Trong lĩnh vực tài chính, chắc hẳn người trong nghề không còn lạ lẫm gì với hai thuật ngữ “tín phiếu kho bạc” và “trái phiếu chính phủ”. Vậy hãy phân biệt giữa Tín phiếu kho bạc và Trái phiếu Chính phủ
Mục lục bài viết
1. Phân biệt giữa tín phiếu kho bạc và trái phiếu chính phủ:
Tiêu chí | Tín phiếu kho bạc | Trái phiếu chính phủ |
Phương thức phát hành | Ngân hàng nhà nước đã quy định hai hình thức cơ bản để phát hành tín phiếu ra thị trường đó là bắt buộc và đấu thầu Phương thức bắt buộc: ngân hàng nhà nước sẽ phát hành tín phiếu bắt buộc căn cứ vào những tình hình của thị trường vào các thời điểm khác nhau. Các tổ chức tín dụng nếu muốn mua tín phiếu thì sẽ bắt buộc phải tuân theo các quy định cụ thể của Thống đốc trong ngân hàng nhà nước. Phương thức đấu thầu: phương thức này được xem là cách mà những ngân hàng phát hành các tín phiếu qua quá trình đấu thầu. Những nghiệp vụ của thị trường mở cũng sẽ được áp dụng một cách khá quy củ theo đúng các quy định của pháp luật. Người mua cũng sẽ được nhận tín phiếu qua ghi sổ khi giao dịch được thực hiện thành công. | Trái phiếu chính phủ được nhà nước quy định phát hành dựa theo các phương thức sau: – Đấu thầu phát hành trái phiếu – Bảo lãnh phát hành trái phiếu – Đại lý phát hành trái phiếu tại Việt Nam; đầu tư trái phiếu chính phủ phải thông qua hình thức là đầu tư gián tiếp tại các quỹ đầu tư |
Lãi suất | Căn cứ vào khoản 5 Điều 11 của Nghị định 95/2018/NĐ-CP, lãi suất phát hành tín phiếu được nhà nước quy định như sau: – Đối với tín phiếu kho bạc mà phát hành theo phương thức là đấu thầu thì lãi suất phát hành sẽ do kho bạc nhà nước quyết định trong khung lãi suất do chính Bộ Tài chính quy định. – Đối với tín phiếu kho bạc mà phát hành trực tiếp cho ngân hàng nhà nước Việt Nam thì lãi suất phát hành chính là lãi suất được thoả thuận với Bộ Tài chính và ngân hàng nhà nước Việt Nam theo đúng quy định tại khoản 3 Điều 12 của Nghị Định 95/2018/NĐ-CP là lãi suất thoả thuận với Bộ Tài chính và với ngân hàng nhà nước Việt Nam, trên cơ sở là tham khảo lãi suất đấu thầu phát hành Tín phiếu kho bạc hoặc là lãi suất tín phiếu ngân hàng nhà nước Việt Nam hoặc là lãi suất giao dịch trái phiếu Chính phủ mà có kỳ hạn còn lại tương đương tại thời điểm gần nhất. | – Theo quy định của pháp luật, trái phiếu được phát hành theo lãi suất cố định, theo lãi suất thả nổi hoặc lãi suất chiết khấu theo – Lãi suất phát hành trái phiếu Chính phủ sẽ do kho bạc nhà nước quyết định trong khung lãi suất do Bộ tài chính quy định. |
Đăng ký, lưu ký, niêm yết | – Tín phiếu kho bạc mà phát hành theo phương thức đấu thầu được đăng ký, lưu ký và niêm yết, giao dịch theo đúng quy định về đăng ký, lưu ký, niêm yết, giao dịch trái phiếu chính phủ. – Tín phiếu kho bạc mà phát hành trực tiếp cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mà được đăng ký, lưu ký tập trung tại Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam theo đúng đề nghị của kho bạc nhà nước. | – Đăng ký, lưu ký: + Trái phiếu chính phủ sẽ được đăng ký, lưu ký tập trung tại trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam theo đúng đề nghị của kho bạc nhà nước. + Căn cứ vào văn bản xác nhận hoàn tất thanh toán tiền mua trái phiếu của kho bạc nhà nước thì Trung tâm lưu ký Chứng khoán Việt Nam thực hiện lưu ký trái phiếu theo đúng quy định của pháp luật chứng khoán. – Niêm yết trái phiếu: + Trái phiếu chính phủ được đăng ký, được lưu ký tập trung tại Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam và niêm yết, giao dịch ngay tại Sở Giao dịch chứng khoán ngoại trừ trái phiếu ngoại tệ. + Căn cứ vào văn bản |
