Khuyến nông là gì? Vai trò và các phương pháp khuyến nông?

1. Khuyến nông là gì?

Khoản 1 Điều 2 Nghị định 83/2018/NĐ-CP về khuyến nông có giải thích khuyến nông là hoạt động chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, thông tin, truyền bá các kiến thức và đào tạo tay nghề cho nông dân nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả về sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới.

Khuyến nông là ứng dụng nghiên cứu khoa học và những kiến thức mới vào thực tiễn nông nghiệp thông qua giáo dục nông dân. Lĩnh vực “mở rộng” hiện bao gồm có một loạt các hoạt động truyền thông và học tập được tổ chức cho toàn người dân nông thôn bởi các nhà giáo dục từ các ngành khác nhau, bao gồm cả nông nghiệp, tiếp thị nông nghiệp, y tế và nghiên cứu kinh doanh.

Nói chung, khuyến nông có thể được định nghĩa là việc cung cấp các thông tin đầu vào của nông dân cho người nông dân. Vai trò của dịch vụ khuyến nông được xem là vô giá trong việc dạy cho nông dân cách cải thiện năng suất trong các lĩnh vực ngành chăn nuôi, trồng trọt cây thực phẩm. Mở rộng cũng khá quan trọng để chuyển nghiên cứu từ phòng thí nghiệm sang lĩnh vực này và cũng để đảm bảo lợi tức đầu tư vào nghiên cứu bằng cách chuyển kiến thức mới vào thực tiễn sáng tạo.

Liên hợp quốc cấp cao nhóm chuyên gia về an ninh lương thực và dinh dưỡng có lập luận rằng “các hệ thống nghiên cứu và khuyến nông quốc gia cần phải quan tâm đầy đủ và đầu tư từ các chính phủ và cộng đồng các nhà tài trợ”

Học viện khuyến nông có thể được tìm thấy trên khắp thế giới, thường là làm việc cho các cơ quan chính phủ. Họ được đại diện bởi một số các tổ chức chuyên nghiệp về khuyến nông, với mục đích hỗ trợ là lĩnh vực nông nghiệp phát triển. Cơ quan khuyến nông ở những nước đang phát triển nhận được một lượng lớn sự hỗ trợ từ phát triển quốc tế các tổ chức như là Ngân hàng Thế giới và Tổ chứuc Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc.

2. Vai trò và các phương pháp khuyến nông:

2.1. Vai trò và các phương pháp khuyến nông trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao:

Ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp là xu hướng tất yếu của sản xuất nông nghiệp nước Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Mục tiêu của sản xuất nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập có thể kể đến là:

– Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ tiên tiến để sản xuất những sản phẩm của nông nghiệp có năng suất, chất lượng, an toàn và có sức cạnh tranh cao;

– Nâng tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao;

– Cơ giới hóa, tự động hóa trong quá trình chăn nuôi, xử lý chất thải; những kỹ thuật tiên tiến, công nghệ cao trong quá trình sản xuất nuôi trồng các đối tượng thủy sản chủ yếu…..

Vai trò: Khuyến nông có vai trò là “cầu nối”, tiếp nhận và thực hiện chuyển giao những tiến bộ kỹ thuật ứng dụng công nghệ cao theo đúng chủ trương, định hướng của ngành nông nghiệp, thông qua các hoạt động như:

– Đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ cao (đưa các cán bộ đi học tập nước ngoài hoặc kết nối các đơn vị Hợp tác xã, Doanh nghiệp cùng với các Viện, Trường… đào tạo lại cho các cán bộ khuyến nông, từ đó giúp cho cán bộ khuyến nông đào tạo, chuyển giao lại cho nông dân);

– Triển khai các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tổ chức tập huấn, tham quan, hội thảo giúp cho nông dân tiếp cận kiến thức cơ bản sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phù hợp với thực tiễn;

– Tập trung xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật làm cơ sở để triển khai các mô hình điểm.

Phương pháp: phương pháp khuyến nông trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao: để nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ngày càng được mở rộng thì hoạt động khuyến nông cần phải tập trung vào những nội dung sau:

– Lựa chọn những đối tượng cây con chủ lực, có giá trị kinh tế cao, phù hợp với đặc trưng từng vùng miền;

– Xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ nông nghiệp công nghệ cao ngày càng hoàn thiện hơn để cho các doanh nghiệp, nông dân hưởng được nhiều quyền lợi hơn;

– Tập trung công tác xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật cho nông nghiệp công nghệ cao;

– Tăng cường thông tin tuyên truyền, đẩy mạnh hoạt động liên kết, hợp tác giữa doanh nghiệp và nông dân;

– Đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn thông qua các lớp đào tạo nghề ngắn và dài hạn giúp cho đội ngũ cán bộ khuyến nông tiếp cận các kiến thức mới đáp ứng nhu cầu thực tiễn;

– Tiếp tục đẩy mạnh công tác tập huấn cho nông dân những kiến thức kỹ thuật ứng dụng công nghệ cao;

– Khuyến khích phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao để làm chức năng dẫn dắt và liên kết, làm đầu mối để xây dựng các thương hiệu sản phẩm công nghệ cao,…

2.2. Vai trò và phương pháp khuyến nông trong kết quả sản xuất nông nghiệp:

Vai trò của khuyến nông trong kết quả sản xuất nông nghiệp là chuyển giao tiến bộ về kỹ thuật, tiến bộ về tổ chức sản xuất đến với các hộ và nhóm hộ nông dân.

