Việc lập di chúc là cách thức để cá nhân chủ động định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Tuy nhiên, trong quá trình sống, hoàn cảnh gia đình, tình trạng tài sản hoặc ý chí của người lập di chúc có thể thay đổi dẫn đến nhu cầu sửa đổi hoặc thay thế nội dung di chúc đã lập trước đó. Vậy, di chúc đã lập rồi thì có được hủy để lập di chúc mới không?
CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
TRỤ SỞ CHÍNH TẠI HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 89 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900.6568
Số điện thoại Luật sư: 037.6999996
Email: dichvu@luatduonggia.vn
Mục lục bài viết
1. Di chúc đã lập rồi, có được hủy để lập di chúc mới không?
Trong thực tế, không ít người sau khi đã lập di chúc lại muốn thay đổi nội dung phân chia tài sản do hoàn cảnh gia đình thay đổi, phát sinh tài sản mới hoặc thay đổi ý chí cá nhân. Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng về mặt pháp lý: liệu người lập di chúc có quyền hủy bỏ di chúc đã lập để thay thế bằng một bản di chúc mới hay không.
Khoản 1 Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.
Và khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.
Theo đó, người lập di chúc hoàn toàn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập bất cứ lúc nào, miễn là tại thời điểm thực hiện việc này họ vẫn minh mẫn, sáng suốt và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Quy định này xuất phát từ nguyên tắc tôn trọng ý chí tự định đoạt của cá nhân đối với tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình.
Như vậy: Người lập di chúc hoàn toàn CÓ QUYỀN hủy bỏ di chúc cũ để lập di chúc mới. Quyền này phản ánh nguyên tắc tôn trọng ý chí cá nhân và quyền tự do định đoạt tài sản của mỗi người. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu lực pháp lý và hạn chế tranh chấp về sau, việc thay đổi hoặc lập di chúc mới cần được thực hiện đúng quy định và thể hiện rõ ràng ý chí của người lập di chúc.
2. Có bắt buộc phải hủy di chúc cũ khi lập di chúc mới không?
Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền của người lập di chúc. Theo đó, người lập di chúc có quyền sau đây:
- Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;
- Phân định phần di sản cho từng người thừa kế;
- Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng;
- Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
- Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.
Như vậy, việc lập di chúc hoàn toàn dựa vào ý chí của người để lại di sản thừa kế.
Tuy nhiên, khi lập di chúc, người lập di chúc cũng cần phải đáp ứng các điều kiện nêu tại Điều 630 Bộ luật Dân sự để đảm bảo di chúc có hợp pháp, có hiệu lực gồm người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập. Cụ thể, di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
- Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Và Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc:
- Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào;
- Trường hợp người lập di chúc bổ sung di chúc thì di chúc đã lập và phần bổ sung có hiệu lực pháp luật như nhau; nếu một phần của di chúc đã lập và phần bổ sung mâu thuẫn nhau thì chỉ phần bổ sung có hiệu lực pháp luật;
- Trường hợp người lập di chúc thay thế di chúc bằng di chúc mới thì di chúc trước bị hủy bỏ.
Như vậy, chỉ có quy định về việc lập di chúc mới thì di chúc cũ bị huỷ bỏ mà không có quy định yêu cầu người lập di chúc phải thực hiện thủ tục huỷ bỏ di chúc đã lập.
Hay nói cách khác, người lập di chúc mới KHÔNG BẮT BUỘC phải thực hiện thủ tục huỷ bỏ di chúc cũ.