Đăng ký, lưu ký công cụ nợ | Phát hành trực tiếp cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mà được đăng ký, lưu ký tập trung tại Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam theo đúng đề nghị của Ngân hàng nhà nước Việt Nam và kho bạc nhà nước. | Công trái xây dựng Tổ quốc phát hành theo phương thức là phát hành riêng lẻ đăng ký, lưu ký tập trung tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam theo đúng đề nghị của kho bạc nhà nước. |
2. Được hiểu thế nào là tín phiếu kho bạc và trái phiếu chính phủ:
2.1. Tín phiếu kho bạc:
Theo khoản 1 Điều 2 của Thông tư 111/2018/TT-BTC phát hành, thanh toán công cụ nợ của Chính phủ trong nước có quy định tín phiếu kho bạc chính là loại tín phiếu do Kho bạc Nhà nước phát hành theo đúng quy định tại Nghị định 95/2018/NĐ-CP về phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch công cụ nợ của Chính phủ trên thị trường chứng khoán.
Cụ thể, tín phiếu Kho bạc sẽ có kỳ hạn chuẩn là 13 tuần, 26 tuần hoặc 52 tuần. Các kỳ hạn khác của tín phiếu Kho bạc sẽ do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định tùy theo các nhu cầu sử dụng vốn và tình hình thị trường nhưng sẽ không được vượt quá 52 tuần.
Đồng tiền phát hành, thanh toán về tín phiếu Kho bạc là đồng Việt Nam với mệnh giá phát hành chính là một trăm nghìn (100.000) đồng hoặc là bội số của một trăm nghìn (100.000) đồng.
Hình thức tín phiếu bao gồm:
– Tín phiếu Kho bạc sẽ được phát hành dưới hình thức là bút toán ghi sổ hoặc hình thức dữ liệu điện tử tùy thuộc vào phương thức phát hành;
– Chủ thể của tổ chức phát hành sẽ quyết định cụ thể về hình thức đối với mỗi đợt phát hành.
Phương thức thanh toán tín phiếu: Tín phiếu sẽ được thanh toán một lần cả gốc và lãi vào ngày đáo hạn.
2.2. Trái phiếu chính phủ:
Trái phiếu chính phủ chính là trái phiếu do Chính phủ phát hành. Trái phiếu chính phủ là những loại trái phiếu do Chính phủ phát hành nhằm mục đích là để bù đắp các thâm hụt của ngân sách nhà nước, để tài trợ cho các công trình phúc lợi công cộng trung ương và những địa phương hoặc làm công cụ điều tiết tiền tệ.
Phát hành trái phiếu chính phủ là một phương thức để cho nhà nước vay vốn (tín dụng nhà nước). Do đó mà trái phiếu ghi nhận nghĩa vụ trả nợ của Nhà nước và các quyền lợi của những người sở hữu trái phiếu. Hình thức ban đầu của trái phiếu chính phủ áp dụng phổ biến chính là hình thức chứng chỉ, sau đó là xuất hiện thêm hình thức bút toán ghi sổ.
Trái phiếu chính phủ bao gồm các loại sau:
– Trái phiếu kho bạc: là loại trái phiếu chính phủ được phát hành thông qua chính hệ thống kho bạc nhà nước;
– Trái phiếu đầu tư: là loại trái phiếu chính phủ phát hành theo phương thức là đấu thầu qua thị trường giao dịch chứng khoán tập trung, bảo lãnh hoặc là đại lí phát hành. Trái phiếu chính phủ sẽ được phát hành và thanh toán bằng đồng Việt Nam hoặc bằng ngoại tệ. Người sở hữu trái phiếu chính phủ hoàn toàn có các quyền lợi cơ bản như là: được Chính phủ bảo đảm về thanh toán trái phiếu (cả gốc và lãi) khi đến hạn; được dùng trái phiếu để bán, để tặng, cho, để lại thừa kế hoặc để cầm cố; cá nhân được miễn thuế thu nhập đối với các khoản thu nhập từ trái phiếu.
