Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát điều tra VAHS

Nhằm đảm bảo việc điều tra vụ án mua bán người được thực hiện một cách khách quan, đúng pháp luật, những vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra được phát hiện kịp thời, khắc phục và xử lý nghiêm minh, khi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra hình sự, Viện kiểm sát có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: 

1. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố, điều tra và lập hồ sơ vụ án của cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra 

– Kiểm sát việc khởi tố là kiểm sát tính có căn cứ, tính hợp pháp của các quyết định khởi tố của cơ quan điều tra , bao gồm: Quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án, quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can, quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can. Mục đích của hoạt động này là nhằm đảm bảo việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can được tiến hành đúng pháp luật, đảm bảo tính có căn cứ và tính hợp pháp. Vì vậy, khi kiểm sát điều tra các vụ án mua bán người Viện kiểm sát phải nắm bắt kịp thời việc ban hành các quyết định khởi tố để kiểm sát tính có căn cứ, tính hợp pháp và khắc phục những sai sót nếu có. 

– Kiểm sát các hoạt động điều tra vụ án mua bán người do cơ quan điều tra tiến hành. Trong quá trình điều tra vụ án, cơ quan điều tra thực hiện nhiều hoạt động điều tra để thu thập chứng cứ như: Khám nghiệm hiện trường, xác định hiện trường, hỏi cung bị can, lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, thực nghiệm điều tra, nhận dạng, đối chất... và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự. Mục đích là đảm bảo cho các hoạt động điều tra của cơ quan điều tra trong việc giải quyết các vụ án mua bán người được thực hiện đúng quy định của pháp luật; mọi vi phạm pháp luật trong quá trình tiến hành điều tra được phát hiện, có biện pháp khắc phục kịp thời. Vì vậy, trong quá trình điều tra, khi các hoạt động trên được tiến hành thì Viện kiểm sát có thẩm quyền và trách nhận yêu cầu cơ quan điều tra phải tiến hành các hoạt động trên theo đúng nội dung, trình tự, thủ tục mà tố tụng hình sự quy định. Viện kiểm sát phải thực hiện việc kiểm sát, chịu trách nhiệm đảm bảo cho việc điều tra được đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. 

– Kiểm sát việc lập hồ sơ vụ án mua bán người của cơ quan điều tra nhằm đảm bảo hồ sơ vụ án được xây dựng một cách khách quan, đúng thủ tục, trình tự, đúng thẩm quyền và hình thức theo quy định. Hồ sơ vụ án mua bán người phải thể hiện được đầy đủ các loại tài liệu cần thiết mà pháp luật tố tụng hình sự quy định, được đánh số bút lục và thống kê các tài liệu có trong hồ sơ. Thông qua hoạt động kiểm sát việc lập hồ sơ vụ án hình sự, sẽ giúp cho Kiểm sát viên kiểm tra và nắm chắc được các tài liệu, chứng cứ do Điều tra viên thu thập trong từng giai đoạn điều tra, để từ đó đề ra yêu cầu điều tra, định hướng điều tra nhằm kịp thời bổ sung chứng cứ và hoàn thiện thủ tục tố tụng của vụ án, phát hiện những vi phạm của Điều tra viên khi tiến hành tố tụng để kiến nghị khắc phục. Kết quả của hoạt động kiểm sát việc lập hồ sơ vụ án là căn cứ để Viện kiểm sát thực hiện quyền công tố, quyết định phê chuẩn hoặc không phê chuẩn các quyết định tố tụng của cơ quan điều tra ; áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn... 

2. Kiểm sát hoạt động tố tụng hình sự của người tham gia tố tụng; yêu cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý nghiêm minh người tham gia tố tụng vi phạm pháp luật: 

Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự thì người tham gia tố tụng bao gồm: Người tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố; Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp; Người bị bắt; Người bị tạm giữ; Bị can; Bị cáo; Bị hại; Nguyên đơn dân sự; Bị đơn dân sự; Người có quyền lợi, nghĩa vị liên quan đến vụ án; Người làm chứng; Người chứng kiến; Người giám định; Người định giá tài sản; Người phiên dịch, người dịch thuật; Người bào chữa; Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự; Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố, Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân phạm tội, người đại diện khác theo quy định của BLtố tụng hình sự . BLtố tụng hình sự quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người tham gia tố tụng hình sự. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật của người tham gia tố tụng là để đảm bảo quyền của họ được tôn trọng, được thực hiện đầy đủ, mọi vi phạm pháp luật liên quan đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng phải được phát hiện và khắc phục kịp thời. Người tham gia tố tụng tham gia vào quá trình này với nhiều mục đích khác nhau nhằm đạt được những lợi ích khác nhau. Khi tham gia tố tụng, hoạt động của những người này phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật mới đảm bảo khách quan. Trong quá trình điều tra, Viện kiểm sát chủ động yêu cầu Điều tra viên giải thích và bảo đảm thực hiện quyền và nghĩa vụ của họ. 

