Xử lý kỷ luật lao động không đúng căn cứ, trình tự có thể khiến doanh nghiệp phát sinh tranh chấp và chịu trách nhiệm pháp lý. Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ luật sư tư vấn cách xử lý kỷ luật lao động đúng pháp luật, hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết vi phạm và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.
CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
Trụ sở chính tại Hà Nội: 89 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, Hà Nội.
Chi nhánh Hải Phòng: 335 Lê Thánh Tông, phường Ngô Quyền, Hải Phòng.
Chi nhánh Đà Nẵng: 141 Diệp Minh Châu, phường Hoà Xuân, Đà Nẵng.
Chi nhánh Tây Nguyên: 24 Ngô Thì Nhậm, phường Tân An, Đắk Lắk.
Chi nhánh TPHCM: 161A Đào Duy Anh, phường Đức Nhuận, TPHCM.
Số điện thoại Luật sư: 037.6999996
Email: dichvu@luatduonggia.vn
1. Quy định pháp luật về xử lý kỷ luật lao động:
Xử lý kỷ luật lao động là quyền của người sử dụng lao động nhằm duy trì trật tự, kỷ cương và bảo đảm người lao động tuân thủ nội quy tại nơi làm việc. Tuy nhiên, quyền này phải được thực hiện đúng căn cứ, nguyên tắc, hình thức và trình tự theo quy định pháp luật. Bộ luật Lao động năm 2019 đã quy định cụ thể các vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý để tránh xử lý kỷ luật trái pháp luật và phát sinh tranh chấp lao động.
1.1. Các nguyên tắc xử lý kỷ luật lao động theo quy định pháp luật:
Theo Điều 122 Bộ luật Lao động năm 2019, việc xử lý kỷ luật lao động phải tuân thủ các nguyên tắc bắt buộc nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và quyền lợi hợp pháp của người lao động. Người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật theo ý chí chủ quan mà phải có căn cứ chứng minh hành vi vi phạm và lỗi của người lao động.
Cụ thể, khi xử lý kỷ luật lao động, doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động: Doanh nghiệp có trách nhiệm thu thập, kiểm tra và đánh giá chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm. Không được chỉ dựa vào phản ánh một chiều hoặc suy đoán chủ quan để kết luận người lao động có lỗi;
- Phải có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở: Trường hợp người lao động bị xử lý là thành viên của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở thì tổ chức này phải được tham gia theo quy định pháp luật;
- Người lao động phải được tham gia và có quyền tự bào chữa: Người lao động có quyền có mặt, tự giải trình, đưa ra chứng cứ để bảo vệ mình hoặc nhờ Luật sư, tổ chức đại diện người lao động bào chữa. Trường hợp người lao động chưa đủ 15 tuổi thì phải có sự tham gia của người đại diện theo pháp luật;
- Việc xử lý kỷ luật phải được lập thành biên bản: Cuộc họp xử lý kỷ luật phải được ghi nhận bằng biên bản, thể hiện đầy đủ diễn biến, ý kiến của những người tham gia và kết quả cuộc họp;
- Không áp dụng nhiều hình thức kỷ luật đối với một hành vi vi phạm: Nếu người lao động đồng thời có nhiều hành vi vi phạm thì chỉ áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất tương ứng với hành vi vi phạm nặng nhất.
Ngoài ra, người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật đối với hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động, không được thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc pháp luật về lao động không có quy định. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm ngăn chặn việc doanh nghiệp tự ý đặt ra lỗi vi phạm và áp dụng hình thức kỷ luật bất lợi cho người lao động.
Như vậy, trước khi xử lý kỷ luật, doanh nghiệp cần xác định rõ hành vi vi phạm, lỗi, chứng cứ và căn cứ pháp lý tương ứng. Việc tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc này là cơ sở để bảo đảm quyết định kỷ luật có tính hợp pháp và hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp.
