Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết là gì?

1. Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết là gì?

Khoản 8 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 có giải thích chứng chỉ lưu ký là một loại chứng khoán được phát hành trên cơ sở chứng khoán của tổ chức được thành lập và hoạt động hợp pháp ở tại Việt Nam. Điều 140 Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán quy định về chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết như sau:

– Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết là một loại chứng khoán do chính công ty con của Sở giao dịch chứng khoán phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài ở trên cơ sở cổ phiếu của công ty niêm yết, đăng ký giao dịch.

– Người sở hữu chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết có lợi ích kinh tế và nghĩa vụ tương ứng với số cổ phần phổ thông cơ sở, trừ quyền biểu quyết.

– Tổ chức phát hành có quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông và biểu quyết trong trường hợp là tổ chức phát hành cổ phiếu cơ sở lấy ý kiến cổ đông về việc hủy niêm yết nhưng không có những quyền khác về kinh tế liên quan đến cổ phiếu đó.

– Bộ trưởng Bộ Tài chính có quy định về loại chứng khoán là cơ sở phát hành chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết, hạn mức phát hành, cơ chế về chuyển đổi chứng khoán cơ sở thành chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết; việc thực hiện về quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông và biểu quyết của tổ chức phát hành, công bố những thông tin, niêm yết, giao dịch, đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán và những nội dung khác liên quan tới chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết.

Như vậy, theo quy định trên, chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết chín là một loại chứng khoán do công ty con của Sở giao dịch chứng khoán phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài dựa trên cơ sở cổ phiếu của công ty niêm yết, đăng ký giao dịch.

2. Các thông tin khác có liên quan đến chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết:

– Trong giai đoạn từ năm 2020 trở về trước, Việt Nam ta không có Sở giao dịch chứng khoán quản lý chung, mà chỉ có Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội và Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Việc tồn tại đồng thời cả hai Sở giao dịch chứng khoán đã gây ra nhiều lãng phí về nguồn lực xã hội, làm giảm đi hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán khi mà hệ thống giao dịch, hệ thống quy trình, quy chế không có đồng bộ. Các thành viên thị trường như công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đã bị tăng chi phí lên gấp đôi vì phải trả phí kết nối và những phí dịch vụ khác với hai sở thay vì một sở.

– Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (tiếng anh gọi là Non-voting Depository Receip, được viết tắt là NVDR) không phải là vấn đề mới xuất hiện ở Việt Nam. Từ những năm 2010 – 2012 thì chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết đã được Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (hay còn gọi là HOSE) bắt đầu nghiên cứu. Tuy nhiên, đến 10 năm sau thì Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết mới chính thức được định danh ở trong Luật Doanh nghiệp năm 2020. Tại khoản 6 Điều 114 Luật Doanh nghiệp năm 2020 có quy định cổ phần phổ thông được dùng làm tài sản cơ sở để phát hành về chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết được gọi là cổ phần phổ thông cơ sở. Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết sẽ có lợi ích kinh tế và nghĩa vụ tương ứng với cổ phần phổ thông cơ sở, trừ quyền biểu quyết.

– Sau đó, Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết tiếp tục được quy định cụ thể hơn ở tại Điều 140 của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 quy định chi tiết thi hành một số những điều của Luật Chứng khoán năm 2019. Nội dung được quy định cụ thể như sau:

+ Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết là một loại chứng khoán do công ty con của Sở giao dịch chứng khoán đã có phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở cổ phiếu của công ty niêm yết, đăng ký giao dịch.

+ Người sở hữu chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết có lợi ích kinh tế và có nhưng nghĩa vụ tương ứng với cổ phần phổ thông cơ sở, trừ quyền biểu quyết.

+ Tổ chức phát hành có quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông và biểu quyết ở trong trường hợp tổ chức phát hành cổ phiếu cơ sở lấy ý kiến của những cổ đông về việc hủy niêm yết nhưng không có các quyền khác về kinh tế liên quan đến cổ phiếu đó.

– Tính đến nay, khung pháp lý về Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết ở nước Việt Nam ta mới đã chỉ dừng lại ở những quy định vừa nêu ở trên. Có thể thấy, sự khác biệt duy nhất giữa đầu tư vào Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết và ​​đầu tư vào cổ phiếu của công ty là người sở hữu Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết không được có tham gia vào việc ra quyết định của công ty như những cổ đông thông thường. Với đặc thù này thì Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết giúp cho thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời là vẫn ngăn ngừa được những nguy cơ công ty trong nước bị nhà đầu tư nước ngoài thâu tóm vì nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết hoàn toàn không được can thiệp vào trong hoạt động kinh doanh của chính công ty. Do đó mà việc nhanh chóng xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết để đưa loại chứng khoán này vào trong giao dịch là một yêu cầu, nhiệm vụ rất cấp thiết ở trong bối cảnh cuộc cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài giữa những quốc gia ngày càng quyết liệt, bởi hầu hết là các nước đều tăng cường huy động vốn nước ngoài nhằm để tạo ra nguồn lực để khôi phục và phát triển kinh tế sau đại dịch Covid-19 toàn cầu.

3. Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết và cổ phần phổ thông có phải là một:

Như đã nói ở mục trên, chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết là một loại chứng khoán do chính công ty con của Sở giao dịch chứng khoán phát hành cho những nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở cổ phiếu của công ty niêm yết, đăng ký giao dịch. Theo đó, người sở hữu chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết có các lợi ích kinh tế và những nghĩa vụ tương ứng với cổ phần phổ thông cơ sở, trừ quyền biểu quyết. Tổ chức phát hành sẽ có quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông và biểu quyết ở trong trường hợp tổ chức phát hành cổ phiếu cơ sở lấy về các ý kiến cổ đông về việc hủy niêm yết nhưng không có những quyền khác về kinh tế liên quan đến cổ phiếu đó. Mặt khác, thì tại khoản 6 Điều 114 Văn bản hợp nhất 07/VBHN-VPQH 2022 hợp nhất Luật Doanh nghiệp có quy định cổ phần phổ thông sẽ được dùng làm tài sản cơ sở để phát hành chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết thì được gọi là cổ phần phổ thông cơ sở. Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết sẽ có lợi ích kinh tế và nghĩa vụ tương ứng với cổ phần phổ thông cơ sở, trừ quyền biểu quyết.

Như vậy, chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết được hiểu là loại chứng chỉ lưu ký mà được phát hành dựa trên tài sản cơ sở là cổ phần phổ thông và ta có thể hiểu bản thân nó không phải là cổ phần. Chính vì vậy, việc sở hữu chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết sẽ không dẫn đến sự thay đổi về vấn đề tỷ lệ vốn mà những nhà đầu tư đang nắm giữ ở trong công ty cổ phần đồng thời không làm ảnh hưởng đến vốn điều lệ của công ty cổ phần.

Những văn bản pháp luật được sử dụng trong bài viết:

– Luật Chứng khoán 2019.

– Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán.

– Văn bản hợp nhất 07/VBHN-VPQH 2022 hợp nhất Luật Doanh nghiệp.