3. Phương thức lựa chọn mua và lợi ích của các bên mua bán trái phiếu chính phủ:
3.1. Phương thức lựa chọn mua trái phiếu chính phủ:
Người mua trái phiếu chính phủ sẽ có thể lựa chọn những phương thức như sau để mua trái phiếu chính phủ, cụ thể:
– Sở giao dịch chứng khoán sẽ áp dụng phương thức giao dịch thỏa thuận đối với những giao dịch trên hệ thống giao dịch.
– Các phương thức giao dịch thỏa thuận cụ thể:
+ Giao dịch thỏa thuận điện tử: chính là một hình thức giao dịch trong đó những lệnh giao dịch được chào với cam kết là chắc chắn và thực hiện ngay khi mà có đối tác lựa chọn mà không cần có sự xác nhận lại;
+ Giao dịch thỏa thuận thông thường: chính là hình thức giao dịch trong đó các bên sẽ tự thỏa thuận với nhau bằng công cụ gửi tin nhắn ở trên hệ thống giao dịch hoặc bằng những phương tiện liên lạc ngoài hệ thống về những điều kiện giao dịch và báo cáo các kết quả vào hệ thống giao dịch để xác lập giao dịch.
3.2. Lợi ích của bên mua trái phiếu chính phủ:
– Đối với bên đầu tư trái phiếu: sẽ xem xét những lợi ích cũng như là các rủi ro, so với thị trường chứng khoán hiện nay thì việc đầu tư vào trái phiếu Chính phủ được xem như là một kênh khá ổn định và phù hợp cho các nhà đầu tư mong muốn là nhận được mức thu nhập cố định hàng năm từ số tiền lãi và có thể bán lại một cách dễ dàng cho các nhà đầu tư khác;
– Đối với các tổ chức:
+ Các doanh nghiệp sẽ có thể sử dụng trái phiếu chính phủ như là một công cụ an toàn nhằm để đa dạng hóa danh mục đầu tư; phân bổ về dòng tiền và giảm thiểu rủi ro nếu như nền kinh tế không ổn định;
+ Trái phiếu chính phủ cũng là một trong những kênh đầu tư quan trọng của những tổ chức tài chính có nguồn tiền lớn; đòi hỏi có tính an toàn trong đầu tư như các công ty bảo hiểm; Quỹ đầu tư an toàn hay Quỹ hưu trí tự nguyện;
– Đối với nhà đầu tư là cá nhân:
+ Đối với nhà đầu tư là cá nhân tìm kiếm sự an toàn thì kênh trái phiếu Chính phủ cũng sẽ đem lại lãi suất tốt hơn so với tiền gửi tiết kiệm tại những ngân hàng thương mại;
+ Trong trường hợp mà lãi suất ngân hàng có xu hướng giảm mà đồng thời với cơ chế ngân hàng có thể bị phá sản sẽ làm tăng rủi ro của người gửi tiền thì kênh đầu tư này cũng sẽ dần dần trở nên khá hấp dẫn, đặc biệt là với các nước phát triển;
– Đối với bên bán trái phiếu: Khi phát hành trái phiếu thì Chính phủ có thể sẽ bù đắp thâm hụt ngân sách, thực hiện tài trợ cho những công trình phúc lợi công cộng trung ương và địa phương hoặc là làm công cụ điều tiết tiền tệ.
Các văn bản pháp luật sử dụng trong bài viết:
– Thông tư 111/2018/TT-BTC phát hành, thanh toán công cụ nợ của Chính phủ trong nước;
– Nghị định 95/2018/NĐ-CP về phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch công cụ nợ của Chính phủ trên thị trường chứng khoán.