1.2. Các hình thức xử lý kỷ luật lao động được pháp luật công nhận:
Theo Điều 124 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động chỉ được áp dụng một trong 04 hình thức xử lý kỷ luật lao động, bao gồm: khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng; cách chức; sa thải. Doanh nghiệp cần căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, nội quy lao động và quy định pháp luật để lựa chọn hình thức phù hợp. Cụ thể:
- Khiển trách: Đây là hình thức kỷ luật có mức độ nhẹ nhất, thường được áp dụng đối với hành vi vi phạm nội quy lao động có tính chất ít nghiêm trọng. Việc khiển trách vẫn phải có căn cứ rõ ràng, không được tùy tiện áp dụng chỉ vì người sử dụng lao động không hài lòng với thái độ hoặc kết quả làm việc của nhân viên;
- Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng: Hình thức này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi về tiền lương của người lao động. Doanh nghiệp chỉ được áp dụng khi có căn cứ xử lý theo nội quy lao động và phải xác định thời hạn kéo dài cụ thể, không vượt quá giới hạn pháp luật cho phép;
- Cách chức: Hình thức này được áp dụng đối với người lao động đang giữ chức vụ, chức danh quản lý khi có hành vi vi phạm đáp ứng căn cứ xử lý kỷ luật. Doanh nghiệp cần xác định rõ căn cứ, thẩm quyền và nội dung xử lý để bảo đảm quyết định cách chức hợp pháp;
- Sa thải: Đây là hình thức kỷ luật nghiêm khắc nhất, dẫn đến việc chấm dứt quan hệ lao động theo căn cứ xử lý kỷ luật. Doanh nghiệp chỉ được áp dụng trong những trường hợp được quy định cụ thể tại Điều 125 Bộ luật Lao động năm 2019, không được tự ý mở rộng các trường hợp sa thải bằng quy định nội bộ.
Theo Điều 125 Bộ luật Lao động năm 2019, các trường hợp có thể áp dụng hình thức sa thải bao gồm:
- Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc;
- Người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động;
- Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật. Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật này;
- Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng. Trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.
Doanh nghiệp cần lưu ý rằng không phải mọi hành vi vi phạm nội quy đều có thể bị xử lý bằng hình thức sa thải. Việc lựa chọn hình thức kỷ luật phải đối chiếu chính xác với quy định pháp luật và nội quy lao động hợp pháp. Nếu áp dụng sai hình thức hoặc không chứng minh được căn cứ sa thải, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với tranh chấp lao động và trách nhiệm pháp lý tương ứng.
1.3. Những hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động:
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, Điều 127 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định những hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động. Người sử dụng lao động dù có căn cứ xác định người lao động vi phạm cũng không được sử dụng các biện pháp kỷ luật trái pháp luật hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm và quyền lợi của người lao động.
Các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:
- Xâm phạm sức khỏe, danh dự, tính mạng, uy tín và nhân phẩm của người lao động: Doanh nghiệp không được đánh đập, đe dọa, xúc phạm, bêu xấu hoặc sử dụng các biện pháp gây tổn hại về thể chất, tinh thần đối với người lao động trong quá trình xử lý kỷ luật;
- Phạt tiền hoặc cắt lương thay cho việc xử lý kỷ luật lao động: Người sử dụng lao động không được tự ý trừ lương, thu tiền phạt hoặc áp dụng các khoản phạt tài chính như một hình thức kỷ luật. Nếu người lao động gây thiệt hại tài sản thì việc xem xét trách nhiệm vật chất phải tuân thủ các quy định riêng của pháp luật, không được đánh đồng với hình thức xử lý kỷ luật;
- Xử lý kỷ luật đối với hành vi không được quy định trong nội quy lao động, không được thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc pháp luật về lao động không có quy định: Doanh nghiệp không thể tự đặt ra hành vi vi phạm sau khi sự việc đã xảy ra để làm căn cứ xử lý người lao động. Hành vi bị xử lý phải có căn cứ pháp lý phù hợp và được xác định rõ theo quy định áp dụng.
Trên thực tế, một số doanh nghiệp áp dụng các biện pháp như phạt tiền khi nhân viên đi muộn, trừ lương khi không đạt chỉ tiêu hoặc yêu cầu người lao động nộp tiền khi vi phạm quy định nội bộ. Những cách làm này có thể bị xác định là trái pháp luật nếu được sử dụng như hình thức kỷ luật lao động thay cho các hình thức được quy định tại Điều 124 Bộ luật Lao động 2019.
Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa xử lý kỷ luật lao động, trách nhiệm bồi thường thiệt hại và việc đánh giá kết quả công việc. Mỗi vấn đề có căn cứ, điều kiện và trình tự xử lý riêng; không được sử dụng một biện pháp để thay thế hoặc né tránh các quy định pháp luật tương ứng.

- Gọi 037.6999996 để sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn xử lý kỷ luật lao động đúng luật!
- Hoặc kết nối Zalo (037.6999996) để được tư vấn quy định về kỷ luật lao động!
2. Dịch vụ Luật sư tư vấn cách xử lý kỷ luật lao động đúng pháp luật tại Luật Dương Gia:
Xử lý kỷ luật lao động không chỉ đòi hỏi doanh nghiệp xác định đúng hành vi vi phạm mà còn phải bảo đảm căn cứ, chứng cứ, thẩm quyền và trình tự thực hiện. Một sai sót trong quá trình xử lý có thể khiến quyết định kỷ luật bị xác định là trái pháp luật, dẫn đến tranh chấp và phát sinh trách nhiệm cho người sử dụng lao động. Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ Luật sư tư vấn cách xử lý kỷ luật lao động đúng pháp luật, hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các vi phạm nội bộ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quan hệ lao động.
2.1. Tư vấn xác định hành vi vi phạm và căn cứ xử lý kỷ luật lao động:
Trước khi tiến hành xử lý kỷ luật, doanh nghiệp cần xác định chính xác hành vi của người lao động có phải là hành vi vi phạm kỷ luật lao động hay không; đồng thời kiểm tra căn cứ pháp lý để áp dụng hình thức xử lý tương ứng. Luật Dương Gia hỗ trợ doanh nghiệp rà soát nội quy lao động, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và các quy định nội bộ có liên quan để đánh giá tính hợp pháp của căn cứ xử lý.
Luật sư hỗ trợ làm rõ các vấn đề như:
- Hành vi của người lao động có vi phạm nghĩa vụ, trách nhiệm được quy định trong nội quy lao động hoặc hợp đồng lao động hay không;
- Hành vi vi phạm có được quy định cụ thể, rõ ràng và phù hợp với pháp luật lao động hay không;
- Doanh nghiệp có tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm và lỗi của người lao động hay chưa;
- Hành vi vi phạm có thuộc trường hợp được áp dụng hình thức kỷ luật mà doanh nghiệp dự kiến lựa chọn hay không;
- Việc xử lý có còn trong thời hiệu và có thuộc trường hợp pháp luật không cho phép xử lý kỷ luật hay không.
Trên cơ sở hồ sơ và thông tin được cung cấp, Luật sư đánh giá mức độ vi phạm, xác định căn cứ xử lý và tư vấn phương án phù hợp. Trường hợp nội quy lao động chưa quy định rõ hành vi vi phạm hoặc có nội dung chưa phù hợp với pháp luật, Luật Dương Gia sẽ tư vấn hướng xử lý an toàn, tránh việc doanh nghiệp tự ý áp dụng kỷ luật khi chưa có đủ căn cứ.
2.2. Tư vấn lựa chọn hình thức kỷ luật phù hợp với hành vi vi phạm:
- Không phải mọi hành vi vi phạm đều có thể áp dụng cùng một hình thức kỷ luật. Việc lựa chọn hình thức xử lý cần căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả thực tế, nội quy lao động và các quy định tương ứng của Bộ luật Lao động 2019. Đặc biệt, đối với hình thức sa thải, doanh nghiệp phải xác định hành vi có thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 125 Bộ luật Lao động năm 2019 hay không.
- Luật Dương Gia hỗ trợ doanh nghiệp phân tích từng hành vi cụ thể, đối chiếu với các hình thức kỷ luật được pháp luật công nhận, từ đó tư vấn phương án xử lý phù hợp (ví dụ: Trường hợp người lao động thường xuyên đi làm muộn, không tuân thủ quy trình làm việc, tự ý nghỉ việc hoặc vi phạm nghĩa vụ bảo mật thông tin cần được đánh giá theo tính chất và căn cứ riêng, không thể mặc nhiên áp dụng hình thức sa thải…).
