Bình luận về mô hình công ty mẹ – công ty con

Mô hình tổ hợp công ty mẹ – công ty con có một số ưu điểm và hạn chế sau:

Ưu điểm:

– Địa vị pháp lý của công ty mẹ cũng như công ty con có tính độc lập, do đó các công ty con phát huy được sáng tạo, quyền tự chủ, tự do định đoạt để giải quyết những vấn đề nhanh hơn ở công ty.

– Nhờ có sức mạnh của Tập đoàn, của công ty mẹ mà vị thế của công ty con thường nâng cao hơn khi tham gia các quan hệ kinh tế.

– Mô hình này cho phép các doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bố trí và tái bố trí lại cơ cấu đầu tư vào các lĩnh vực khác nhau theo chiến lược phát triển của doanh nghiệp bằng việc mua hoặc bán cổ phần của mình trong các công ty con.

– Chiếm lĩnh, mở rộng và củng cố thị trường; thu được nhiều lợi nhuận hơn.

– Có thể hình thành tập đoàn làm tăng khả năng canh tranh, phân tán sự rủi ro.

– Với mô hình này, công ty mẹ chắc chắn sẽ quản lý các công ty con một cách thường xuyên, sâu sát hơn. Thông qua người đại diện của mình tại các công ty con, công ty mẹ có thể nắm bắt chính xác, kịp thời tình hình sản xuất, kinh doanh tại đây. Bằng sự chỉ đạo của tập thể đứng đằng sau người đại diện công ty mẹ tại công ty con, các đại diện công ty con có nhiều khả năng ảnh hưởng tích cực đến hoạt động của công ty con. Đó là điều không thể có trong các tổng công ty hiện nay.

Hạn chế:

Mô hình tổ hợp công ty mẹ – công ty con có một số ưu điểm như trên. Tuy nhiên, việc phát triển mô hình này cũng có một số hạn chế. Cụ thể:

– Tập đoàn có thể trở thành nhà đầu tư độc quyền, dễ gây nên hiện tượng lũng đoạn thị trường, ảnh hưởng xấu tới môi trường kinh doanh chung.

– Do tính độc lập, tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh nên các công ty con cạnh tranh lẫn nhau gây ảnh hưởng đến lợi ích chung của cả tập đoàn.

– Việc quan tâm hơn tới hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đến nghiêm cứu ứng dụng khoa học kĩ thuật có thể dẫn tới nguy cơ mất việc làm của người lao động.

– Công ty con có thể bị phụ thuộc vào công ty mẹ, do đó khó theo đuổi mục đích khác của tập đoàn.

>>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài: 1900.6568

Ngoài ra, quy định của pháp luật cũng đang còn những hạn chế nhất định. Theo khoản 15 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2005 vẫn chưa hợp lý. Tiêu chí để xác định công ty mẹ là rất rộng và điều này có thể gây khó khăn trong quá trình áp dụng pháp luật, đặc biệt là trong trường hợp xác định công ty mẹ không dựa trên tiêu chí sở hữu vốn của công ty mẹ tại công ty con mà dựa vào quyền trực tiếp hoặc gián tiếp bổ nhiệm đa số hoặc tất cả các thành viên hội đồng quản trị, giám đốc hoặc tổng giám đốc của công ty đó hay là dựa vào quyền quyết định việc sửa đổi bổ sung điều lệ của công ty con.

Không những thế, Luật doanh nghiệp 2005 chưa có quy định chi tiết về quan hệ nội bộ giữa công ty mẹ và công ty con hay giữa các công ty con với nhau. Quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con chỉ được điều chỉnh bằng quan hệ sở hữu phần vốn góp chi phối của công ty mẹ tại công ty con. Theo quy định của Luật doanh nghiệp, công ty mẹ đóng vai trò thành viên góp vốn chủ yếu của công ty con và có các quyền, nghĩa vụ như các thành viên hay các cổ đông thông thường khác, còn đối với công ty con trong tập đoàn: mối quan hệ giữa các công ty con này cũng không có những quy định cụ thể. Các công ty con lại chủ yếu hoạt động độc lập và ít có sự phối hợp với nhau trừ khi có sự can thiệp, mệnh lệnh của công ty mẹ. Vậy nên sự phối hợp, liên kết giữa các công ty con này vẫn chưa có sự ràng buộc chặt chẽ hoặc sự phối hợp chỉ diễn ra khi có sự chỉ đạo trực tiếp từ công ty mẹ của tập đoàn.