Luật sư bào chữa trong phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự

1. Vai trò của Luật sư bào chữa trong phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự:

Phiên tòa xét xử sơ thẩm là giai đoạn quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, nơi Hội đồng xét xử trực tiếp xem xét chứng cứ, nghe ý kiến của những người tham gia tố tụng và quyết định bị cáo có phạm tội hay không cũng như trách nhiệm hình sự tương ứng. Trong giai đoạn này, luật sư bào chữa giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền bào chữa, kiểm tra tính hợp pháp của chứng cứ và đưa ra những lập luận nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ án.

1.1. Bảo đảm quyền bào chữa và quyền lợi hợp pháp của bị cáo:

• Khoản 1 Điều 72 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015: Người bào chữa là người được người bị buộc tội nhờ bào chữa hoặc cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chỉ định và được cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng tiếp nhận việc đăng ký bào chữa.
• Quyền bào chữa là một trong những quyền cơ bản của người bị buộc tội, được pháp luật tố tụng hình sự ghi nhận và bảo đảm thực hiện. Tại phiên tòa sơ thẩm, luật sư tham gia với tư cách người bào chữa, hỗ trợ bị cáo thực hiện các quyền tố tụng, trình bày quan điểm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trước Hội đồng xét xử. Sự tham gia của luật sư giúp bị cáo có điều kiện tiếp cận các vấn đề pháp lý, hiểu rõ nội dung buộc tội và chủ động đưa ra ý kiến bảo vệ mình.
• Trong quá trình xét xử, luật sư theo dõi việc thực hiện các thủ tục tố tụng, kiểm tra việc công bố tài liệu, chứng cứ, việc hỏi và tranh luận tại phiên tòa. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm thủ tục, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị cáo, luật sư có thể đưa ra ý kiến, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét theo quy định pháp luật. Đồng thời, luật sư hướng dẫn bị cáo trình bày trung thực, đầy đủ những tình tiết liên quan, tránh việc khai báo thiếu chính xác hoặc bỏ sót các căn cứ có lợi cho việc giải quyết vụ án.

1.2. Kiểm tra, đánh giá chứng cứ và làm rõ các tình tiết của vụ án:

• Một trong những nhiệm vụ quan trọng của luật sư tại phiên tòa sơ thẩm là kiểm tra, phân tích và đánh giá chứng cứ được sử dụng để chứng minh hành vi phạm tội. Luật sư xem xét lời khai của bị cáo, người làm chứng, người bị hại, kết luận giám định, kết luận định giá tài sản, dữ liệu điện tử và các tài liệu khác nhằm xác định tính hợp pháp, tính xác thực và sự liên quan của từng chứng cứ đối với nội dung buộc tội.
• Thông qua hoạt động xét hỏi, luật sư có thể đặt câu hỏi đối với bị cáo và những người tham gia tố tụng để làm rõ những điểm chưa thống nhất, mâu thuẫn hoặc chưa được chứng minh đầy đủ. Đối với những tình tiết có lợi cho bị cáo nhưng chưa được cơ quan tiến hành tố tụng làm rõ, luật sư có thể đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, xác minh hoặc đánh giá bổ sung theo thẩm quyền.
• Việc kiểm tra và đánh giá chứng cứ không chỉ nhằm tìm kiếm những căn cứ có lợi cho bị cáo mà còn góp phần bảo đảm việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án. Trên cơ sở đó, luật sư có thể chỉ ra những điểm chưa đủ căn cứ để kết luận bị cáo thực hiện hành vi phạm tội hoặc những tình tiết cần được xem xét lại khi xác định trách nhiệm hình sự.