- Đối với những trường hợp có nguy cơ bị xử lý kỷ luật ở mức độ nghiêm khắc, Luật sư sẽ kiểm tra kỹ điều kiện áp dụng, chứng cứ chứng minh, thời hiệu và các tình tiết liên quan. Việc tư vấn ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh áp dụng hình thức kỷ luật vượt quá căn cứ pháp luật, đồng thời hạn chế nguy cơ phải hủy bỏ quyết định hoặc giải quyết tranh chấp sau này.
2.3. Hướng dẫn thu thập chứng cứ và lập hồ sơ xử lý kỷ luật lao động:
Chứng cứ là cơ sở quan trọng để người sử dụng lao động chứng minh lỗi của người lao động và bảo vệ tính hợp pháp của quyết định xử lý kỷ luật. Nếu doanh nghiệp chỉ dựa vào lời phản ánh, đánh giá chủ quan hoặc tài liệu chưa được kiểm chứng thì có thể gặp khó khăn khi giải trình hoặc giải quyết tranh chấp lao động.
Luật Dương Gia hỗ trợ doanh nghiệp xác định loại tài liệu cần thu thập, cách thức ghi nhận và sắp xếp hồ sơ xử lý kỷ luật. Tùy từng vụ việc, hồ sơ có thể bao gồm:
- Nội quy lao động, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và các quy định nội bộ liên quan đến nghĩa vụ của người lao động;
- Biên bản ghi nhận sự việc, báo cáo của bộ phận quản lý, tài liệu xác minh hành vi vi phạm;
- Dữ liệu chấm công, camera, thư điện tử, tin nhắn, tài liệu điện tử và các chứng cứ khác có liên quan được thu thập hợp pháp;
- Bản giải trình, ý kiến của người lao động và lời trình bày của người làm chứng (nếu có);
- Các thông báo, giấy mời, biên bản họp và tài liệu thể hiện quá trình thực hiện thủ tục xử lý kỷ luật.
Luật sư sẽ đánh giá tính liên quan, tính xác thực và giá trị chứng minh của từng tài liệu; đồng thời hướng dẫn doanh nghiệp ghi nhận sự việc khách quan, tránh sửa đổi, bổ sung hoặc sử dụng chứng cứ không hợp pháp. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp doanh nghiệp có cơ sở chứng minh lỗi của người lao động và bảo đảm quá trình xử lý được thực hiện minh bạch.
2.4. Soạn thảo thông báo, biên bản và quyết định xử lý kỷ luật lao động:
Các văn bản được lập trong quá trình xử lý kỷ luật có ý nghĩa quan trọng trong việc chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Nội dung văn bản không chỉ cần đầy đủ thông tin mà còn phải thống nhất với hồ sơ vụ việc, căn cứ xử lý và hình thức kỷ luật dự kiến áp dụng.
Luật Dương Gia hỗ trợ soạn thảo, rà soát các tài liệu cần thiết, bao gồm:
- Thông báo về việc tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật lao động gửi các thành phần phải tham dự theo quy định;
- Giấy mời tham dự cuộc họp, văn bản trao đổi và tài liệu yêu cầu người lao động giải trình về hành vi vi phạm;
- Biên bản ghi nhận sự việc, biên bản họp xử lý kỷ luật lao động, bảo đảm phản ánh trung thực diễn biến và ý kiến của những người tham gia;
- Quyết định xử lý kỷ luật lao động, thể hiện rõ người bị xử lý, hành vi vi phạm, căn cứ pháp lý và hình thức kỷ luật được áp dụng;
- Các văn bản giải trình, thông báo kết quả và tài liệu khác phục vụ quá trình xử lý hoặc giải quyết tranh chấp nếu phát sinh.
Đối với từng trường hợp, Luật sư sẽ điều chỉnh nội dung văn bản theo loại hình doanh nghiệp, tính chất vi phạm và hình thức kỷ luật cụ thể. Đặc biệt, quyết định xử lý kỷ luật cần được ban hành đúng thẩm quyền, đúng thời hiệu và trong thời hạn pháp luật quy định, tránh tình trạng văn bản có nội dung không thống nhất với biên bản họp hoặc căn cứ xử lý ban đầu.
2.5. Tư vấn trình tự, thủ tục tổ chức họp xử lý kỷ luật lao động:
Tổ chức họp xử lý kỷ luật là một bước quan trọng mà doanh nghiệp cần thực hiện đúng trình tự theo Điều 70 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP. Việc có đủ căn cứ xác định người lao động vi phạm không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được bỏ qua thủ tục thông báo, thành phần tham dự hoặc quyền giải trình của người lao động.