Hoạt động khuyến nông chính là quá trình thuyết phục, đào tạo làm thay đổi nhận thức và kỹ năng về sản xuất nông nghiệp của nông dân bằng nhiều hình thức khác nhau như là: xây dựng mô hình trình diễn, đào tạo tập huấn, tuyên truyền thông qua các hình thức như báo hình, báo nói, báo viết và tư vấn trực tiếp cho nông dân.

Khuyến nông chính là việc cung cấp đầu vào của nông dân cho nông dân, chính vì thế, không riêng chỉ ở Việt Nam mà các nước Đông Nam Á có nền kinh tế phát triển hay các nước đang phát triển đều rất chú trọng đến công tác khuyến nông. Khuyến nông cũng là một phần thiết yếu của nghiên cứu và phát triển nông nghiệp. Nghiên cứu tập trung tạo ra những giải pháp công nghệ hữu ích phục vụ cho sản xuất và đời sống, còn khuyến nông chính là tập trung vào việc thuyết phục nông dân chấp thuận và áp dụng công nghệ đó vào quá trình sản xuất nông nghiệp để tạo ra năng suất cao hơn, giá trị của các sản phẩm nông nghiệp cao hơn, thu nhập cao hơn cho nông dân.

Phương pháp khuyến nông cho sản xuất nông nghiệp: các phương pháp khuyến nông tốt thì mới khiến cho kết quả sản xuất nông nghiệp ngày được chất lượng và tăng cao, các phương pháp khuyến nông cho sản xuất nông nghiệp có thể kể đến bao gồm:

– Xây dựng mô hình trình diễn công nghệ mới;

– Nguồn công nghệ dồi dào và tiên tiến thì chuyển giao hiệu quả cao và ngược lại;

– Xây dựng mô hình khuyến nông tập trung vào giới thiệu kỹ thuật sản xuất mới như là sự lựa chọn giống cây con, đất trồng nông nghiệp, phân bón và thức ăn, quản lý nước, bảo vệ cây trồng – vật nuôi, công cụ sản xuất nông nghiệp, thực hành nông nghiệp… mà đúc kết chuyển giao những hình thức tổ chức sản xuất tốt, tiên tiến;

– Ưu tiên để đào tạo tập huấn để nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ khuyến nông, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Hoạt động khuyến nông trung ương và địa phương cùng thực hiện theo một mục tiêu, một phương pháp và thống nhất đánh giá và cùng tuyên truyền nhân rộng;

– Tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho nông dân trong hoạt động khuyến nông;

– Tư vấn khuyến nông;

– Tăng cường hơn nữa hợp tác quốc tế về khuyến nông.

3. Nguyên tắc của hoạt động khuyến nông:

Điều 4 Nghị định 83/2018/NĐ-CP về khuyến nông có quy định các nguyên tắc của hoạt động khuyến nông, bao gồm các nguyên tắc sau:

– Xuất phát từ nhu cầu của sản xuất, thị trường và định hướng phát triển nông nghiệp của Nhà nước;

– Phát huy vai trò chủ động, tích cực, tự nguyện và trách nhiệm giải trình của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khuyến nông;

– Dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng và sự quản lý của Nhà nước;

– Nội dung, hình thức, phương thức hoạt động khuyến nông phải phù hợp với từng địa bàn và nhóm đối tượng người sản xuất, cộng đồng dân tộc khác nhau;

– Tiến bộ kỹ thuật, công nghệ chuyển giao phải được cấp có thẩm quyền công nhận hoặc chấp thuận;

– Liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu khoa học, những doanh nghiệp với nông dân và giữa nông dân với nông dân;

– Xã hội hóa hoạt động khuyến nông, đa dạng hóa dịch vụ khuyến nông để huy động nguồn lực từ những tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động khuyến nông;

– Ưu tiên hoạt động khuyến nông ở địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn;

– Ưu tiên phụ nữ, người dân tộc thiểu số; tổ chức có tỷ lệ cao về nữ hoặc người dân tộc thiểu số tham gia hoạt động khuyến nông.

Văn bản pháp luật được sử dụng trong bài viết:

– Nghị định 83/2018/NĐ-CP về khuyến nông