Di chúc là sự thể hiện ý chí cá nhân của một người nhằm định đoạt tài sản của mình cho người khác sau khi chết, theo quy định của pháp luật. Việc hiểu rõ nên lập di chúc ở đâu, lựa chọn hình thức nào và dự trù chi phí hợp lý sẽ giúp người lập di chúc vừa bảo đảm giá trị pháp lý vừa tránh được những tranh chấp không đáng có về sau. Vậy: Phải làm di chúc ở đâu? Lập di chúc mất bao nhiêu tiền?
Mục lục bài viết
1. Lập di chúc ở đâu?
Thực tế, nhiều người luôn có quan điểm cho rằng di chúc là văn bản thể hiện mong muốn của người lập di chúc với việc định đoạt tài sản của mình. Vì vậy, chỉ cần là do người để lại di chúc tự viết thì văn bản được viết ra ở đâu cũng được và nó sẽ có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được viết ra.
Pháp luật cũng đã đưa những điều luật cụ thể để quy định về vấn đề này. Cụ thể, Điều 636 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Việc lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã phải tuân theo thủ tục sau đây:
- Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc;
- Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.
Như vậy, theo quy định của pháp luật, khi muốn lập di chúc, công dân có thể đến:
- Ủy ban nhân xã/phường;
- Hoặc Các tổ chức hành nghề công chứng (Văn phòng Công chứng hoặc Phòng Công chứng).
Ngoài ra, nếu không thể lập di chúc tại Văn phòng/phòng công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã/phường thì bạn cũng có thể lập di chúc tại nhà. Để việc lập di chúc tại nhà được pháp lý hóa thì công dân cần lưu ý để đảm bảo những nguyên tắc sau đây:
- Nếu lập di chúc tại nhà không có người làm chứng thì người lập di chúc sẽ phải tự viết và ký vào bản di chúc;
- Trong trường hợp lập di chúc tại nhà có người làm chứng thì phải đảm bảo có 02 người làm chứng, người lập di chúc có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc. Ngoài ra, người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.
2. Lập di chúc hết bao nhiêu tiền?
Không có mức giá cố định cho thủ tục lập di chúc, bởi quá trình lập di chúc sẽ phát sinh nhiều chi phí khác nhau tùy theo nhu cầu của từng chủ thể. Khi tiến hành công chứng di chúc, thường sẽ phải chịu các khoản chi phí sau:
2.1. Phí công chứng di chúc tại tổ chức công chứng:
- Theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, phí công chứng di chúc được ấn định là: 50.000 đồng/di chúc;
- Đây là khoản phí bắt buộc khi thực hiện công chứng di chúc tại văn phòng công chứng hoặc phòng công chứng.
2.2. Thù lao công chứng di chúc:
Ngoài phí công chứng, người yêu cầu công chứng còn phải trả thù lao công chứng. Mức thù lao này:
- Do tổ chức hành nghề công chứng và người yêu cầu công chứng thỏa thuận;
- Tuy nhiên, không được vượt quá mức trần do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
Mức trần thù lao công chứng tại một số địa phương tiêu biểu như sau:
- Tại Hà Nội: Thù lao soạn thảo di chúc khoảng 01 triệu đồng.
- Tại Thành phố Hồ Chí Minh:
- Soạn thảo di chúc đơn giản: khoảng 70.000 đồng;
- Soạn thảo di chúc phức tạp: khoảng 300.000 đồng;
- Đánh máy: 15.000 đồng/trang;
- Sao chụp giấy tờ, tài liệu: 1.000 đồng/trang A4.
- Tại Đà Nẵng:
- Soạn thảo, đánh máy, in văn bản đơn giản (không quá 02 trang): 60.000 đồng/hồ sơ;
- Hồ sơ phức tạp (từ 03 trang trở lên): 100.000 đồng/hồ sơ;
- Đánh máy trang A4: 10.000 đồng/trang;
- Đánh máy trang A3: 15.000 đồng/trang;
- Các loại giấy khác: 20.000 đồng/trang.