1.3. Đưa ra lập luận phản bác cáo buộc và bảo vệ quan điểm bào chữa:

• Tại phần tranh luận, luật sư trình bày luận cứ bào chữa trên cơ sở hồ sơ vụ án, kết quả xét hỏi công khai và các quy định pháp luật có liên quan. Tùy tính chất vụ việc, luật sư có thể phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, vai trò của bị cáo, lỗi, động cơ, mục đích, hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi với hậu quả xảy ra để đánh giá tính có căn cứ của cáo buộc.
• Trường hợp có căn cứ cho rằng bị cáo không thực hiện hành vi phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm hoặc chưa đủ chứng cứ chứng minh tội phạm, luật sư có thể đưa ra lập luận đề nghị Hội đồng xét xử xem xét theo hướng có lợi cho bị cáo. Nếu bị cáo có hành vi vi phạm nhưng việc xác định tội danh, điều khoản áp dụng hoặc phạm vi trách nhiệm hình sự chưa chính xác, luật sư có thể phân tích và đề nghị đánh giá lại trên cơ sở quy định pháp luật.
• Bên cạnh việc trình bày quan điểm bào chữa, luật sư còn thực hiện quyền đối đáp với Kiểm sát viên về những vấn đề còn có ý kiến khác nhau. Các lập luận cần tập trung vào chứng cứ, căn cứ pháp lý và những tình tiết thực tế của vụ án, qua đó giúp Hội đồng xét xử có thêm cơ sở xem xét khách quan trước khi đưa ra phán quyết.

1.4. Đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ và xem xét mức hình phạt phù hợp:

• Trong trường hợp bị cáo bị xác định có tội, luật sư tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp thông qua việc phân tích các căn cứ liên quan đến trách nhiệm hình sự và hình phạt. Luật sư rà soát những tình tiết có thể được xem xét giảm nhẹ như: thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả, phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng hoặc các tình tiết giảm nhẹ khác theo quy định pháp luật (Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015).
• Ngoài ra, luật sư có thể trình bày về nhân thân của bị cáo, hoàn cảnh gia đình, mức độ tham gia vào hành vi phạm tội, vai trò trong đồng phạm và những yếu tố khác có ý nghĩa đối với việc quyết định hình phạt. Trên cơ sở đó, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng đúng các tình tiết giảm nhẹ, xem xét mức hình phạt tương xứng với tính chất, mức độ hành vi và điều kiện của bị cáo.

• Gọi 037.6999996 để sử dụng dịch vụ Luật sư bào chữa phiên tòa sơ thẩm hình sự!
• Hoặc kết nối Zalo (037.6999996) để được tư vấn về xét xử sơ thẩm vụ án hình sự!

2. Trình tự phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự và hoạt động của Luật sư bào chữa:

Phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự được tiến hành theo trình tự, thủ tục chặt chẽ quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Trong từng giai đoạn, luật sư bào chữa có những quyền và hoạt động chuyên môn riêng nhằm kiểm tra chứng cứ, làm rõ tình tiết vụ án và bảo vệ quyền lợi của bị cáo. Việc nắm rõ trình tự xét xử giúp luật sư chủ động chuẩn bị phương án bào chữa, đồng thời giúp bị cáo hiểu rõ các hoạt động tố tụng sẽ diễn ra tại phiên tòa.

2.1. Thủ tục bắt đầu phiên tòa và kiểm tra căn cước, sự có mặt của những người tham gia tố tụng:

• Khi bắt đầu phiên tòa, Thư ký Tòa án tiến hành các thủ tục theo quy định, báo cáo Hội đồng xét xử về sự có mặt, vắng mặt của những người được triệu tập. Sau đó, chủ tọa phiên tòa kiểm tra căn cước của bị cáo, phổ biến quyền và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng, giải thích quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng và giải quyết các đề nghị về thủ tục trước khi bước vào phần xét hỏi.
• Luật sư bào chữa cần theo dõi chặt chẽ việc thực hiện các thủ tục, kiểm tra thông tin của bị cáo và những người tham gia tố tụng; đồng thời xem xét lý do vắng mặt của những người có liên quan. Nếu nhận thấy việc vắng mặt hoặc một sai sót về thủ tục có thể ảnh hưởng đến khả năng làm rõ sự thật khách quan của vụ án, luật sư có quyền đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, quyết định theo quy định pháp luật.
• Ngoài ra, luật sư có thể đề nghị triệu tập thêm người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hoặc yêu cầu công bố, xem xét tài liệu, chứng cứ cần thiết nếu có căn cứ cho rằng những nội dung này có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng các đề nghị ngay từ đầu phiên tòa giúp bảo đảm quá trình xét xử được tiến hành đầy đủ, khách quan và không làm ảnh hưởng đến quyền bào chữa của bị cáo.

