Luật sư bào chữa cho người chưa thành niên phạm tội

1. Những vấn đề pháp lý cần lưu ý khi người chưa thành niên bị buộc tội:

Người chưa thành niên khi bị buộc tội là đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Việc xác định độ tuổi, năng lực nhận thức, mức độ lỗi và hoàn cảnh thực hiện hành vi có ý nghĩa quan trọng trong việc xem xét trách nhiệm hình sự cũng như lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp. Pháp luật hình sự Việt Nam đặt ra những nguyên tắc riêng nhằm bảo đảm quyền lợi của người chưa thành niên, đồng thời tạo điều kiện để họ sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng.

1.1. Xác định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên:

Theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015:

• Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật Hình sự 2015 có quy định khác;
• Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật Hình sự 2015.

Việc xác định chính xác độ tuổi của người bị buộc tội tại thời điểm thực hiện hành vi có ý nghĩa quyết định đến việc xem xét trách nhiệm hình sự. Trường hợp có sự khác biệt giữa giấy khai sinh, giấy tờ hộ tịch và các tài liệu khác, cơ quan tiến hành tố tụng cần kiểm tra, xác minh để xác định đúng ngày, tháng, năm sinh. Không thể chỉ căn cứ vào độ tuổi tại thời điểm khởi tố hoặc xét xử để xác định trách nhiệm hình sự nếu độ tuổi khi thực hiện hành vi có sự khác biệt.

Đặc biệt, đối với người chưa thành niên, việc xác định độ tuổi còn ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách hình sự được áp dụng, giới hạn hình phạt và khả năng áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Do đó, luật sư cần rà soát kỹ giấy tờ nhân thân, tài liệu hộ tịch và thời điểm xảy ra hành vi để bảo đảm việc xác định trách nhiệm hình sự đúng quy định pháp luật.

1.2. Các nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội theo quy định pháp luật:

• Pháp luật hình sự quy định việc xử lý người chưa thành niên phải bảo đảm lợi ích tốt nhất, chủ yếu nhằm giáo dục và giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm. Việc xử lý không chỉ căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi mà còn phải xem xét độ tuổi, khả năng nhận thức, nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội, hoàn cảnh gia đình cũng như khả năng tự cải tạo của người chưa thành niên.
• Theo đó, cơ quan tiến hành tố tụng cần ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc những biện pháp phù hợp khác khi đáp ứng điều kiện luật định, hạn chế áp dụng hình phạt tù. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự và áp dụng hình phạt phải được cân nhắc thận trọng, bảo đảm tính cần thiết và tương xứng với hành vi; đồng thời tạo cơ hội để người chưa thành niên khắc phục hậu quả, sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng.
• Bên cạnh đó, việc xử lý người chưa thành niên cần bảo đảm sự tham gia của gia đình, nhà trường và các tổ chức có liên quan theo quy định. Đây là những yếu tố quan trọng giúp đánh giá toàn diện nhân thân, môi trường sống và khả năng giáo dục, cải tạo của người bị buộc tội. Luật sư có thể dựa trên những tình tiết này để đề xuất phương án bào chữa, kiến nghị áp dụng chính sách xử lý nhân đạo và phù hợp hơn với từng trường hợp cụ thể.

1.3. Những quyền đặc thù của người chưa thành niên trong quá trình tố tụng hình sự:

Người chưa thành niên bị buộc tội được bảo đảm các quyền tố tụng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và các quy định pháp luật có liên quan. Ngoài những quyền cơ bản của người bị buộc tội, pháp luật còn thiết lập các cơ chế bảo vệ đặc thù nhằm hạn chế tác động tiêu cực của quá trình điều tra, truy tố và xét xử đối với tâm lý, sự phát triển của người chưa thành niên.

