Pháp luật thừa kế

Trong các quan hệ dân sự liên quan đến tài sản, việc xác định đúng bản chất pháp lý của một văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi chỉ cần hiểu sai cũng có thể dẫn đến áp dụng sai quy định pháp luật và phát sinh tranh chấp. Trên thực tế, không ít người nhầm lẫn giữa di chúc với hợp đồng hoặc cho rằng di chúc là một loại giấy tờ có giá. Vậy: Di chúc có phải là hợp đồng hay giấy tờ có giá không?

Di chúc là văn bản hoặc lời nói thể hiện ý chí của người lập di chúc về việc phân chia, chuyển giao tài sản của mình sau khi qua đời. Thông qua di chúc, người để lại di sản có quyền chỉ định người thừa kế, phân định phần di sản cho từng người, giao nghĩa vụ tài sản cho người thừa kế hoặc dành một phần tài sản cho việc thờ cúng, từ thiện... Vậy: Người đang đi tù thì có được lập di chúc thừa kế không?

Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của người lập di chúc về việc xác định người được hưởng di sản thừa kế. Trong nhiều gia đình, vì tình cảm gắn bó đặc biệt hoặc những hoàn cảnh riêng mà không ít ông bà mong muốn lập di chúc để lại di sản thừa kế cho cháu thay vì để lại cho con cái theo thông lệ. Vậy: Có được lập di chúc để lại di sản thừa kế cho cháu không?

Di chúc để lại tài sản là bất động sản thường có giá trị lớn, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhiều người nên việc lập di chúc không chỉ cần đúng ý chí của người để lại tài sản mà còn phải đúng thẩm quyền, đúng hình thức pháp luật quy định. Vậy: Công chứng di chúc để lại tài sản là bất động sản ở đâu?

Trong quá trình giải quyết thừa kế, không phải cứ có di chúc hợp pháp là người thừa kế có thể ngay lập tức xác lập quyền đối với tài sản để lại. Trên thực tế, để ý chí của người lập di chúc được thực hiện đúng và đầy đủ thì người thừa kế còn phải thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết theo quy định của pháp luật. Vậy: Hồ sơ, trình tự thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo di chúc được quy định như thế nào?

Khi một người qua đời, việc xác lập quyền sở hữu đối với tài sản mà người đó để lại không tự động phát sinh cho người thừa kế, mà phải được thực hiện thông qua trình tự, thủ tục pháp lý nhất định. Vậy, thủ tục chuyển quyền sở hữu với tài sản là di sản thừa kế được thực hiện như thế nào?

Hành vi lập di chúc giả hoặc giả mạo chữ ký trong di chúc không chỉ làm sai lệch ý chí thực sự của người để lại di sản, những hành vi này còn xâm phạm nghiêm trọng đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người thừa kế và gây mất trật tự pháp lý trong lĩnh vực thừa kế. Vậy, xử lý hành vi lập di chúc giả, giả mạo chữ ký trong di chúc như thế nào?

Khi bố mẹ qua đời để lại di chúc, không ít người con băn khoăn liệu mình có quyền yêu cầu hủy bỏ di chúc đó hay không, đặc biệt là trong trường hợp nội dung di chúc không phù hợp với mong muốn hoặc phát sinh mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình. Vậy: Con có quyền hủy di chúc thừa kế của bố mẹ để lại không?

Trong quá trình giải quyết thừa kế, không ít người vì nhiều lý do khác nhau đã từ chối nhận di sản thừa kế, có thể do hoàn cảnh gia đình, nghĩa vụ tài chính kèm theo di sản hoặc đơn giản là chưa lường hết hệ quả pháp lý. Vậy: Đã từ chối nhận di sản thừa kế thì có thay đổi lại được hay không?

Hoàn toàn có thể để lại di chúc cho người dưng ngoài gia đình nhưng không phải trong mọi trường hợp ý chí đó đều được thực hiện trọn vẹn. Pháp luật tôn trọng quyền định đoạt tài sản của cá nhân thông qua di chúc, song đồng thời đặt ra những giới hạn nhất định nhằm bảo vệ quyền lợi của các chủ thể đặc biệt trong gia đình. Vậy: Được để lại di chúc cho người dưng ngoài gia đình không?

Trong thực tế, nhiều người lựa chọn lập di chúc viết tay để định đoạt tài sản của mình sau khi chết vì hình thức này đơn giản, thuận tiện và dễ thực hiện. Tuy nhiên, không ít trường hợp phát sinh tranh chấp xoay quanh giá trị pháp lý của di chúc, đặc biệt là di chúc viết tay không có người làm chứng. Vậy: Di chúc viết tay không người làm chứng có hiệu lực không?

Việc chia thừa kế cho chủ thể là người chưa đủ 18 tuổi, người chưa thành niên là vấn đề thường gặp trong thực tiễn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu không được thực hiện đúng quy định. Vậy: Chia thừa kế cho người chưa đủ 18 tuổi, chưa thành niên được quy định như thế nào?

Khi người lao động qua đời, bên cạnh việc phân chia tài sản để lại theo quy định về thừa kế, các khoản tiền do cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả như tiền tử tuất, trợ cấp mai táng phí cũng thường trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Vậy: Tiền tử tuất, trợ cấp mai táng phí có phải là di sản thừa kế không?

Trong các thủ tục liên quan đến thừa kế, hình thức của di chúc luôn là yếu tố được đặc biệt quan tâm bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến ý nguyện của người để lại tài sản không được thực hiện. Thực tế cho thấy, nhiều người khi lập di chúc thường phân vân không biết nên ký tên hay phải lăn dấu vân tay, thậm chí cho rằng thiếu điểm chỉ thì di chúc sẽ không có giá trị. Vậy: Lập di chúc có cần phải điểm chỉ, lăn dấu vân tay không?

Bộ luật Dân sự 2005 trước đây có quy định về di chúc chung của vợ chồng (Điều 663). Tuy nhiên, đến Bộ luật Dân sự 2015 thì quy định này đã bị bãi bỏ. Việc áp dụng và xử lý các di chúc chung hiện nay vẫn còn gây nhiều lúng túng cho nhiều người. Vậy: Vợ có quyền đổi nội dung di chúc chung sau khi chồng mất không?

Trong thực tế, không phải mọi bản di chúc đều được lập tại văn phòng công chứng hay có sự chứng thực của cơ quan có thẩm quyền. Nhiều người vì điều kiện hoàn cảnh, sức khỏe, sự gấp gáp về thời gian hoặc đơn giản là do chưa hiểu rõ pháp luật nên lựa chọn lập di chúc bằng văn bản viết tay hoặc thậm chí bằng lời nói (di chúc miệng). Vậy: Làm sao để di chúc không công chứng vẫn hợp pháp?

Trong thực tế, nhiều cha mẹ sau khi lập di chúc để lại quyền sử dụng đất cho con vẫn có nhu cầu bán, tặng cho hoặc chuyển nhượng mảnh đất đó khi còn sống. Vậy có được phép bán đất khi đã để di chúc cho con hay không? Thắc mắc này không chỉ liên quan đến quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người được chỉ định thừa kế.

Di chúc miệng là hình thức di chúc đặc biệt, chỉ được pháp luật thừa nhận trong những trường hợp thật sự khẩn cấp và phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về hoàn cảnh lập di chúc, người làm chứng cũng như trình tự, thủ tục theo quy định. Vậy: Những trường hợp di chúc miệng vô hiệu hay gặp trên thực tế gồm những trường hợp nào?