2.2. Xét hỏi và làm rõ nội dung vụ án tại phiên tòa:

• Sau khi kết thúc thủ tục bắt đầu phiên tòa, Hội đồng xét xử tiến hành xét hỏi để làm rõ nội dung vụ án, hành vi bị truy tố, chứng cứ buộc tội và những tình tiết có liên quan. Chủ tọa phiên tòa điều hành việc xét hỏi theo trình tự luật định; Kiểm sát viên, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác thực hiện quyền hỏi trong phạm vi được pháp luật cho phép.
• Luật sư bào chữa cần căn cứ vào hồ sơ vụ án và diễn biến thực tế để xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp. Nội dung xét hỏi có thể tập trung vào thời gian, địa điểm, phương thức thực hiện hành vi, vai trò của bị cáo, động cơ, mục đích, hậu quả và những tình tiết chưa thống nhất trong lời khai. Đặc biệt, luật sư cần chú ý làm rõ các chứng cứ có lợi cho bị cáo, những mâu thuẫn giữa lời khai và tài liệu trong hồ sơ hoặc những vấn đề chưa được cơ quan tiến hành tố tụng xác minh đầy đủ.
• Trong quá trình xét hỏi, luật sư cũng có thể đề nghị Hội đồng xét xử xem xét vật chứng, công bố tài liệu, nghe hoặc xem dữ liệu ghi âm, ghi hình và thực hiện các hoạt động tố tụng khác theo quy định. Kết quả xét hỏi là cơ sở quan trọng để luật sư điều chỉnh phương án bào chữa, xác định những vấn đề cần tranh luận và đưa ra lập luận phù hợp tại phiên tòa.

2.3. Tranh tụng, đối đáp và trình bày quan điểm bào chữa:

• Sau khi kết thúc phần xét hỏi, phiên tòa chuyển sang phần tranh luận. Kiểm sát viên trình bày luận tội, đề nghị kết tội và đưa ra quan điểm về hình phạt, trách nhiệm dân sự cùng những vấn đề khác của vụ án. Tiếp đó, người bào chữa trình bày lời bào chữa, phân tích chứng cứ, căn cứ pháp luật và đưa ra những lập luận nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị cáo.
• Đây là giai đoạn luật sư thể hiện rõ vai trò chuyên môn thông qua việc phản biện các quan điểm buộc tội, chỉ ra những chứng cứ chưa được đánh giá đầy đủ, những mâu thuẫn trong hồ sơ hoặc những căn cứ chưa đủ cơ sở để xác định trách nhiệm hình sự. Trường hợp bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội, luật sư vẫn có thể tập trung phân tích mức độ tham gia, tính chất hành vi, hậu quả và các tình tiết giảm nhẹ để đề nghị áp dụng tội danh, điều khoản và hình phạt phù hợp.
• Bên cạnh việc trình bày lời bào chữa, luật sư có quyền đối đáp với Kiểm sát viên và những người tham gia tranh luận khác. Các ý kiến đối đáp cần tập trung vào những vấn đề còn có quan điểm khác nhau, viện dẫn chứng cứ và quy định pháp luật cụ thể để bảo vệ lập luận. Sau khi kết thúc tranh luận, bị cáo được nói lời sau cùng trước khi Hội đồng xét xử vào nghị án.

