Việt kiều, những người con xa xứ luôn mong muốn có một chốn an cư tại quê hương thường băn khoăn về việc: Việt kiều có được phép mua nhà đất tại Việt Nam không? Đây không chỉ là vấn đề tình cảm gắn bó với quê nhà mà còn liên quan trực tiếp đến điều kiện pháp lý, quốc tịch, giấy tờ cư trú và phạm vi quyền sở hữu theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành.
Mục lục bài viết
1. Việt kiều có được phép mua nhà đất tại Việt Nam không?
Luật Đất đai năm 2024 hiện hành đã mang đến một thay đổi mới đối với cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài (hay còn được gọi là Việt kiều) khi chính thức tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý tồn tại trước đây; đồng thời khẳng định rõ ràng và nhất quán quyền sở hữu, sử dụng bất động sản của Việt kiều theo hướng bình đẳng, minh bạch và tiệm cận với công dân trong nước, phù hợp với chủ trương thu hút nguồn lực kiều bào về đầu tư, sinh sống và gắn bó lâu dài với quê hương.
Điểm h khoản 1 Điều 28 Luật Đất đai 2024 quy định về nhận quyền sử dụng đất, trong đó một trong những người nhận quyền sử dụng đất được quy định bao gồm: Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được mua, thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, nhận quyền sử dụng đất ở trong dự án phát triển nhà ở; nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở theo quy định của pháp luật về dân sự; nhận tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở từ những người thuộc hàng thừa kế theo quy định của pháp luật về dân sự
Khoản 1 Điều 44 Luật Đất đai 2024 quy định về quyền và nghĩa vụ về sử dụng đất ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam; người nước ngoài hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.
Theo đó, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam thì được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam; có quyền sử dụng đất ở do nhận chuyển quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở.
Như vậy: Việt kiều khi được phép nhập cảnh vào Việt Nam thì ĐƯỢC quyền mua nhà ở tại Việt Nam, được công nhận quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở; đồng thời được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở thông qua việc mua nhà ở trong các dự án phát triển nhà ở theo quy định của pháp luật. Quyền này được thực hiện trong phạm vi, điều kiện và hình thức mà pháp luật Việt Nam cho phép đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
2. Việt kiều muốn mua nhà đất tại Việt Nam cần đáp ứng những điều kiện gì?
Căn cứ vào khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Nghị định 95/2024/NĐ-CP quy định về điều kiện để mua nhà đất ở Việt Nam như sau:
(1) Phải có các loại giấy tờ chứng minh mình là cá nhân được sở hữu nhà tại Việt Nam như sau:
- Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam thì phải có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị có đóng dấu nhập cảnh vào Việt Nam tại thời điểm tạo lập nhà ở quy định tại khoản 2 điều 8 Luật Nhà ở 2023;
- Đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thì phải có hộ chiếu nước ngoài hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế theo pháp luật về xuất nhập cảnh và giấy tờ xác nhận là người gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật về quốc tịch.
(2) Phải có các loại giấy tờ chứng minh điều kiện được sở hữu nhà tại Việt Nam như sau:
- Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam thì phải có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị có đóng dấu nhập cảnh vào Việt Nam tại thời điểm tạo lập nhà ở quy định tại khoản 2 Điều 8 Luật Nhà ở 2023;
- Đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thì phải có hộ chiếu còn giá trị có đóng dấu nhập cảnh vào Việt Nam hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế có đóng dấu kiểm chứng nhập cảnh vào Việt Nam tại thời điểm ký kết giao dịch về nhà ở.
Ngoài ra, cần đặc biệt lưu ý rằng một trong những điều kiện bắt buộc khác để người gốc Việt Nam được công nhận quyền sử dụng đất ở và quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam theo các quy định nêu trên là phải được “cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập cảnh vào Việt Nam” (nhập cảnh hợp pháp), đồng thời có đầy đủ giấy tờ hợp pháp chứng minh nguồn gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật về quốc tịch, cư trú và nhà ở nêu trên.
3. Quy trình, thủ tục để Việt kiều mua nhà đất tại Việt Nam:
Bước 1: Kiểm tra tình trạng pháp lý của nhà, đất.
Trước khi tiến hành giao dịch, việc kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của nhà đất là bước đặc biệt quan trọng nhằm phòng ngừa tranh chấp và các rủi ro phát sinh sau này. Theo quy định của pháp luật, nhà ở và quyền sử dụng đất được phép mua bán, chuyển nhượng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, trừ trường hợp mua nhà ở hình thành trong tương lai theo quy định;
- Không thuộc diện đang có tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng;
- Vẫn đang trong thời hạn sở hữu nhà ở (đối với trường hợp nhà ở có thời hạn);
- Không bị kê biên để thi hành án hoặc để chấp hành quyết định hành chính đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Không thuộc diện đã có quyết định thu hồi đất, không có thông báo giải tỏa và phá dỡ nhà ở của cơ quan có thẩm quyền.
