Quy định phân chia di sản thừa kế theo Bộ luật dân sự 2015

1. Quy định phân chia di sản thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015:

1.1. Chia di sản thừa kế theo pháp luật:

a. Chia thừa kế theo hàng thừa kế:

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản, quyền và nghĩa vụ của người mất để lại sẽ được chia như sau:

• Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau;
• Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản;
• Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống;
• Nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.

Như vậy, việc chia thừa kế theo hàng thừa kế được thực hiện theo nguyên tắc bình đẳng giữa những người cùng hàng; đồng thời bảo đảm tính kế thừa theo thứ tự ưu tiên giữa các hàng thừa kế theo quy định của Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Quy định này nhằm xác định đúng người được hưởng di sản, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể liên quan và hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh trong quá trình giải quyết thừa kế.

b. Chia thừa kế giữa con nuôi và cha, mẹ nuôi và cha, mẹ đẻ; con riêng và bố dượng, mẹ kế:

Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quan hệ thừa kế giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi và cha đẻ, mẹ đẻ. Theo đó, con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 651 và Điều 652 của Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể như sau:

• Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau và thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015;
• Thừa kế giữa con nuôi và cha, mẹ nuôi cũng được áp dụng quy định về thừa kế thế vị theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015;
• Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015; được áp dụng quy định về thừa kế thế vị theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015.

c. Chia thừa kế trong trường hợp vợ, chồng đã chia tài sản chung; vợ, chồng đang xin ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác

Theo Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về việc thừa kế trong trường hợp vợ, chồng đã chia tài sản chung; vợ, chồng đang xin ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác như sau:

• Trường hợp vợ, chồng đã chia tài sản chung khi hôn nhân còn tồn tại mà sau đó một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản;
• Trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật; nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản;
• Người đang là vợ hoặc chồng của một người tại thời điểm người đó chết thì dù sau đó đã kết hôn với người khác vẫn được thừa kế di sản.

1.2. Chia di sản thừa kế theo di chúc:

Căn cứ vào Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về phân chia di sản theo di chúc như sau:

• Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
• Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại;
• Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản.

Theo quy định của pháp luật, việc phân chia di sản thừa kế trước hết phải được thực hiện theo đúng nội dung của di chúc hợp pháp. Trường hợp di chúc đã xác định rõ phần di sản mà từng người thừa kế được hưởng thì việc phân chia phải tuân thủ đúng sự định đoạt đó. Trong trường hợp di chúc chỉ xác định người được hưởng di sản nhưng không chỉ định cụ thể tỷ lệ hoặc phần di sản của từng người thì di sản sẽ được chia đều cho tất cả những người thừa kế được nêu trong di chúc, ngoại trừ khi các bên có thỏa thuận khác phù hợp với quy định của pháp luật. Cách thức phân chia này nhằm bảo đảm tính công bằng, tôn trọng ý chí của người để lại di sản và hạn chế tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện việc thừa kế.

2. Người phân chia di sản thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015:

Việc xác định người phân chia di sản thừa kế có ý nghĩa quan trọng trong quá trình khai nhận và phân chia di sản nhằm bảo đảm việc phân chia được thực hiện đúng ý chí của người để lại di sản, đúng thỏa thuận của những người thừa kế và đúng quy định của pháp luật. Theo quy định tại Điều 657 Bộ luật Dân sự năm 2015, người phân chia di sản được xác định và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình trên các nguyên tắc sau đây:

• Người phân chia di sản có thể đồng thời là người quản lý di sản được chỉ định trong di chúc hoặc được những người thừa kế thỏa thuận cử ra;
• Người phân chia di sản phải chia di sản theo đúng di chúc hoặc đúng thỏa thuận của những người thừa kế theo pháp luật;
• Người phân chia di sản được hưởng thù lao, nếu người để lại di sản cho phép trong di chúc hoặc những người thừa kế có thỏa thuận.

Như vậy: Người phân chia di sản thừa kế giữ vai trò trung tâm trong việc bảo đảm tính minh bạch, khách quan và hợp pháp của quá trình phân chia di sản. Việc lựa chọn đúng người phân chia di sản ngay từ đầu sẽ góp phần quan trọng trong việc hạn chế tranh chấp, bảo vệ quyền lợi của các bên và rút ngắn thời gian giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế.

3. Thứ tự ưu tiên thanh toán khi phân chia di sản thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015:

Việc thanh toán nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí do người chết để lại về bản chất là việc thực hiện nghĩa vụ dân sự, do đó phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc chung về thực hiện nghĩa vụ dân sự theo quy định của pháp luật. Theo đó, nghĩa vụ chỉ được thanh toán trong phạm vi di sản để lại và không làm phát sinh trách nhiệm tài sản vượt quá phần di sản của người chết.

Bên cạnh các nguyên tắc chung nêu trên, pháp luật còn quy định thứ tự ưu tiên thanh toán đối với nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các chủ thể có liên quan và tránh tranh chấp trong quá trình phân chia di sản. Việc thanh toán này phải được thực hiện theo đúng thứ tự luật định, trước khi tiến hành chia di sản cho những người thừa kế.

Cụ thể, thứ tự thanh toán nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí do người chết để lại được xác định theo quy định tại Điều 658 Bộ luật Dân sự năm 2015, như sau:

• Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng;
• Tiền cấp dưỡng còn thiếu;
• Chi phí cho việc bảo quản di sản;
• Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ;
• Tiền công lao động;
• Tiền bồi thường thiệt hại;
• Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước;
• Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân;
• Tiền phạt;
• Các chi phí khác.