- Tại Hải Phòng:
- Soạn thảo hợp đồng, giao dịch: tối đa 01 triệu đồng/trường hợp;
- Đánh máy (đã bao gồm in ấn): 20.000 đồng/trang A4;
- Sao chụp giấy tờ, văn bản: 5.000 đồng/trang A4.
- Tại Cần Thơ:
- Soạn thảo hợp đồng, giao dịch (bao gồm soạn thảo, đánh máy, in ấn): 200.000 đồng/hồ sơ;
- Đánh máy văn bản: 20.000 đồng/trang;
- Sao chụp giấy tờ: 1.000 đồng/trang;
- Cấp bản sao văn bản công chứng: 20.000 đồng/hồ sơ.
2.3. Phí công chứng di chúc ngoài trụ sở (nếu có):
Theo Luật Công chứng 2024, công chứng có thể được thực hiện ngoài trụ sở trong các trường hợp như:
- Người già yếu, không thể đi lại;
- Người đang bị tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù;
- Hoặc có lý do chính đáng khác không thể đến trụ sở công chứng.
Chi phí công chứng ngoài trụ sở được áp dụng theo mức trần từng địa phương hoặc thỏa thuận cụ thể.
2.4. Phí nhận lưu giữ di chúc:
Theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC, phí nhận lưu giữ di chúc là: 100.000 đồng/trường hợp.
2.5. Phí công bố di chúc:
Pháp luật hiện hành không quy định mức phí chung cho việc công bố di chúc, mà căn cứ vào:
- Quy định của từng tổ chức hành nghề công chứng; hoặc
- Mức trần do địa phương ban hành.
Ví dụ:
- Tại Đà Nẵng, phí công bố di chúc tại trụ sở công chứng là 100.000 đồng/trường hợp;
- Nếu công bố di chúc ngoài trụ sở, mức phí vẫn là 100.000 đồng nhưng người yêu cầu phải thanh toán thêm chi phí ăn ở và đi lại theo thỏa thuận.
2.6. Trường hợp không hoặc ít tốn chi phí:
- Nếu chỉ chứng thực di chúc tại Ủy ban nhân dân cấp xã: phí chứng thực là 50.000 đồng;
- Nếu lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng hoặc không có người làm chứng (di chúc viết tay): không phát sinh chi phí.
3. Khi nào lập di chúc sẽ phải nộp phí?
Theo quy định tại Điều 627 và Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015, hiện nay pháp luật công nhận 02 hình thức lập di chúc, bao gồm: Di chúc bằng văn bản và di chúc miệng.
Đối với di chúc bằng văn bản, pháp luật cho phép lập dưới nhiều hình thức khác nhau, cụ thể: Di chúc bằng văn bản có người làm chứng, không có người làm chứng, có công chứng và có chứng thực.
Trong đó, di chúc bằng văn bản có người làm chứng và di chúc bằng văn bản không có người làm chứng thường do người lập di chúc tự mình soạn thảo, ký tên và tự lưu giữ; không cần phải xin xác nhận hay chứng nhận của bất kỳ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nào. Vì vậy đối với 02 hình thức này, việc lập di chúc không phát sinh chi phí.
Đối với di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc có chứng thực, người lập di chúc phải đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã để yêu cầu xác nhận tính hợp pháp của di chúc. Trong các trường hợp này, người lập di chúc sẽ phải nộp phí công chứng hoặc phí chứng thực theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, di chúc miệng là hình thức di chúc đặc biệt. Chỉ được lập khi tính mạng của người lập di chúc bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Để di chúc miệng có hiệu lực pháp lý, người lập di chúc phải thể hiện ý chí của mình trước mặt ít nhất 02 người làm chứng; đồng thời trong thời hạn 05 ngày làm việc, nội dung di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng. Do đó, việc lập di chúc miệng cũng phát sinh chi phí công chứng hoặc chứng thực.
Như vậy: Việc lập di chúc bằng văn bản có công chứng, có chứng thực và di chúc miệng sẽ phải nộp phí theo quy định. Trong khi di chúc bằng văn bản có người làm chứng hoặc di chúc bằng văn bản không có người làm chứng thì sẽ KHÔNG mất phí.
THAM KHẢO THÊM:

Tư vấn pháp luật qua Zalo