Luật Dương Gia tư vấn và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các công việc sau:
- Xác định thành phần tham dự cuộc họp, bao gồm người sử dụng lao động hoặc người được ủy quyền, người lao động bị xem xét xử lý và tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở trong trường hợp pháp luật quy định;
- Gửi thông báo về nội dung, thời gian và địa điểm họp đến các thành phần phải tham dự theo đúng thời hạn luật định;
- Kiểm tra việc thông báo, xác nhận tham dự và xử lý trường hợp một trong các thành phần không xác nhận tham dự hoặc vắng mặt theo quy định;
- Hướng dẫn người chủ trì điều hành cuộc họp, công bố hành vi vi phạm, trình bày chứng cứ, tiếp nhận ý kiến giải trình và ghi nhận đầy đủ diễn biến;
- Kiểm tra biên bản cuộc họp, thẩm quyền ban hành quyết định và thời hạn thực hiện việc xử lý kỷ luật.
Đối với các vụ việc phức tạp, có nhiều người liên quan hoặc người lao động không đồng ý với nội dung vi phạm, Luật sư sẽ tư vấn cách tổ chức cuộc họp và ghi nhận ý kiến các bên để bảo đảm tính khách quan. Qua đó, doanh nghiệp hạn chế những sai sót về thủ tục có thể khiến quyết định kỷ luật bị khiếu nại hoặc khởi kiện.
2.6. Hỗ trợ giải quyết tranh chấp phát sinh từ việc xử lý kỷ luật lao động:
- Trên thực tế, người lao động có thể không đồng ý với kết luận vi phạm, hình thức kỷ luật hoặc trình tự mà doanh nghiệp đã thực hiện. Khi đó, tranh chấp có thể phát sinh thông qua khiếu nại, yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết hoặc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Doanh nghiệp cần có phương án xử lý phù hợp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh từ quyết định kỷ luật không đúng quy định.
- Luật Dương Gia hỗ trợ doanh nghiệp rà soát lại toàn bộ hồ sơ, đánh giá tính hợp pháp của quyết định xử lý kỷ luật và tư vấn phương án giải quyết tranh chấp. Tùy từng vụ việc, Luật sư có thể hỗ trợ chuẩn bị văn bản trả lời khiếu nại, giải trình với cơ quan có thẩm quyền, tham gia thương lượng hoặc hòa giải và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
- Trường hợp phát hiện quyết định xử lý kỷ luật có sai sót về căn cứ, thẩm quyền hoặc trình tự, Luật sư sẽ tư vấn phương án khắc phục phù hợp với quy định pháp luật. Việc chủ động rà soát và giải quyết đúng hướng giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ phải bồi thường, khôi phục quyền lợi cho người lao động hoặc chịu các hậu quả pháp lý khác do xử lý kỷ luật trái pháp luật.
- Với đội ngũ Luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực lao động, Luật Dương Gia hướng đến việc hỗ trợ doanh nghiệp xử lý kỷ luật lao động đúng quy định, minh bạch và phù hợp với tình hình thực tế. Qua đó, doanh nghiệp vừa duy trì kỷ luật, trật tự tại nơi làm việc, vừa hạn chế tranh chấp và bảo đảm tuân thủ pháp luật lao động.
3. Câu hỏi thường gặp về xử lý kỷ luật lao động:
3.1. Người sử dụng lao động có được sa thải người lao động khi vi phạm nội quy không?
Người sử dụng lao động không được tùy ý sa thải người lao động khi phát hiện có hành vi vi phạm nội quy lao động. Theo Điều 125 Bộ luật Lao động năm 2019, sa thải là hình thức kỷ luật nghiêm khắc nhất và chỉ được áp dụng đối với những trường hợp vi phạm thuộc các căn cứ luật định.
Cụ thể:
- Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc;
- Người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động;
- Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật. Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật này;
- Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng. Trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.