Một số quyền cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Quyền có người bào chữa: Người chưa thành niên thuộc trường hợp bắt buộc phải có người bào chữa theo quy định pháp luật. Người đại diện có thể lựa chọn người bào chữa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ;
• Quyền có người đại diện tham gia tố tụng: Người đại diện của người chưa thành niên được tham gia các hoạt động tố tụng theo quy định, qua đó hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi của người bị buộc tội;
• Quyền được giải thích, thông báo về quyền và nghĩa vụ: Cơ quan tiến hành tố tụng phải bảo đảm người chưa thành niên được giải thích về quyền, nghĩa vụ và các vấn đề liên quan bằng cách thức phù hợp với độ tuổi, khả năng nhận thức;
• Quyền được bảo vệ đời sống riêng tư: Thông tin cá nhân, danh dự, nhân phẩm và các vấn đề riêng tư của người chưa thành niên cần được bảo vệ trong quá trình giải quyết vụ án;
• Quyền được xét xử theo thủ tục phù hợp: Việc điều tra, truy tố và xét xử phải tuân thủ những quy định đặc thù đối với người chưa thành niên, bảo đảm tính thân thiện, phù hợp với tâm lý và sự phát triển của họ.

Việc bảo đảm các quyền này có ý nghĩa quan trọng đối với tính hợp pháp của quá trình tố tụng và khả năng bảo vệ người chưa thành niên trước nguy cơ bị xâm phạm quyền lợi. Luật sư cần theo sát từng hoạt động tố tụng, kịp thời phát hiện và kiến nghị khắc phục những vi phạm nếu việc lấy lời khai, hỏi cung, thu thập chứng cứ hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn không tuân thủ quy định pháp luật.

1.4. Các biện pháp xử lý và hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội:

• Không phải mọi trường hợp người chưa thành niên thực hiện hành vi có dấu hiệu phạm tội đều bị áp dụng hình phạt tù. Pháp luật hiện hành quy định các biện pháp xử lý chuyển hướng và hệ thống hình phạt riêng đối với người chưa thành niên, nhằm bảo đảm việc xử lý phù hợp với độ tuổi, nhận thức và khả năng giáo dục, cải tạo.
• Tùy thuộc vào tính chất, mức độ hành vi và điều kiện cụ thể, người chưa thành niên có thể được xem xét áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định (như khiển trách, xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại, giáo dục tại xã, phường, đặc khu hoặc các biện pháp khác theo luật định). Việc áp dụng các biện pháp này phải đáp ứng đầy đủ điều kiện, trình tự và thủ tục tương ứng, không phải là quyền đương nhiên trong mọi vụ án.
• Trường hợp phải áp dụng hình phạt, người chưa thành niên có thể bị áp dụng các hình phạt theo quy định riêng của Bộ luật Hình sự, bao gồm: cảnh cáo, phạt tiền trong trường hợp luật cho phép, cải tạo không giam giữ hoặc tù có thời hạn. Việc quyết định hình phạt phải tuân thủ các giới hạn và nguyên tắc đặc thù dành cho người chưa thành niên; không được áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với đối tượng này.
• Trong quá trình bào chữa, luật sư cần đánh giá toàn diện các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nhân thân, hoàn cảnh gia đình, mức độ tham gia của người chưa thành niên và khả năng khắc phục hậu quả. Trên cơ sở đó, luật sư có thể đề xuất áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc mức hình phạt phù hợp, bảo đảm việc xử lý đúng pháp luật và hạn chế tối đa những ảnh hưởng bất lợi đến tương lai của người chưa thành niên.

• Gọi 037.6999996 để sử dụng dịch vụ Luật sư bào chữa cho người chưa thành niên!
• Hoặc kết nối Zalo (037.6999996) để được hỗ trợ dịch vụ Luật sư bào chữa hình sự!

2. Dịch vụ luật sư bào chữa cho người chưa thành niên phạm tội tại Luật Dương Gia:

Người chưa thành niên bị buộc tội thường chưa có đầy đủ kiến thức pháp luật, kinh nghiệm sống và khả năng tự bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình tố tụng hình sự. Vì vậy, sự tham gia của luật sư có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tính hợp pháp của hoạt động tố tụng, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án bào chữa phù hợp.

Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ luật sư bào chữa cho người chưa thành niên phạm tội, hỗ trợ người bị buộc tội và gia đình trong suốt quá trình giải quyết vụ án, từ giai đoạn điều tra, truy tố đến xét xử. Tùy từng vụ việc, luật sư sẽ thực hiện các công việc sau:

2.1. Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người chưa thành niên khi bị buộc tội:

• Luật sư tư vấn cho người chưa thành niên và gia đình về các quyền, nghĩa vụ trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, bao gồm quyền trình bày lời khai, đưa ra chứng cứ, đề nghị thu thập chứng cứ, khiếu nại quyết định hoặc hành vi tố tụng và quyền có người bào chữa. Việc giải thích được thực hiện theo cách thức dễ hiểu, phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức để người chưa thành niên biết cách bảo vệ quyền lợi của mình.
• Bên cạnh đó, luật sư hướng dẫn gia đình phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng, chuẩn bị giấy tờ nhân thân, tài liệu chứng minh hoàn cảnh gia đình, quá trình học tập, rèn luyện và các tình tiết có lợi khác. Đây là cơ sở để đánh giá toàn diện nhân thân, nguyên nhân dẫn đến hành vi và khả năng giáo dục, cải tạo của người chưa thành niên.

2.2. Tham gia bảo vệ người chưa thành niên trong giai đoạn điều tra:

Giai đoạn điều tra có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án. Luật sư tham gia theo quy định pháp luật để bảo vệ người chưa thành niên khi lấy lời khai, hỏi cung và thực hiện các hoạt động tố tụng khác; đồng thời theo dõi việc tuân thủ trình tự, thủ tục và các quy định đặc thù dành cho người chưa thành niên.

Trong quá trình này, luật sư có thể thực hiện các công việc:

• Tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung theo quy định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên;
• Kiểm tra tính hợp pháp của biên bản lấy lời khai, biên bản hỏi cung và các tài liệu tố tụng có liên quan;
• Phát hiện, kiến nghị khắc phục những vi phạm về trình tự, thủ tục tố tụng hoặc hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền của người bị buộc tội;
• Đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu thập, kiểm tra và đánh giá các chứng cứ có lợi cho người chưa thành niên;
• Tư vấn, hướng dẫn gia đình thực hiện các quyền tố tụng và cung cấp tài liệu cần thiết để phục vụ việc bào chữa.

2.3. Nghiên cứu hồ sơ, thu thập chứng cứ và xây dựng phương án bào chữa:

• Luật sư nghiên cứu hồ sơ vụ án, đối chiếu lời khai, tài liệu, vật chứng và các chứng cứ do cơ quan tiến hành tố tụng thu thập nhằm đánh giá tính khách quan, hợp pháp và đầy đủ của chứng cứ. Trên cơ sở đó, luật sư xác định những vấn đề còn mâu thuẫn, những tình tiết chưa được làm rõ và các căn cứ có thể sử dụng để bảo vệ người chưa thành niên.
• Tùy theo tính chất vụ án, phương án bào chữa có thể tập trung vào việc chứng minh người chưa thành niên không thực hiện hành vi phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm, không có đủ căn cứ xác định trách nhiệm hình sự hoặc đề nghị áp dụng quy định pháp luật có lợi hơn. Trường hợp có căn cứ xác định người chưa thành niên phải chịu trách nhiệm hình sự, luật sư tập trung làm rõ các tình tiết giảm nhẹ, vai trò và mức độ tham gia, nguyên nhân, hoàn cảnh phạm tội cũng như khả năng khắc phục hậu quả.
• Ngoài ra, luật sư có thể hỗ trợ gia đình thu thập tài liệu về quá trình học tập, rèn luyện, hoàn cảnh sống, sự quan tâm và giáo dục của gia đình, việc tự nguyện bồi thường hoặc khắc phục hậu quả. Những tài liệu này có thể có ý nghĩa trong việc xem xét áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc quyết định hình phạt phù hợp với người chưa thành niên.