2.4. Nghị án, tuyên án và các vấn đề pháp lý sau phiên tòa:

• Sau khi kết thúc phần tranh luận và bị cáo nói lời sau cùng, Hội đồng xét xử tiến hành nghị án. Việc nghị án được thực hiện trên cơ sở xem xét toàn diện chứng cứ đã được kiểm tra tại phiên tòa, kết quả xét hỏi, lời bào chữa, ý kiến tranh luận và các quy định pháp luật có liên quan. Hội đồng xét xử quyết định các vấn đề về tội danh, trách nhiệm hình sự, hình phạt, trách nhiệm dân sự, xử lý vật chứng và những nội dung khác thuộc phạm vi giải quyết của vụ án.
• Khi Tòa án tuyên án, luật sư cần theo dõi nội dung bản án, đặc biệt là phần nhận định về hành vi phạm tội, căn cứ kết tội, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, mức hình phạt và trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Nếu nhận thấy phán quyết chưa phù hợp với chứng cứ hoặc có vấn đề pháp lý cần xem xét, luật sư có thể tư vấn cho bị cáo về quyền kháng cáo và những căn cứ cần trình bày trong đơn kháng cáo.
• Sau phiên tòa sơ thẩm, luật sư tiếp tục hỗ trợ khách hàng nghiên cứu bản án, đánh giá khả năng kháng cáo, hướng dẫn thực hiện thủ tục kháng cáo trong thời hạn luật định và chuẩn bị phương án bảo vệ quyền lợi tại cấp phúc thẩm nếu có yêu cầu. Trường hợp bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng phát hiện căn cứ theo quy định để xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, luật sư có thể tư vấn hướng xử lý phù hợp.

3. Dịch vụ Luật sư bào chữa trong phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự tại Luật Dương Gia:

Việc bào chữa tại phiên tòa sơ thẩm hình sự đòi hỏi luật sư phải có kiến thức chuyên sâu về pháp luật hình sự, am hiểu trình tự tố tụng và khả năng phân tích, tranh luận để bảo vệ quyền lợi cho bị cáo. Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ luật sư bào chữa trong các vụ án hình sự, đồng hành cùng khách hàng từ giai đoạn nghiên cứu hồ sơ, xây dựng phương án bào chữa đến trực tiếp tham gia xét hỏi, tranh tụng và thực hiện các quyền tố tụng sau khi tuyên án.

3.1. Nghiên cứu hồ sơ và xây dựng phương án bào chữa tại phiên tòa:

• Luật Dương Gia tiếp nhận thông tin, tài liệu và hồ sơ vụ án do khách hàng cung cấp để nghiên cứu, đánh giá toàn diện nội dung buộc tội và các vấn đề pháp lý có liên quan. Luật sư tập trung xem xét hành vi bị truy tố, tội danh, điều khoản áp dụng, lời khai của bị cáo, lời khai của người làm chứng, kết luận giám định, vật chứng và những tài liệu khác trong hồ sơ nhằm xác định căn cứ buộc tội cũng như các tình tiết có lợi cho bị cáo.
• Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, luật sư xác định những vấn đề cần làm rõ tại phiên tòa, đánh giá điểm mạnh và hạn chế của hồ sơ, đồng thời xây dựng phương án bào chữa phù hợp với từng vụ án. Tùy tình tiết cụ thể, phương án có thể tập trung vào việc chứng minh bị cáo không thực hiện hành vi phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm, chưa đủ căn cứ kết tội hoặc đề nghị xem xét lại tội danh, vai trò và mức độ trách nhiệm hình sự.

3.2. Chuẩn bị tài liệu, chứng cứ và luận cứ bào chữa:

• Để bảo đảm hiệu quả bào chữa, Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng rà soát, hệ thống hóa và chuẩn bị các tài liệu, chứng cứ có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án. Những tài liệu này có thể bao gồm: chứng cứ chứng minh ngoại phạm, tài liệu về nhân thân, hoàn cảnh gia đình, giấy tờ thể hiện việc bồi thường, khắc phục hậu quả, xác nhận của cơ quan, tổ chức và các chứng cứ khác có liên quan đến trách nhiệm hình sự của bị cáo.
• Luật sư đồng thời xây dựng luận cứ bào chữa trên cơ sở đối chiếu tài liệu trong hồ sơ với quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Nội dung luận cứ được chuẩn bị theo hướng làm rõ những vấn đề còn mâu thuẫn, phân tích giá trị chứng minh của từng tài liệu và đưa ra căn cứ pháp lý bảo vệ quan điểm bào chữa. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp luật sư chủ động trước các tình huống phát sinh, nâng cao tính thuyết phục khi trình bày và tranh luận tại phiên tòa.