Việc rà soát các yếu tố này nên được thực hiện thông qua Giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính và thông tin từ Văn phòng đăng ký đất đai nơi có nhà, đất.
Bước 2: Thỏa thuận các nội dung cơ bản của giao dịch.
Sau khi xác định nhà đất đủ điều kiện chuyển nhượng thì các bên cần thỏa thuận rõ ràng, minh bạch về các nội dung trọng yếu của giao dịch, bao gồm:
- Giá chuyển nhượng;
- Phương thức và thời hạn thanh toán;
- Quyền và nghĩa vụ của các bên;
- Nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ… cũng như bên chịu trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ tài chính sau này.
Việc thỏa thuận cụ thể ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Bước 3: Ký kết hợp đồng đặt cọc (nếu có).
Trong thực tế, các bên thường tiến hành ký hợp đồng đặt cọc để bảo đảm việc giao kết và thực hiện hợp đồng chuyển nhượng nhà đất. Hợp đồng đặt cọc cần quy định rõ các nội dung như:
- Số tiền đặt cọc;
- Thời hạn đặt cọc;
- Mức phạt cọc và xử lý tiền cọc trong trường hợp một trong các bên vi phạm cam kết.
Để bảo đảm giá trị pháp lý và quyền lợi của các bên, hợp đồng đặt cọc nên được lập thành văn bản và công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền.
Bước 4: Thực hiện thủ tục chuyển nhượng và sang tên.
Khi tiến hành chuyển nhượng nhà đất, các bên cần chuẩn bị hồ sơ chuyển nhượng theo quy định. Bao gồm:
- Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (theo mẫu);
- Hợp đồng mua bán nhà ở, mua bán nhà đất đã được công chứng;
- Biên lai nộp các khoản thuế, phí và lệ phí theo quy định;
- Giấy tờ chứng minh người mua thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, bao gồm giấy tờ chứng minh nguồn gốc, quốc tịch Việt Nam theo khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Nghị định 95/2024/NĐ-CP.
Hồ sơ được nộp tại Phòng Nông nghiệp và Môi trường (sau khi sắp xếp, sáp nhập theo quy định) hoặc Văn phòng đăng ký đất đai nơi có nhà, đất. Các bên trong giao dịch có thể thỏa thuận về người trực tiếp thực hiện thủ tục, tự mình thực hiện hoặc ủy quyền cho luật sư, tổ chức hành nghề luật sư đại diện thực hiện thủ tục chuyển nhượng và đăng ký sang tên tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhằm bảo đảm tính chính xác, tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý.
4. Tác động của việc mở rộng quy định cho phép Việt kiều mua nhà đất tại Việt Nam:
Việc Luật Đất đai năm 2024 mở rộng quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài (Việt kiều) được đánh giá là một bước tiến có tác động sâu rộng cả về pháp lý, kinh tế và xã hội.
- Thứ nhất: Việt kiều đủ điều kiện sẽ được mua nhà ở, sở hữu nhà ở và sử dụng đất ở với phạm vi quyền tiệm cận như công dân trong nước. Quy định này không chỉ tháo gỡ rào cản pháp lý kéo dài nhiều năm mà còn tạo tâm lý yên tâm, tin tưởng cho kiều bào khi quyết định chuyển tiền về Việt Nam để an cư, đầu tư hoặc chuẩn bị kế hoạch hồi hương lâu dài.
- Thứ hai: Về mặt kinh tế, chính sách mở rộng này được kỳ vọng sẽ kích hoạt một nguồn cầu lớn và bền vững cho thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc nhà ở trung – cao cấp, vốn đang trong tình trạng cung vượt cầu tại nhiều đô thị lớn. Dòng vốn từ Việt kiều tham gia thị trường sẽ góp phần tăng tính thanh khoản, cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp bất động sản, qua đó hỗ trợ quá trình phục hồi và phát triển ổn định của thị trường.
- Thứ ba: Việc cho phép Việt kiều mua và sở hữu nhà đất tại Việt Nam còn có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hút nguồn kiều hối vào trong nước, không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn chuyển hóa thành nguồn vốn đầu tư dài hạn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và ổn định thị trường tài chính – bất động sản.
Nhìn chung, chính sách mở rộng quyền mua và sở hữu nhà đất cho Việt kiều theo Luật Đất đai 2024 không chỉ mang ý nghĩa pháp lý đơn thuần mà còn là đòn bẩy quan trọng để gắn kết kiều bào với quê hương, khai thác hiệu quả nguồn lực từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản Việt Nam.
THAM KHẢO THÊM:
Tư vấn pháp luật qua Zalo
Liên hệ với Luật sư để được hỗ trợ:
Tư vấn pháp luật qua Zalo 