3. Giải quyết các tranh chấp về thẩm quyền điều tra: 

Khi phát sinh tranh chấp về thẩm quyền điều tra như thẩm quyền điều tra theo lãnh thổ, thẩm quyền điều tra theo vụ việc, Viện kiểm sát phải nghiên cứu, xem xét giải quyết. Viện kiểm sát cũng có trách nhiệm giải quyết các tranh chấp về thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Theo quy định tại Điều 169 BLtố tụng hình sự thì trong trường hợp vụ án không thuộc thẩm quyền của mình, cơ quan điều tra đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp ra quyết định chuyển vụ án cho cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp tục điều tra. Trường hợp thấy vụ án không thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra cấp mình thì Viện kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra tiến hành các thủ tục để Viện kiểm sát ra quyết định chuyển vụ án cho cơ quan điều tra có thẩm quyền. 

Nếu phải chuyển vụ án ra ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì cơ quan điều tra cấp huyện tiến hành các thủ tục để Viện kiểm sát cấp huyện có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cấp tỉnh ra quyết định chuyển vụ án. Nếu vụ án do cơ quan điều tra cấp tỉnh, đề nghị chuyển thì Viện kiểm sát cấp tỉnh, ra quyết định chuyển vụ án. 

4. Yêu cầu cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố, điều tra khi cần thiết: 

Trong quá trình kiểm sát điều tra để quyết định một hành vi pháp lý nào đó liên quan đến hoạt động điều tra như: phê chuẩn khởi tố bị can, phê chuẩn lệnh tạm giam... Viện kiểm sát có quyền yêu cầu cơ quan điều tra , cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cung cấp các tài liệu, chứng cứ có liên quan để Viện kiểm sát nghiên cứu các căn cứ, xem xét trình tự, thủ tục có đảm bảo đúng quy định của pháp luật hay không nhằm mục đích đảm bảo cho pháp luật tố tụng hình sự được áp dụng nghiêm chỉnh và thống nhất. 

5. Một số nhiệm vụ, quyền hạn khác:

– Khi phát hiện việc điều tra không đầy đủ, vi phạm pháp luật thì Viện kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện hoạt động điều tra đúng pháp luật, kiểm tra việc điều tra và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát ; cung cấp tài liệu liên quan đến hành vi, quyết định tố tụng có vị phạm pháp luật trong việc điều tra, kiến nghị, yêu cầu cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra khắc phục vi phạm trong việc khởi tố, điều tra; yêu cầu Thủ trưởng cơ quan điều tra , cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thay đổi Điều tra viên , cán bộ điều tra, xử lý nghiêm minh Điều tra viên, cán bộ điều tra vi phạm pháp luật trong hoạt động tố tụng. cơ quan điều tra , cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải tuân thủ pháp luật khi tiến hành hoạt động điều tra theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự . Mọi hoạt động điều tra phải tôn trọng sự thật, tiến hành khách quan, toàn diện và đầy đủ; phát hiện nhanh chóng, chính xác mọi hành vi phạm tội, làm rõ chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nguyên nhân, điều kiện phạm tội và những tình khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án. Đây là nhóm quyền có ý nghĩa khắc phục các vi phạm pháp luật của Điều tra viên, cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. 

– Kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật. Điều 6 Bộ luật tố tụng hình sự quy định, trong quá trình tiến hành tố tụng, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm phát hiện ra nguyên nhân và điều kiện phạm tội, yêu cầu cá cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và phòng ngừa. Vì vậy, trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, nếu phát hiện thấy cơ quan, tổ chức có thiếu sót, sơ hở là nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm, vi phạm thì Viện kiểm sát phải có kiến nghị cụ thể để cơ quan, tổ chức, đơn vị hữu quan áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.