3.3. Tham gia xét hỏi, tranh tụng và đối đáp tại phiên tòa:

• Luật Dương Gia cử luật sư tham gia phiên tòa sơ thẩm với tư cách người bào chữa theo quy định của pháp luật, thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị cáo. Trong phần xét hỏi, luật sư đặt câu hỏi đối với bị cáo và những người tham gia tố tụng nhằm làm rõ diễn biến hành vi, vai trò của từng người, nguồn gốc chứng cứ và những tình tiết chưa được giải thích thống nhất.
• Tại phần tranh luận, luật sư trình bày lời bào chữa, phân tích chứng cứ và đối đáp với quan điểm buộc tội của Kiểm sát viên. Những lập luận được xây dựng dựa trên tình tiết thực tế, tài liệu đã được kiểm tra công khai tại phiên tòa và quy định pháp luật có liên quan. Luật sư cũng có thể đưa ra đề nghị Hội đồng xét xử xem xét những chứng cứ chưa được đánh giá đầy đủ hoặc những vấn đề có thể ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm hình sự của bị cáo.

3.4. Bảo vệ quyền lợi của bị cáo trong việc xem xét tội danh và hình phạt:

• Một nội dung quan trọng trong hoạt động bào chữa là bảo đảm việc xác định tội danh và quyết định hình phạt đối với bị cáo có căn cứ, đúng quy định pháp luật. Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, lỗi, động cơ, mục đích, hậu quả cũng như vai trò của bị cáo trong vụ án.
• Trường hợp có căn cứ cho rằng việc truy tố chưa phù hợp, luật sư đưa ra lập luận đề nghị Hội đồng xét xử xem xét lại tội danh hoặc điều khoản áp dụng. Trường hợp bị cáo có tội, luật sư tập trung làm rõ các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nhân thân, hoàn cảnh gia đình, việc tự nguyện bồi thường và khắc phục hậu quả để đề nghị áp dụng mức hình phạt phù hợp.

3.5. Tư vấn sau phiên tòa và hỗ trợ thực hiện quyền kháng cáo:

• Sau khi Tòa án tuyên án sơ thẩm, Luật Dương Gia tiếp tục hỗ trợ khách hàng nghiên cứu nội dung bản án, đánh giá căn cứ kết tội, mức hình phạt và các quyết định khác có liên quan. Trên cơ sở đó, luật sư phân tích những nội dung có thể chưa phù hợp với chứng cứ hoặc quy định pháp luật; từ đó tư vấn khả năng và phương án thực hiện quyền kháng cáo.
• Trường hợp khách hàng có nhu cầu, luật sư hỗ trợ soạn thảo đơn kháng cáo, chuẩn bị tài liệu chứng minh và hướng dẫn thực hiện thủ tục trong thời hạn luật định. Đối với những vụ án có căn cứ xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, Luật Dương Gia tư vấn điều kiện, trình tự và hướng xử lý phù hợp. Việc tiếp tục hỗ trợ sau phiên tòa giúp khách hàng hiểu rõ quyền tố tụng của mình và có phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong các giai đoạn tiếp theo.

4. Câu hỏi thường gặp về Luật sư bào chữa tại phiên tòa sơ thẩm hình sự:

4.1. Bị cáo có bắt buộc phải có Luật sư bào chữa tại phiên tòa sơ thẩm không?

Điều 76 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có quy định về chỉ định người bào chữa. Theo đó, trong các trường hợp sau đây nếu người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho họ:

• Bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật hình sự quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình;
• Người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa; người có nhược điểm về tâm thần hoặc là người dưới 18 tuổi.