Do đó, nếu hành vi vi phạm không thuộc trường hợp được áp dụng hình thức sa thải thì doanh nghiệp không thể lấy lý do người lao động vi phạm nội quy để chấm dứt hợp đồng lao động bằng hình thức này. Trường hợp sa thải không đúng căn cứ hoặc không tuân thủ trình tự, thủ tục, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với tranh chấp lao động và trách nhiệm pháp lý tương ứng.
3.2. Có được xử lý kỷ luật lao động khi người lao động vắng mặt tại cuộc họp không?
- Người sử dụng lao động vẫn có thể tiến hành cuộc họp xử lý kỷ luật khi người lao động vắng mặt nhưng phải đáp ứng điều kiện về thông báo và trình tự theo Điều 70 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP.
- Theo đó, doanh nghiệp phải thông báo hợp lệ về nội dung, thời gian, địa điểm họp cho người lao động và các thành phần phải tham dự ít nhất 05 ngày làm việc trước ngày tiến hành cuộc họp. Trường hợp một trong các thành phần không xác nhận tham dự hoặc đã được thông báo nhưng vắng mặt thì người sử dụng lao động vẫn có thể tiến hành cuộc họp theo quy định.
- Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu giữ bằng chứng về việc gửi và thông báo hợp lệ, đồng thời lập biên bản ghi nhận tình trạng vắng mặt của người lao động. Việc người lao động không tham dự cuộc họp không đồng nghĩa với việc họ thừa nhận hành vi vi phạm hoặc doanh nghiệp đương nhiên có đủ căn cứ để xử lý kỷ luật.
- Đặc biệt, người sử dụng lao động vẫn phải chứng minh được lỗi của người lao động, bảo đảm đúng căn cứ, thẩm quyền, thời hiệu và hình thức kỷ luật. Nếu không đáp ứng các điều kiện này, quyết định xử lý kỷ luật vẫn có thể bị xác định là trái pháp luật dù cuộc họp đã được tổ chức.
3.3. Người sử dụng lao động có được trừ lương để xử lý kỷ luật lao động không?
- Người sử dụng lao động không được sử dụng hình thức trừ lương để thay thế hoặc áp dụng như một biện pháp xử lý kỷ luật lao động. Theo Điều 127 Bộ luật Lao động năm 2019, phạt tiền hoặc cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động là hành vi bị nghiêm cấm.
- Pháp luật chỉ quy định 04 hình thức xử lý kỷ luật lao động gồm: khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng; cách chức; sa thải. Vì vậy, doanh nghiệp không được tự đặt ra các hình thức như phạt tiền, trừ một khoản lương cố định hoặc giữ lại tiền lương để xử lý người lao động đi muộn, nghỉ không phép hay vi phạm nội quy.
- Tuy nhiên, cần phân biệt việc trừ lương để phạt với việc khấu trừ tiền lương theo quy định pháp luật trong trường hợp người lao động phải bồi thường thiệt hại. Việc khấu trừ tiền lương để bồi thường chỉ được thực hiện khi có căn cứ, đúng điều kiện, giới hạn và trình tự theo Điều 102, Điều 129 và Điều 130 Bộ luật Lao động năm 2019. Doanh nghiệp không được lợi dụng quy định về bồi thường thiệt hại để hợp thức hóa việc phạt tiền hoặc cắt lương trái pháp luật.
3.4. Thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là bao lâu?
Theo Điều 123 Bộ luật Lao động năm 2019:
- Thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 06 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm; trường hợp hành vi vi phạm liên quan trực tiếp đến tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh của người sử dụng lao động thì thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 12 tháng;
- Khi hết thời gian quy định tại khoản 4 Điều 122 của Bộ luật Lao động năm 2019, nếu hết thời hiệu hoặc còn thời hiệu nhưng không đủ 60 ngày thì được kéo dài thời hiệu để xử lý kỷ luật lao động nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày hết thời gian nêu trên;
- Người sử dụng lao động phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật lao động trong thời hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 123 Bộ luật Lao động năm 2019.
Do đó, khi phát hiện hành vi vi phạm, doanh nghiệp cần nhanh chóng xác minh, thu thập chứng cứ và chuẩn bị hồ sơ xử lý. Việc để quá thời hiệu có thể khiến doanh nghiệp không còn đủ điều kiện áp dụng hình thức kỷ luật đối với hành vi đó, kể cả khi đã có tài liệu chứng minh vi phạm.
