1. Giai đoạn sau cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước BLHS năm 1985 ra đời
Cách mạng tháng Tám thành công là tiền đề quan trọng cho sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cùng với đó là
– Các hành vi giao cấu với trẻ em là đối tượng dưới 13 tuổi bất kể không kể có sự thỏa thuận hay không thỏa thuận, dù là giao cấu thuận tình hay không đều phải coi là hiếp dâm nguyên nhân xuất phát từ sự non nớt trong suy nghĩ của các đối tượng này, nói cách khác trẻ em dưới 13 tuổi là nhóm đối tượng trong tình trạng không thể tự vệ và biểu lộ ý chí đúng đắn.
– Các hành vi giao cấu với trẻ em là đối tượng từ đủ 13 tuổi đến 14 tuổi, một trong số các em đã dậy thì và có thể giao cấu một cách tự nguyện. Do vậy, yếu tố thuận tình trong hành vi giao cấu được xác định là một tình tiết để xác định hành vi đó là cấu thành của tội hiếp dâm trẻ em hay tội giao cấu với người dưới 16 tuổi.
Năm 1975, Sau khi đất nước thống nhất, các tội XPTD được quy định tại điểm c, điểm d Điều 5 của Sắc luật 03, ngày 15/03/1976 Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam: “c) Phạm tội hiếp dâm thì bị phạt tù từ 2 năm đến 5 năm, hiếp dâm vị thành niên thì bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm. Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù đến 20 năm, chung thân hoặc tử hình. d) Phạm các tội khác xâm phạm thân thể và nhân phẩm của công dân thì bị phạt tù từ 3 tháng đến 10 năm”. Ngày 15/4/1976, Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 03/BTP-TT hướng dẫn thực hành Sắc luật số 03/SL 76, trong đó các tội XPTD bao gồm: hiếp dâm, cưỡng dâm, thông gian với gái vị thành niên, dâm ô.
Sắc luật số 03/SL quy định về tội phạm và hình phạt trong đó không quy định cụ thể tội danh giao cấu với người dưới 16 tuổi. Tuy nhiên điểm d của Điều 5 Sắc lệnh này quy định “Phạm các tội xâm phạm thân thể và nhân phẩm của công dân..” cho phép các
Về cơ bản, ở thời kỳ này các quy định các tội xâm phạm tình dục nói chung và giao cấu trẻ em nói riêng rời rạc, chưa tập trung, thống nhất tại một văn bản và đảm bảo về mặt hiệu lực pháp lý; việc xét xử dựa theo nguyên tắc tương tự nên không tránh khỏi tồn tại, tùy tiện trong việc áp dụng pháp luật. Do đó, nhu cầu cần có văn bản quy phạm pháp luật hoàn chỉnh quy định về tội phạm xâm phạm tình dục nói chung và giao cấu trẻ em nói riêng là một tất yếu.
2. Giai đoạn từ khi BLHS năm 1985 có hiệu lực đến trước BLHS năm 1999 ra đời
Năm 1985, BLHS đầu tiên của nước ta được Quốc hội thông qua ngày 27/6/1985 và có hiệu lực từ ngày 01/01/1986 là bước tiến lớn trong lĩnh vực lập pháp nói chung và Luật hình sự Việt Nam nói riêng. Các tội xâm phạm tình dục được hệ thống lại với 03 tội danh: tội hiếp dâm (Điều 112), tội cưỡng dâm (Điều 113), tội giao cấu với người dưới 16 tuổi (Điều 114) quy định tại Chương 2. BLHS năm 1985 sau đó trải qua 03 lần sửa đổi bổ sung vào năm 1989, năm 1991 và năm 1997 với nhiều chuyển biến trong các quy định về tội phạm xâm phạm tình dục. Cụ thể:
Thứ nhất, lần sửa đổi bổ sung BLHS vào năm 1989, ở giai đoạn này tội giao cấu với người dưới 16 tuổi được bổ sung khoản 2 với nội dung: “giao cấu với nhiều người hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm” (Điều 114 BLHS). Như vậy, ngoài cấu thành cơ bản, tội giao cấu với người dưới 16 tuổi đã được tập trung xây dựng cấu thành tăng nặng.
Thứ hai, lần sửa đổi bổ sung BLHS vào năm 1991, ở lần sửa đổi này, trong các tội XPTD tội hiếp dâm (Điều 112 BLHS) được xem xét sửa đổi theo hướng tăng tình răn đe của hình phạt, đặc biệt bổ sung khoản 4 với nội dung: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi đều phạm tội hiếp dâm và người phạm tội bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 2 và khoản 3 điều này thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình”. Điều này sự thay đổi đáng kể trong chính sách hình sự về xử lý các tội phạm xâm phạm tình dục với đối tượng trẻ em theo hướng nghiêm khắc hơn răn đe hơn.
Thứ ba, lần sửa đổi bổ sung BLHS vào Năm 1997, cùng với những chuyển biến đáng kể về mặt kinh tế xã hội ở thời kỳ này, BLHS tiếp tục được sửa đổi nhằm phù hợp với tình hình mới. Các tội XPTD được phân hoá cụ thể hơn trong đó việc xâm hại đối tượng trẻ em từ một tình tiết tăng nặng trở thành một tình tiết định tội do vậy số lượng tội danh trong nhóm tội này tăng từ 3 tội danh lên 7 tội danh gồm: Điều 112 (tội hiếp dâm), Điều 112a (tội hiếp dâm trẻ em), Điều 113 (tội cưỡng dâm), Điều 113a (tội cưỡng dâm người chưa thành niên), Điều 114 (tội giao cấu với trẻ em). Đặc biệt tên tội danh “tội giao cấu với người dưới 16 tuổi” ở Điều 114 thay đổi thành “tội giao cấu với trẻ em”. Đồng thời, trong BLHS năm 1985, hình phạt bổ sung đối với các tội XPTD vẫn chưa được xem xét quy định.
3. Giai đoạn từ khi BLHS năm 1999 có hiệu lực đến nay đến trước BLHS năm 2015 ra đời
Có thể thấy, qua các thời kỳ mặc dù có những sự thay đổi đáng kể trong các quy định cụ thể về tội giao cấu với trẻ em hay giao cấu với người dưới 16 tuổi; tuy nhiên, xuyên suốt quá trình đó là thái độ nghiêm khắc của nhà nước về hành vi nguy hiểm cho xã hội và trực tiếp xâm hại đến “mầm non của đất nước”. Yếu tố văn hoá, thuần phong mỹ tục và sự phù hợp với yêu cầu thời đại cũng được cân nhắc đảm bảo sự nghiêm khắc và răn đe của hình phạt. Điều này phản ánh sự phát triển trong cả kỹ thuật lập pháp và nội hàm của các quy định PLHS nói chung và tội giao cấu với trẻ em nói riêng.