3. Hủy bỏ di chúc đã lập mất bao nhiêu tiền?
Theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC quy định mức phí đối với việc công chứng hợp đồng, giao dịch không theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch như sau:
STT | Loại việc | Mức thu (đồng/trường hợp) |
1 | Công chứng hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp | 40 nghìn |
2 | Công chứng hợp đồng bảo lãnh | 100 nghìn |
3 | Công chứng hợp đồng ủy quyền | 50 nghìn |
4 | Công chứng giấy ủy quyền | 20 nghìn |
5 | Công chứng việc sửa đổi, bổ sung hợp đồng, giao dịch (Trường hợp sửa đổi, bổ sung tăng giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch thì áp dụng mức thu tương ứng với phần tăng tại điểm a, b, c khoản 2 Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC) | 40 nghìn |
6 | Công chứng việc hủy bỏ hợp đồng, giao dịch | 25 nghìn |
7 | Công chứng di chúc | 50 nghìn |
8 | Công chứng văn bản từ chối nhận di sản | 20 nghìn |
9 | Các công việc công chứng hợp đồng, giao dịch khác | 40 nghìn |
Như vậy, công chứng việc hủy bỏ giao dịch dân sự sẽ có mức thu là: 25.000 đồng/trường hợp.
Đồng thời, tại Điều 116 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
Theo quy định của pháp luật dân sự, di chúc là sự thể hiện ý chí đơn phương của cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời, qua đó làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ liên quan đến tài sản giữa người để lại di sản và người được hưởng thừa kế. Xét về bản chất pháp lý, di chúc được xem là một dạng giao dịch dân sự đặc biệt, chịu sự điều chỉnh của các quy định chung về giao dịch dân sự trong Bộ luật Dân sự.
Do đó, khi người lập di chúc có nhu cầu hủy bỏ di chúc và thực hiện việc công chứng đối với nội dung hủy bỏ này, họ sẽ phải nộp phí công chứng theo quy định hiện hành, với mức phí 25.000 đồng cho mỗi lần thực hiện. Ngược lại, trong trường hợp người lập di chúc chỉ tự mình hủy bỏ di chúc mà không yêu cầu công chứng hoặc chứng thực thì sẽ không phát sinh chi phí.
Có thể thấy, việc pháp luật cho phép người lập di chúc tự do hủy bỏ hoặc thay thế di chúc đã lập là một quy định hợp lý, thể hiện nguyên tắc tôn trọng tối đa quyền tự do định đoạt tài sản của cá nhân. Di chúc không phải là một quyết định mang tính bất biến mà luôn có thể thay đổi theo sự biến động của hoàn cảnh sống, tình trạng tài sản hoặc mối quan hệ gia đình của người lập di chúc. Chính vì vậy, việc cho phép hủy bỏ di chúc, kể cả khi đã được công chứng; từ đó góp phần bảo đảm rằng ý chí cuối cùng của người để lại di sản được phản ánh chính xác nhất tại thời điểm mở thừa kế.
Bên cạnh đó, quy định về mức phí công chứng đối với việc hủy bỏ di chúc tương đối thấp cũng tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền của mình mà không gặp trở ngại về chi phí. Tuy nhiên trên thực tế, không ít người vẫn nhầm lẫn rằng sau khi “di chúc đã được công chứng” thì không thể thay đổi hoặc hủy bỏ dẫn đến việc duy trì các bản di chúc không còn phù hợp với ý chí hiện tại, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp về sau.
Từ góc độ thực tiễn pháp lý, mặc dù pháp luật không bắt buộc việc hủy di chúc phải công chứng nhưng việc thực hiện tại Tổ chức hành nghề công chứng vẫn được khuyến nghị, đặc biệt trong trường hợp di chúc liên quan đến tài sản có giá trị lớn hoặc có khả năng phát sinh tranh chấp. Điều này giúp nâng cao giá trị chứng cứ và hạn chế các nghi ngờ về tính xác thực của việc hủy bỏ di chúc.
Nhìn chung, cơ chế pháp lý hiện hành đã tạo ra sự cân bằng giữa quyền tự do định đoạt của cá nhân và yêu cầu bảo đảm tính ổn định, minh bạch trong quan hệ thừa kế; qua đó góp phần hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
THAM KHẢO THÊM:

Tư vấn pháp luật qua Zalo