2.4. Tham gia bào chữa tại phiên tòa xét xử người chưa thành niên:

• Tại phiên tòa, luật sư thực hiện quyền bào chữa thông qua việc tham gia xét hỏi, phân tích chứng cứ, đánh giá tính chất và mức độ hành vi, làm rõ những tình tiết có lợi cho người chưa thành niên. Luật sư cũng kiểm tra việc tuân thủ các quy định đặc thù về xét xử người chưa thành niên, kịp thời đưa ra ý kiến nếu phát hiện vi phạm có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội.
• Trong phần tranh luận, luật sư trình bày quan điểm bào chữa, phân tích căn cứ buộc tội và gỡ tội; đồng thời đề nghị Hội đồng xét xử đánh giá đầy đủ độ tuổi, khả năng nhận thức, nhân thân, hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ. Trường hợp có đủ điều kiện, luật sư có thể đề nghị áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc hình phạt nhẹ hơn theo quy định của pháp luật.
• Việc bào chữa không chỉ hướng đến kết quả giải quyết vụ án mà còn cần bảo đảm lợi ích lâu dài của người chưa thành niên. Do đó, luật sư chú trọng đề xuất phương án xử lý giúp người chưa thành niên có cơ hội sửa chữa sai lầm, tiếp tục học tập, rèn luyện và tái hòa nhập cộng đồng.

2.5. Kiến nghị áp dụng chính sách xử lý phù hợp, bảo đảm quyền lợi của người chưa thành niên:

• Trong quá trình giải quyết vụ án, luật sư đánh giá khả năng áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng theo Luật Tư pháp người chưa thành niên và các quy định pháp luật có liên quan. Nếu người chưa thành niên đáp ứng điều kiện luật định, luật sư có thể tư vấn cho gia đình về phương án đề nghị áp dụng biện pháp phù hợp thay vì chỉ tập trung vào việc xin giảm nhẹ hình phạt.
• Luật sư cũng hỗ trợ gia đình thực hiện các công việc cần thiết như: tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả, phối hợp với nhà trường và chính quyền địa phương trong việc giáo dục, quản lý người chưa thành niên. Những hành động này cần được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, đúng quy định và phù hợp với yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
• Trường hợp bản án hoặc quyết định giải quyết vụ án có dấu hiệu vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến quyền lợi của người chưa thành niên, luật sư tư vấn việc thực hiện quyền kháng cáo, khiếu nại hoặc các thủ tục tố tụng khác nếu có căn cứ. Qua đó, Luật Dương Gia hướng đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên một cách toàn diện, không chỉ trong quá trình xét xử mà còn ở các vấn đề pháp lý phát sinh sau khi vụ án được giải quyết.

3. Quy trình luật sư tiếp nhận và thực hiện bào chữa cho người chưa thành niên:

Để bảo đảm việc bào chữa được thực hiện kịp thời và đúng quy định pháp luật, Luật Dương Gia xây dựng quy trình tiếp nhận, nghiên cứu và tham gia giải quyết vụ án phù hợp với từng trường hợp người chưa thành niên bị buộc tội. Quá trình thực hiện được triển khai theo các bước sau:

3.1. Tiếp nhận thông tin vụ việc và yêu cầu của gia đình:

• Luật Dương Gia tiếp nhận thông tin từ người chưa thành niên, cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp về vụ việc đang được cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Luật sư trao đổi để làm rõ hành vi bị cáo buộc, thời điểm xảy ra sự việc, độ tuổi của người bị buộc tội, giai đoạn tố tụng hiện tại và những vấn đề gia đình đang cần hỗ trợ.
• Đồng thời, luật sư hướng dẫn gia đình cung cấp các tài liệu ban đầu như: giấy khai sinh, giấy tờ nhân thân, quyết định khởi tố, giấy triệu tập, biên bản lấy lời khai, tài liệu liên quan đến hành vi bị cáo buộc và các giấy tờ chứng minh hoàn cảnh gia đình. Trên cơ sở thông tin được cung cấp, luật sư đánh giá sơ bộ tính chất vụ việc, xác định nhu cầu bào chữa và tư vấn phương án tham gia phù hợp.

