Căn cứ xác định trách nhiệm của chủ thể khi vi phạm hợp đồng thương mại

Điều 230 Luật Thương Mại: “Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại” quy định bốn yếu tố cấu thành trách nhiệm do vi phạm hợp đồng thuê trong trong thương mại:

a) Hành vi vi phạm hợp đồng

Đây là căn cứ cơ bản để quy trách nhiệm, vì hợp đồng là sự thỏa thuận tự nguyện có hiệu lực pháp luật, và sau khi được xác lập, các nghĩa vụ xuất phát từ quan hệ hợp đồng mang tính bắt buộc, nếu một bên không thi hành thì bị coi là vi  phạm  pháp  luật  và  sẽ  bị  quy  kết  trách  nhiệm.

Như vậy,  chỉ  khi  các chủ thể hợp đồng thực hiện đúng nguyên tắc trong thương mại sau:

• Nguyên tắc thực hiện tự nguyện thực sự các cam kết. 
• Nguyên tắc thực hiện đúng và đầy đủ các cam kết. 
• Nguyên tắc thực hiện trên cơ sở thiện chí hợp tác, hai bên cùng có lợi, đảm bảo đạo đức trong kinh doanh.

Có thực hiện đúng các nguyên tắc này thì các bên mới được coi là không vi phạm hợp đồng tức là không vi phạm pháp luật và được pháp luật bảo vệ quyền lợi chính đáng. Luật  thương  mại  Việt  Nam  quy  định  nghĩa  vụ  chứng  minh  vi  phạm  hợp đồng là của bên bị vi phạm.

b)Phải có lỗi của bên vi phạm hợp đồng. 

Trong  hợp  đồng  mua  bán  với  thương  nhân  nước  ngoài,  việc  một  bên “không quan tâm” và “quan tâm không đúng mức” tới việc thực hiện nghĩa vụ của mình, do đó dẫn tới vi phạm nghĩa vụ đó thì bị coi là có lỗi.  Luật thương mại Việt Nam không quy định ai có lỗi mà lỗi được xác định theo nguyên tắc suy đoán. Khi một bên vi phạm hợp đồng thì bên kia có quyền suy đoán bên vi phạm có lỗi và vì vậy, bên vi phạm phải chịu trách nhiệm. Khi bị quy  trách nhiệm, bên vi phạm  muốn  thoát  trách  nhiệm  phải  chứng minh là mình không có lỗi, chừng nào không chứng minh được thì đương nhiên vẫn bị coi là có lỗi và phải chịu trách nhiệm.

c) Có thiệt hại thực tế xảy ra

Đây là yếu tố cần thiết, đặc biệt cho trường hợp muốn quy trách nhiệm đòi bồi thường thiệt hại. Thông thường, thiệt hại mà trái chủ phải gánh chịu có thể là thiệt hại vật chất và thiệt hại tinh thần ( chủ yếu là thiệt hại vật chất)

Thiệt hại về vật chất thường gồm các loại thiệt hại sau:

Thiệt hại trực tiếp: Là một loại thiệt hại mang tính chất thực tế, có thể tính toán được một cách cụ thể. Tổn thất thực tế gồm có:

+ Giảm tài sản bằng hiện vật: như khi một bên vi phạm một nghĩa vụ nào đó làm cho tài sản của bên kia giảm sút

+ Các chi phí đã chi ra và chi thêm: các chi phí đã chi ra như chi phí đàm phán, ký kết hợp đồng….Ví dụ như: người thuê mất chi phí cải tạo, xây dựng trên bất động sản nhưng người cho thuê lại không chịu giao bất động sản.

>>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài: 1900.6568    

Thiệt hại gián tiếp: Các khoản lợi bị bỏ lỡ, các khoản thu đáng lý ra được nhận nếu bên kia thực hiện đúng hợp đồng nhưng đã không được nhận. Đây chính là những khoản lợi mất hưởng mà khi ký kết hợp đồng, các bên đều mong đợi. Những khoản lợi này  dù  trên  thực  tế  nếu  không  có  vi  phạm  hợp  đồng,  bên  bị  vi  phạm  có  nhận được  hay  không  không  quan  trọng  mà  cứ  có  vi  phạm  gây  thiệt  hại  làm  mất khoản lợi dự ước đó, người bị vi phạm vẫn được quyền đòi bên vi phạm. Để đòi bồi thường thiệt hại thực tế, bên bị vi phạm phải chứng minh được là mình có thiệt hại đó và để thoát trách nhiệm, bên vi phạm  phải chứng minh ngược lại.

d) Mối quan hệ giữa hành vi vi phạm và thiệt hại thực tế xảy ra.

Mối quan hệ này thể hiện ở chỗ vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra các thiệt hại, còn thiệt hại thực tế là hậu quả trực tiếp của những hành vi đó.

Nghĩa vụ chứng minh quan thiệt hại xảy ra là do việc vi phạm nhiệm vụ của mình, thiệt hại tài sản khác còn lại do hệ nhân quả này thuộc về bên bị vi phạm. Điều cần chú ý là khi chứng minh phải loại trừ các thiệt hại gián tiếp, thiệt hại không lường trước được, thiệt hại đoán  ước. Trên  thực tế, nghĩa  vụ  chứng  minh thiệt hại  trực  tiếp  lại  rơi  vào  bên  bị  vi  phạm  vì  bên  bị  vi  phạm  muốn  đòi  được  bồi thường càng nhiều càng tốt nên thường liệt kê các thiệt hại ra. Bên vi phạm để không  phải  bồi  thường  tất  cả  các  thiệt  hại  mà  trái  chủ  đã  nêu  thì  phải  chứng minh được rằng chỉ một phần một số nguyên nhân khác không phải do lỗi của mình bằng cách đưa ra các văn bản, bằng chứng có liên quan. 

Bạn có thể tham khảo thêm một số bài viết có liên quan khác của Dương Gia:

– Xử lý khi vi phạm nội dung hợp đồng thương mại

– Vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng thương mại

– Trường hợp miễn trách nhiệm khi vi phạm hợp đồng thương mại

Mọi thắc mắc pháp lý cần tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ, quý khách hàng vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 1900.6568  hoặc gửi thư về địa chỉ email: lienhe@luatduonggia.vn.

——————————————————–

THAM KHẢO CÁC DỊCH VỤ CÓ LIÊN QUAN CỦA LUẬT DƯƠNG GIA:

– Tư vấn luật miễn phí qua điện thoại

– Tư vấn pháp luật trực tuyến miễn phí qua tổng đài điện thoại

– Luật sư tư vấn luật trực tuyến qua điện thoại