Hàng hóa, dịch vụ nào chỉ có Nhà nước được kinh doanh?

1. Hàng hóa, dịch vụ nào chỉ có Nhà nước được kinh doanh?

Pháp luật hiện nay đã liệt kê cụ thể danh mục hàng hóa, dịch vụ chỉ có nhà nước mới được quyền kinh doanh. Trước hết, căn cứ theo quy định tại Điều 5 của Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ độc quyền Nhà nước, có quy định cụ thể về danh mục hàng hóa, dịch vụ và địa bàn thực hiện hoạt động độc quyền kinh doanh của nhà nước trong lĩnh vực thương mại. Cụ thể như sau:

– Ban hành kèm theo Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ độc quyền Nhà nước, là danh mục hàng hóa/dịch vụ và địa bàn thực hiện hoạt động độc quyền kinh doanh nhà nước trong lĩnh vực thương mại (hay còn được gọi tắt là Danh mục);

– Danh mục hàng hóa, dịch vụ địa bàn thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại sẽ quy định cụ thể về các loại hàng hóa, dịch vụ độc quyền nhà nước và hoạt động thương mại độc quyền nhà nước tương ứng với các loại hàng hóa/dịch vụ độc quyền đó. 

Theo đó, căn cứ theo Danh mục hàng hóa, dịch vụ và địa bàn thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại ban hành kèm theo Nghị định 94/2017/NĐ-CP, thì có thể kể đến các hàng hóa/dịch vụ chỉ có nhà nước mới được quyền kinh doanh bao gồm:

2. Nguyên tắc thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại: 

Pháp luật hiện nay đã quy định cụ thể về nguyên tắc thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại. Căn cứ theo quy định tại Điều 4 của Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ độc quyền Nhà nước, có quy định cụ thể về các nguyên tắc thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại bao gồm:

– Chỉ thực hiện chế độ độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại đối với các loại hàng hóa, các loại dịch vụ thiết yếu mà nhà nước cần phải độc quyền liên quan trực tiếp đến hoạt động quốc phòng an ninh, hướng tới mục tiêu đảm bảo lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc hoặc các thành phần kinh tế khác không có nhu cầu và khả năng tham gia;

– Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện chế độ độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại thông qua hình thức trực tiếp hoặc cơ quan nhà nước có thể chỉ định cho các tổ chức, cá nhân khác thực hiện. Quá trình chỉ đạo bắt buộc phải do Thủ trưởng cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định bằng văn bản;

– Hoạt động thương mại độc quyền nhà nước phải được thực hiện dưới sự giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước, phù hợp với quy định của pháp luật;

– Các bộ ban ngành, các cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương các cấp không được quy định hoạt động, quy định về danh mục hàng hóa/dịch vụ, địa bàn thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước. Đối với các loại hàng hóa, dịch vụ, địa bàn phục vụ cho mục đích quốc phòng an ninh thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại theo hướng dẫn của Bộ quốc phòng và Bộ công an.

3. Trách nhiệm của các chủ thể trực tiếp thực hiện độc quyền nhà nước:

Căn cứ theo quy định tại Điều 7 của Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ độc quyền Nhà nước, có quy định cụ thể về nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể trực tiếp thực hiện độc quyền nhà nước. Theo đó, các chủ thể trực tiếp thực hiện độc quyền nhà nước sẽ có các trách nhiệm sau đây:

– Các tổ chức, các cá nhân, các cơ quan nhà nước hoạt động thương mại trong lĩnh vực độc quyền nhà nước cần phải đặt dưới sự giám sát và chịu các biện pháp kiểm soát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, pháp luật về giá và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan;

– Các cơ quan nhà nước thực hiện hoạt động dự trữ quốc gia cần phải tuân thủ theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia;

– Quá trình sử dụng vốn nhà nước của các doanh nghiệp nhà nước vào hoạt động kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục thì cần phải tuân thủ theo quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn nhà nước.

Các văn bản pháp luật được sử dụng trong bài viết: 

– Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ độc quyền Nhà nước.