3.2. Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ và xác định hướng bào chữa:

• Sau khi tiếp nhận vụ việc, luật sư tiến hành nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ do gia đình cung cấp và thực hiện quyền tiếp cận, đọc, ghi chép, sao chụp hồ sơ theo quy định pháp luật. Việc nghiên cứu tập trung vào hành vi bị cáo buộc, vai trò của người chưa thành niên, căn cứ xác định tội danh, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và tính hợp pháp của quá trình thu thập chứng cứ.
• Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, luật sư xác định những tình tiết cần tiếp tục làm rõ, đánh giá các chứng cứ buộc tội và gỡ tội, đồng thời xây dựng phương án bào chữa. Tùy từng trường hợp, luật sư có thể định hướng bào chữa theo hướng không đủ căn cứ buộc tội, xác định lại tội danh hoặc đề nghị áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, biện pháp xử lý chuyển hướng và chính sách hình sự có lợi cho người chưa thành niên.

3.3. Tham gia các hoạt động tố tụng và thực hiện quyền bào chữa:

Sau khi hoàn thiện phương án bào chữa và thực hiện thủ tục đăng ký bào chữa theo quy định, luật sư tham gia các hoạt động tố tụng phù hợp với giai đoạn giải quyết vụ án. Trong quá trình này, luật sư theo dõi việc tuân thủ trình tự, thủ tục, bảo đảm người chưa thành niên được thực hiện đầy đủ các quyền tố tụng và được áp dụng những quy định bảo vệ đặc thù.

Tùy tính chất vụ việc, luật sư thực hiện các công việc:

• Tham gia lấy lời khai, hỏi cung và các hoạt động điều tra theo quy định pháp luật;
• Đưa ra yêu cầu, kiến nghị thu thập chứng cứ, xác minh tình tiết có lợi cho người chưa thành niên;
• Khiếu nại hành vi, quyết định tố tụng có dấu hiệu vi phạm pháp luật và ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị buộc tội;
• Trao đổi, hướng dẫn gia đình chuẩn bị tài liệu chứng minh nhân thân, hoàn cảnh và các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự;
• Tham gia phiên tòa, trình bày luận cứ bào chữa và đề nghị phương án xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.

3.4. Theo dõi kết quả giải quyết vụ án và tư vấn các vấn đề pháp lý tiếp theo:

• Sau khi có bản án hoặc quyết định giải quyết vụ án, luật sư trao đổi với gia đình về kết quả, phân tích căn cứ pháp lý và những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của người chưa thành niên. Trường hợp phát hiện bản án hoặc quyết định có nội dung chưa phù hợp với quy định của pháp luật, luật sư tư vấn việc thực hiện quyền kháng cáo hoặc các thủ tục pháp lý khác nếu đáp ứng điều kiện luật định.
• Bên cạnh đó, luật sư hướng dẫn gia đình thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định; phối hợp với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trong quá trình giáo dục, quản lý và hỗ trợ người chưa thành niên tái hòa nhập cộng đồng. Việc hỗ trợ sau khi vụ án kết thúc góp phần hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực, tạo điều kiện để người chưa thành niên tiếp tục học tập, rèn luyện và ổn định cuộc sống.