Không phải mọi vụ án hình sự đều bắt buộc bị cáo phải có luật sư bào chữa. Việc có luật sư tham gia bào chữa giúp bị cáo được hỗ trợ về pháp lý, kiểm tra chứng cứ, chuẩn bị lập luận và thực hiện các quyền tố tụng tại phiên tòa. Vì vậy, ngay cả khi không thuộc trường hợp bắt buộc phải có người bào chữa, bị cáo vẫn nên cân nhắc mời luật sư để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

4.2. Luật sư có được trực tiếp hỏi bị cáo, người làm chứng và người bị hại không?

• Khoản 2 Điều 311 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định: Khi hỏi người làm chứng, Hội đồng xét xử phải hỏi rõ về quan hệ giữa họ với bị cáo và các đương sự trong vụ án. Chủ tọa phiên tòa yêu cầu người làm chứng trình bày rõ những tình tiết của vụ án mà họ đã biết, sau đó hỏi thêm về những điểm mà họ khai chưa đầy đủ hoặc có mâu thuẫn. Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có thể hỏi thêm người làm chứng. Khi được chủ tọa phiên tòa đồng ý, bị cáo có thể hỏi người làm chứng về các vấn đề có liên quan đến bị cáo.
• Tại phiên tòa sơ thẩm, người bào chữa có quyền tham gia xét hỏi bị cáo và những người tham gia tố tụng khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Luật sư có thể đặt câu hỏi để làm rõ diễn biến vụ án, hành vi bị cáo buộc, vai trò của từng người, nguồn gốc chứng cứ và những tình tiết có liên quan đến trách nhiệm hình sự.
• Việc xét hỏi phải tuân thủ sự điều hành của chủ tọa phiên tòa và trình tự tố tụng. Luật sư cần đặt câu hỏi rõ ràng, tập trung vào những vấn đề còn mâu thuẫn hoặc chưa được làm sáng tỏ, tránh hỏi trùng lặp hoặc không liên quan đến vụ án. Thông qua hoạt động này, luật sư có thể làm rõ những tình tiết có lợi cho bị cáo và tạo cơ sở cho việc trình bày quan điểm bào chữa trong phần tranh luận.

4.3. Có thể mời Luật sư tham gia bào chữa khi vụ án đã được đưa ra xét xử không?

• Có. Bị cáo vẫn có quyền nhờ luật sư bào chữa khi vụ án đã được Tòa án đưa ra xét xử, miễn là việc đăng ký và tham gia bào chữa đáp ứng các điều kiện, thủ tục theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc mời luật sư càng muộn thì thời gian nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị chứng cứ và xây dựng phương án bào chữa càng hạn chế.
• Do đó, nếu đã nhận được quyết định đưa vụ án ra xét xử hoặc giấy triệu tập tham gia phiên tòa, bị cáo và gia đình nên sớm liên hệ luật sư để được tư vấn. Luật sư sẽ xem xét tình trạng tố tụng, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục đăng ký bào chữa, nghiên cứu tài liệu được tiếp cận và chuẩn bị nội dung bảo vệ quyền lợi cho bị cáo tại phiên tòa.

4.4. Sau khi Tòa án tuyên án sơ thẩm, bị cáo có quyền kháng cáo không?

Điều 331 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định:

• Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc quyết định sơ thẩm;
• Người bào chữa có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích của người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà mình bào chữa;
• Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại;
• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ;
• Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của người mà mình bảo vệ;
• Người được Tòa án tuyên không có tội có quyền kháng cáo về các căn cứ mà bản án sơ thẩm đã xác định là họ không có tội.

Theo đó, bị cáo có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại những nội dung mà mình không đồng ý. Nội dung kháng cáo có thể liên quan đến việc xác định tội danh, hình phạt, mức bồi thường thiệt hại hoặc các quyết định khác trong bản án theo quy định pháp luật.

Thời hạn kháng cáo đối với bản án sơ thẩm thông thường là 15 ngày kể từ ngày tuyên án (Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015). Trường hợp bị cáo vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn được tính từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết theo quy định. Đối với quyết định sơ thẩm, thời hạn kháng cáo là 07 ngày theo quy định pháp luật.

Để bảo đảm quyền lợi, bị cáo nên sớm trao đổi với luật sư sau khi tuyên án để đánh giá căn cứ kháng cáo, xác định những nội dung cần đề nghị xem xét lại và chuẩn bị đơn kháng cáo đúng thời hạn. Luật sư có thể hỗ trợ xây dựng lập luận, bổ sung tài liệu chứng cứ và tiếp tục tham gia bào chữa tại phiên tòa phúc thẩm nếu khách hàng có nhu cầu.