

“Hợp đồng mượn tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng trong một thời hạn mà không phải trả tiền, bên mượn phải trả lại tài sản đó khi hết thời hạn mượn hoặc mục đích mượn đã đạt được.”

Nghĩa vụ của tài sản được quy định tại Điều 496 Bộ luật dân sự năm 2015:

“Điều 496. Nghĩa vụ của bên mượn tài sản

1. Giữ gìn, bảo quản tài sản mượn, không được tự ý thay đổi tình trạng của tài sản; nếu tài sản bị hư hỏng thông thường thì phải sửa chữa.

2. Không được cho người khác mượn lại, nếu không có sự đồng ý của bên cho mượn.

3. Trả lại tài sản mượn đúng thời hạn; nếu không có thỏa thuận về thời hạn trả lại tài sản thì bên mượn phải trả lại tài sản ngay sau khi mục đích mượn đã đạt được.

4. Bồi thường thiệt hại, nếu làm mất, hư hỏng tài sản mượn.

5. Bên mượn tài sản phải chịu rủi ro đối với tài sản mượn trong thời gian chậm trả.”

Theo đó, bên mượn tài sản có nghĩa vụ giữ gìn bảo quản tài sản đã mượn và không được cho người khác mượn lại nếu không có sự đồng ý của bên cho mượn, đồng thời phải bồi thường nếu làm mất hay hư hỏng tài sản mượn. Bạn của bạn mượn chiếc xe vision của bạn thì phải có nghĩa vụ bảo quản, giữ gìn vì bản chất của mượn tài sản là bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng trong một thời hạn mà không cần trả tiền và phải trả lại nếu hết thời hạn hay mục đích đã đạt được. Bạn này không được phép tự ý cho người khác mượn mà không hỏi ý kiến của bạn và thời hạn mượn tài sản đã hết nhưng lại không trả, do đó, bạn hoàn toàn có quyền đòi lại chiếc xe này. Trường hợp bạn này cho em mượn xe là thật nên chưa trả lại cho bạn được mà không phải là có ý định không trả thì bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp quận, huyện nơi bạn này đang cư trú để đòi lại chiếc xe và yêu cầu bồi thường thiệt hại (nếu có).

Trường hợp bạn nghi ngờ bạn này nói dối để không trả chiếc xe thì bạn có thể trình báo ra cơ quan công an xã phường nơi bạn đang cư trú để được giải quyết. Với hành vi mượn tài sản của bạn rồi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản này và đến thời hạn trả nhưng cố tình không trả dù có đủ điều kiện để trả hay là sử dụng chiếc xe này vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản. Tại Điều 175 Bộ luật hình sự năm 2015 được sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật hình sự năm 2017 quy định về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như sau:

“Điều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản…”.

Người bạn này thực hiện hành vi mượn chiếc xe rồi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt chiếc xe Vision có giá trị trên 4.000.000 đồng và dưới 50.000.000 đồng nên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.