Vướng mắc về chủ thể khởi kiện vụ án dân sự

Chủ thể khởi kiện vụ án dân sự là các chủ thể theo quy định của pháp luật được tham gia vào quan hệ pháp luật tố tụng dân sự. Các chủ thể này bao gồm cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức đáp ứng được những điều kiện do pháp luật quy định. 

Vướng mắc về chủ thể khởi kiện vụ án dân sự:

– Thứ nhất, theo quy định tại Điều 73 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004, đối với các vụ án ly hôn không được áp dụng chế độ người đại diện. Tức là phải đích thân chồng hay vợ đứng đơn khởi kiện và tham gia tố tụng chứ không thể nhờ ai thay mặt mình được. Thực tiễn cho thấy những vụ xin ly hôn liên quan đến vợ, chồng bị mất năng lực hành vi dân sự không phải không có mà pháp luật hiện nay lại chưa điều chỉnh tình huống này thì cha, mẹ người bệnh có quyền đại diện khởi kiện xin ly hôn hay không. Hiện nay thì Tòa án vẫn không tiếp nhận giải quyết những trường hợp cha mẹ người bệnh khởi kiện yêu cầu ly hôn dù để bảo vệ quyền, lợi ích của con mình. Để giải quyết về vấn đề này, theo ý kiến cá nhân tôi cần ban hành văn bản hướng dẫn theo đó cho phép cha, mẹ là người giám hộ theo hàng thứ hai(vợ, chồng là người giám hộ theo hàng thứ nhất) có quyền đại diện cho con bị mất năng lực hành vi dân sự trong khởi kiện và tham gia tố tụng ở vụ việc ly hôn.

– Thứ hai, theo Từ điển tiếng Việt thì:“tổ chức là tập hợp người có trật tự, có nề nếp, hoạt động vì những quyền lợi chung, nhằm một mục đích chung”. Với khái niệm như vậy thì “cơ quan nhà nước”, “đơn vị vũ trang” (“cơ quan”) cũng đều thỏa mãn là “tổ chức”. Vì vậy, các chủ thể là đương sự trong tố tụng dân sự không nên quy định tách riêng “cơ quan”, “tổ chức” như hiện nay, mà cần quy hai loại chủ thể này về loại chung nhất là “pháp nhân” như quy định tại Điều 100 “Bộ luật dân sự 2015” thì phù hợp hơn.

>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài: 1900.6568

– Thứ ba, theo quy định của Bộ luật dân sự năm 1995 và Bộ luật dân sự năm 2005, trong quan hệ dân sự có bốn loại chủ thể gồm: cá nhân, pháp nhân, hộ gia đình và tổ hợp tác. Như vậy, ta có thể hiểu rằng bốn loại chủ thể này là khác nhau. Tuy nhiên, Bộ luật tố tụng dân sự chỉ xác định có ba loại chủ thể là “cá nhân”, “cơ quan”, “tổ chức” mà không có các chủ thể là “pháp nhân”, “Tổ hợp tác” và “Hộ gia đình”, đây là sự không thống nhất giữa luật nội dung với hình thức. Một câu hỏi đặt ra, nếu các loại chủ thể “Tổ hợp tác” và “Hộ gia đình” này có tranh chấp trong quan hệ dân sự với nhau hoặc với các loại chủ thể khác thì có thể khởi kiện với tư cách “cá nhân” hay “tổ chức”? Thực tiễn xét xử trước đây, Tòa án các cấp thường xếp hai loại chủ thể này vào loại chủ thể “cá nhân” để có thể thụ lý và giải quyết các tranh chấp có loại chủ thể này tham gia. Sau khi Bộ luật tố tụng dân sự có hiệu lực pháp luật, theo quy định tại Khoản 3 Điều 62 và Khoản 1 Điều 56 của Bộ luật này, chúng ta có thể hiểu “Tổ hợp tác” và “Hộ gia đình” có thể khởi kiện với tư cách thuộc loại chủ thể “tổ chức không phải là pháp nhân”. Tuy nhiên, vẫn cần một sự hướng dẫn rõ ràng hơn nữa về “cơ quan, tổ chức” để xác định rõ ràng tư cách chủ thể khởi kiện cho các đối tượng được quy định trong Bộ luật dân sự, Bộ luật tố tụng dân sự.