Có thể thấy, việc xác định và tuân thủ đúng thứ tự ưu tiên thanh toán nghĩa vụ tài sản khi phân chia di sản thừa kế là yêu cầu mang tính bắt buộc theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Các nghĩa vụ và khoản chi phí do người chết để lại không được thanh toán tùy tiện mà phải thực hiện theo đúng thứ tự luật định tại Điều 658, trước khi tiến hành phân chia di sản cho những người thừa kế.

Việc thanh toán nghĩa vụ tài sản chỉ được thực hiện trong phạm vi di sản để lại, không làm phát sinh trách nhiệm tài sản vượt quá phần di sản của người chết; đồng thời bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan. Trên thực tế, rất nhiều tranh chấp thừa kế phát sinh do bỏ qua hoặc thực hiện sai thứ tự thanh toán nghĩa vụ, dẫn đến việc phân chia di sản không đúng pháp luật và có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu.

Do đó, để bảo đảm việc phân chia di sản thừa kế được thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế rủi ro pháp lý và tránh tranh chấp kéo dài, người thừa kế nên chủ động tìm hiểu quy định pháp luật hoặc tham vấn ý kiến của Luật sư chuyên sâu về thừa kế ngay từ đầu; đặc biệt trong các trường hợp di sản có giá trị lớn, nhiều nghĩa vụ tài sản hoặc có yếu tố tranh chấp.

4. Dịch vụ tư vấn phân chia di sản thừa kế của Luật Dương Gia:

Thừa kế tài sản là một trong những lĩnh vực pháp lý phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp; đặc biệt khi liên quan đến nhiều người thừa kế, tài sản có giá trị lớn hoặc có yếu tố gia đình, huyết thống, hôn nhân chồng chéo. Nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, Công ty Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ tư vấn phân chia di sản thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 với phạm vi hỗ trợ toàn diện, chuyên sâu và đúng pháp luật.

a. Tư vấn thừa kế theo di chúc:

Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng:

• Tư vấn điều kiện để lập di chúc hợp pháp theo quy định pháp luật;
• Tư vấn hình thức di chúc phù hợp với từng loại tài sản (bất động sản, động sản, quyền tài sản…);
• Hướng dẫn lập di chúc rõ ràng, chặt chẽ, hạn chế tối đa rủi ro vô hiệu;
• Tư vấn các vấn đề pháp lý phát sinh liên quan đến việc lập di chúc cho nhiều loại tài sản khác nhau.

Bên cạnh đó, Luật Dương Gia còn tư vấn sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật, đảm bảo ý chí của người để lại di sản được thực hiện một cách hợp pháp và trọn vẹn.

b. Tư vấn thừa kế theo pháp luật:

Trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, Luật Dương Gia tư vấn đầy đủ các nội dung liên quan đến thừa kế theo pháp luật. Bao gồm:

• Xác định hàng thừa kế;
• Xác định người được hưởng di sản thừa kế;
• Phân chia di sản theo đúng tỷ lệ luật định;
• Giải quyết các tình huống phát sinh khi có người từ chối nhận di sản hoặc không đủ điều kiện hưởng di sản.

c. Tư vấn các trường hợp thừa kế đặc thù:

Luật Dương Gia là đơn vị có kinh nghiệm chuyên sâu trong việc tư vấn các quan hệ thừa kế phức tạp, cụ thể:

• Tư vấn thừa kế thế vị theo quy định của pháp luật;
• Tư vấn quan hệ thừa kế giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi, cũng như giữa con nuôi và cha đẻ, mẹ đẻ;
• Tư vấn quan hệ thừa kế giữa con riêng với bố dượng, mẹ kế;
• Tư vấn thừa kế trong trường hợp vợ chồng đang chia tài sản chung, đang trong quá trình ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác.

d. Tư vấn thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ thừa kế:

Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng xác định:

• Thời điểm mở thừa kế;
• Thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ của người thừa kế;
• Thời hiệu yêu cầu chia di sản và yêu cầu xác nhận quyền thừa kế theo đúng quy định pháp luật.

e. Tư vấn xác định nghĩa vụ tài sản và quản lý di sản:

Luật Dương Gia tư vấn cụ thể:

• Cách thức xác định nghĩa vụ tài sản do người chết để lại;
• Thứ tự thanh toán nghĩa vụ tài sản trước khi phân chia di sản;
• Xác định người quản lý di sản;
• Quyền và nghĩa vụ của người quản lý di sản theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

f. Tư vấn các trường hợp chết cùng thời điểm và tranh chấp thừa kế:

Luật Dương Gia tư vấn giải quyết:

• Việc xác định thừa kế trong trường hợp những người có quyền thừa kế của nhau chết cùng thời điểm;
• Tư vấn, đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế tài sản tại Tòa án;
• Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng trong suốt quá trình tố tụng.

Với đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm, chuyên sâu trong lĩnh vực thừa kế – dân sự – hôn nhân gia đình, Công ty Luật Dương Gia cam kết mang đến cho khách hàng giải pháp pháp lý an toàn, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

THAM KHẢO THÊM:

• Luật sư tư vấn phân chia thừa kế, khai nhận di sản thừa kế
• Mẫu văn bản khai nhận di sản thừa kế mới nhất năm 2026
• Hồ sơ, trình tự thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo di chúc