4. Câu hỏi thường gặp về luật sư bào chữa cho người chưa thành niên phạm tội:

4.1. Người chưa thành niên phạm tội có bắt buộc phải có luật sư bào chữa không?

Theo quy định của Điều 76 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trong các trường hợp sau đây nếu người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho họ:

• Bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật hình sự quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình;
• Người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa; người có nhược điểm về tâm thần hoặc là người dưới 18 tuổi.

Việc có luật sư tham gia giúp bảo đảm người chưa thành niên được giải thích đầy đủ về quyền và nghĩa vụ, được bảo vệ trước những vi phạm tố tụng và có người hỗ trợ đưa ra các luận cứ nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Do đó, gia đình nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý ngay khi người chưa thành niên bị bắt, bị tạm giữ, khởi tố hoặc có quyết định tố tụng liên quan.

4.2. Cha mẹ có được mời luật sư bào chữa cho con chưa thành niên không?

Điều 422 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định:

• Người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa;
• Người đại diện của người dưới 18 tuổi bị buộc tội có quyền lựa chọn người bào chữa hoặc tự mình bào chữa cho người dưới 18 tuổi bị buộc tội;
• Trường hợp người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi không có người bào chữa hoặc người đại diện của họ không lựa chọn người bào chữa thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải chỉ định người bào chữa theo quy định tại Điều 76 của Bộ luật này.

Cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp có quyền lựa chọn, mời luật sư bào chữa cho người chưa thành niên theo quy định pháp luật. Đây là quyền quan trọng giúp gia đình chủ động lựa chọn người có chuyên môn, kinh nghiệm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho con trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

Khi mời luật sư, gia đình cần cung cấp giấy tờ chứng minh tư cách đại diện và các tài liệu liên quan đến vụ án để luật sư thực hiện thủ tục đăng ký bào chữa. Trường hợp người chưa thành niên đã có người bào chữa được chỉ định, gia đình vẫn có thể thực hiện việc lựa chọn người bào chữa theo quy định để bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho người bị buộc tội.

4.3. Người chưa thành niên dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

• Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 2015: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về một số tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng được liệt kê cụ thể trong Bộ luật Hình sự 2015 (gồm điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304). Vì vậy, không phải mọi hành vi vi phạm pháp luật do người trong độ tuổi này thực hiện đều dẫn đến việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Đối với người dưới 14 tuổi, pháp luật không đặt ra trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, tùy tính chất hành vi và điều kiện cụ thể, người thực hiện hành vi vẫn có thể phải chịu các biện pháp giáo dục, quản lý hoặc trách nhiệm pháp lý khác theo quy định.
• Do đó, khi giải quyết vụ việc có người dưới 16 tuổi, cần xác định chính xác độ tuổi tại thời điểm thực hiện hành vi, đối chiếu hành vi bị cáo buộc với danh mục tội phạm mà độ tuổi này phải chịu trách nhiệm hình sự và đánh giá đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

4.4. Người chưa thành niên phạm tội có được áp dụng hình phạt tù không?

• Người chưa thành niên vẫn có thể bị áp dụng hình phạt tù nếu hành vi phạm tội và các điều kiện cụ thể đáp ứng quy định của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, pháp luật quy định chính sách xử lý riêng, trong đó ưu tiên giáo dục, giúp đỡ người chưa thành niên sửa chữa sai lầm và hạn chế áp dụng hình phạt tù khi không cần thiết.
• Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải xem xét độ tuổi, khả năng nhận thức, nguyên nhân và điều kiện phạm tội, nhân thân, tình tiết giảm nhẹ cũng như khả năng tự cải tạo của người chưa thành niên. Đặc biệt, người chưa thành niên không bị áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình.
• Trong từng vụ án, luật sư có thể phân tích các căn cứ pháp lý và tình tiết có lợi để đề nghị áp dụng hình phạt phù hợp, mức hình phạt thấp hơn hoặc biện pháp xử lý chuyển hướng nếu người chưa thành niên đáp ứng các điều kiện luật định.