Luật sư giải quyết tranh chấp di sản dùng để thờ cúng

1. Các tranh chấp thường gặp về di sản dùng vào việc thờ cúng:

Di sản dùng vào việc thờ cúng thường phát sinh tranh chấp khi những người thừa kế không thống nhất về tài sản được dành để thờ cúng, người quản lý di sản hoặc quyền sử dụng tài sản.

Theo Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015: Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng. Trường hợp người để lại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kế cử người quản lý di sản thờ cúng. Trường hợp tất cả những người thừa kế theo di chúc đều đã chết thì phần di sản dùng để thờ cúng thuộc về người đang quản lý hợp pháp di sản đó trong số những người thuộc diện thừa kế theo pháp luật.

Các tranh chấp thường gặp bao gồm:

1.1. Tranh chấp về việc xác định di sản dùng vào việc thờ cúng:

• Tranh chấp xảy ra khi những người thừa kế không thống nhất về việc tài sản nào được dành cho thờ cúng (như nhà đất có bàn thờ tổ tiên nhưng một số người muốn giữ lại, người khác lại muốn chia thừa kế).
• Theo khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015: Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng.
• Theo đó, người lập di chúc có thể dành một phần di sản để thờ cúng và phần di sản đó không được chia thừa kế. Vì vậy, cần xem xét nội dung di chúc và nguồn gốc tài sản để xác định quyền của các bên.

1.2. Tranh chấp về tính hợp pháp của di chúc dành di sản để thờ cúng:

Tranh chấp này thường phát sinh khi người thừa kế cho rằng di chúc không hợp pháp do người lập di chúc không minh mẫn, bị lừa dối, đe dọa hoặc tài sản được định đoạt không thuộc toàn quyền của người lập di chúc. Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc phải đáp ứng các điều kiện về chủ thể, sự tự nguyện, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật:

• Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
• Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

 Việc kiểm tra tính hợp pháp của di chúc là căn cứ quan trọng để xác định việc dành di sản thờ cúng có giá trị pháp lý hay không.

1.3. Tranh chấp về người quản lý di sản dùng vào việc thờ cúng:

• Tranh chấp có thể xảy ra khi những người thừa kế không thống nhất được người quản lý hoặc người được giao quản lý không thực hiện đúng ý nguyện của người đã mất. Theo khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu người quản lý không thực hiện đúng di chúc hoặc không tuân theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao di sản cho người khác quản lý để thờ cúng. Việc lựa chọn người quản lý cần bảo đảm tài sản được sử dụng đúng mục đích.

1.4. Tranh chấp về việc quản lý, sử dụng và định đoạt di sản thờ cúng:

• Tranh chấp thường phát sinh khi một người muốn bán, chuyển nhượng, cho thuê hoặc sử dụng tài sản thờ cúng vào mục đích khác mà những người liên quan không đồng ý. Người được giao quản lý di sản không đương nhiên có quyền tự ý định đoạt tài sản như tài sản riêng.
• Ngoài ra, khoản 2 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015: Trường hợp toàn bộ di sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thì không được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng. Vì vậy, việc xử lý tài sản phải căn cứ vào di chúc, tình trạng tài sản và quy định pháp luật có liên quan.

• Gọi 037.6999996 để sử dụng dịch vụ Luật sư giải quyết tranh chấp di sản dùng để thờ cúng!
• Hoặc kết nối Zalo (037.6999996) để được tư vấn các quy định về di sản dùng để thờ cúng!

2. Dịch vụ Luật sư giải quyết tranh chấp di sản dùng để thờ cúng tại Luật Dương Gia:

Tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng không chỉ liên quan đến quyền thừa kế mà còn gắn với ý nguyện của người đã mất, trách nhiệm quản lý tài sản và mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Nếu không xác định đúng căn cứ pháp lý, việc giải quyết có thể kéo dài, ảnh hưởng đến quyền lợi của những người liên quan và mục đích thờ cúng ban đầu.

Luật Dương Gia cung cấp dịch vụ Luật sư giải quyết tranh chấp di sản dùng để thờ cúng, hỗ trợ khách hàng từ khâu kiểm tra hồ sơ, xác định quyền đối với di sản đến thương lượng, hòa giải và tham gia tố tụng tại Tòa án khi cần thiết. Phạm vi hỗ trợ được xác định dựa trên tính chất vụ việc và yêu cầu cụ thể của khách hàng.

2.1. Tư vấn xác định quyền đối với di sản dùng vào việc thờ cúng:

Trước khi lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp, cần xác định tài sản đang có tranh chấp có thực sự là di sản dùng vào việc thờ cúng theo quy định pháp luật hay không. Luật sư Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ, làm rõ nguồn gốc tài sản, ý chí của người để lại di sản và quyền của những người có liên quan. Các công việc tư vấn cụ thể bao gồm:

• Kiểm tra nguồn gốc và tình trạng pháp lý của tài sản: Luật sư xem xét giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, giấy tờ mua bán, tặng cho hoặc các tài liệu khác để xác định tài sản thuộc quyền của người đã mất hay là tài sản chung với người khác. Việc xác định đúng quyền sở hữu, quyền sử dụng là cơ sở để làm rõ phạm vi tài sản mà người chết có quyền định đoạt;
• Đánh giá nội dung di chúc và ý chí dành tài sản để thờ cúng: Luật sư kiểm tra di chúc để xác định người lập di chúc có dành một phần di sản cho việc thờ cúng hay không, tài sản được xác định cụ thể như thế nào và ai được giao quản lý. Nếu di chúc có nội dung không rõ ràng hoặc các bên hiểu khác nhau, Luật sư hỗ trợ phân tích căn cứ pháp lý và các tài liệu liên quan để làm rõ vấn đề;
• Xác định quyền và nghĩa vụ của những người thừa kế: Luật sư xem xét quan hệ thừa kế, nội dung di chúc và các quy định pháp luật có liên quan để xác định quyền của từng người đối với khối di sản. Đồng thời, cần làm rõ phần tài sản được dành để thờ cúng có thuộc trường hợp không được chia thừa kế theo Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015 hay không;
• Tư vấn về người quản lý di sản thờ cúng: Luật sư phân tích căn cứ chỉ định hoặc cử người quản lý, trách nhiệm quản lý tài sản và hướng xử lý khi người quản lý không thực hiện đúng di chúc hoặc thỏa thuận của những người thừa kế. Trên cơ sở đó, khách hàng có thể xác định việc tiếp tục quản lý, đề nghị thay đổi người quản lý hay yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Thông qua việc rà soát các vấn đề trên, khách hàng có cơ sở đánh giá quyền lợi của mình, xác định nội dung còn tranh chấp và lựa chọn phương án xử lý phù hợp, thay vì chỉ dựa vào quan điểm hoặc thỏa thuận không rõ ràng giữa các thành viên trong gia đình.

2.2. Tư vấn, hỗ trợ thương lượng và hòa giải tranh chấp:

Đối với tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng, thương lượng và hòa giải có thể giúp các bên giải quyết bất đồng mà không phải kéo dài quá trình tố tụng. Tuy nhiên, để đạt được thỏa thuận phù hợp, các bên cần hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình và giới hạn pháp luật đối với việc quản lý, sử dụng di sản thờ cúng.

Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng trong quá trình thương lượng, hòa giải thông qua các công việc sau:

• Phân tích căn cứ pháp lý và quyền lợi của từng bên: Luật sư làm rõ tài sản có được dành cho việc thờ cúng hợp pháp hay không, ai có quyền quản lý và những người liên quan có thể đưa ra yêu cầu gì. Việc đánh giá này giúp khách hàng xác định cơ sở thương lượng, tránh đưa ra yêu cầu không phù hợp với quy định pháp luật;
• Xây dựng phương án giải quyết tranh chấp: Tùy từng vụ việc, Luật sư có thể hỗ trợ đề xuất phương án lựa chọn người quản lý di sản, thống nhất cách tổ chức thờ cúng, xác định trách nhiệm bảo quản tài sản hoặc giải quyết những bất đồng về việc sử dụng tài sản. Phương án phải tôn trọng ý chí hợp pháp của người để lại di sản và quyền, lợi ích hợp pháp của những người có liên quan;
• Hỗ trợ trao đổi, làm việc với các bên tranh chấp: Theo phạm vi dịch vụ được thống nhất, Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng chuẩn bị nội dung làm việc, trình bày quan điểm pháp lý và trao đổi với những người có liên quan. Việc có Luật sư hỗ trợ giúp các bên tập trung vào căn cứ pháp lý, chứng cứ và phương án giải quyết thay vì để mâu thuẫn gia đình làm ảnh hưởng đến quá trình thương lượng;
• Rà soát và lập văn bản ghi nhận thỏa thuận: Nếu các bên thống nhất được phương án giải quyết, Luật sư hỗ trợ xây dựng văn bản ghi nhận nội dung đã thống nhất, trách nhiệm thực hiện và phương án xử lý khi có bên không thực hiện đúng cam kết. Đối với thỏa thuận liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản hoặc giao dịch khác, cần xem xét thêm điều kiện về hình thức, công chứng, chứng thực và đăng ký theo quy định của pháp luật áp dụng.

Thương lượng và hòa giải chỉ đạt hiệu quả khi các bên có thiện chí và nội dung thỏa thuận phù hợp với pháp luật. Nếu một bên cố tình chiếm giữ, sử dụng hoặc định đoạt tài sản trái căn cứ pháp lý, hoặc các bên không thể thống nhất về quyền đối với di sản, khách hàng có thể cân nhắc phương án yêu cầu Tòa án giải quyết.

2.3. Soạn thảo đơn khởi kiện và chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ:

Khi không thể giải quyết tranh chấp bằng thương lượng hoặc hòa giải, khách hàng có thể cần yêu cầu Tòa án có thẩm quyền xem xét. Việc khởi kiện cần xác định đúng yêu cầu, chủ thể liên quan, căn cứ pháp lý và chứng cứ chứng minh. Nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc yêu cầu khởi kiện chưa rõ ràng, quá trình giải quyết có thể gặp khó khăn.

Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện theo tính chất cụ thể của vụ việc, bao gồm:

• Xác định yêu cầu khởi kiện: Luật sư làm rõ khách hàng yêu cầu xác định tài sản là di sản thờ cúng, xem xét hiệu lực di chúc, thay đổi người quản lý di sản hay giải quyết hành vi quản lý, sử dụng tài sản bị cho là trái pháp luật. Việc xác định đúng yêu cầu giúp giới hạn phạm vi tranh chấp và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi phù hợp;
• Soạn thảo đơn khởi kiện: Luật sư hỗ trợ trình bày thông tin các bên, diễn biến tranh chấp, nội dung yêu cầu Tòa án giải quyết, căn cứ pháp lý và danh mục tài liệu kèm theo. Nội dung đơn cần rõ ràng, thống nhất với chứng cứ và đáp ứng các yêu cầu theo pháp luật tố tụng dân sự;
• Rà soát và hệ thống hóa chứng cứ: Tùy vụ việc, hồ sơ có thể bao gồm di chúc, giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu tài sản, giấy tờ về nguồn gốc tài sản, văn bản thỏa thuận giữa những người thừa kế và tài liệu liên quan đến việc quản lý, sử dụng di sản. Luật sư hỗ trợ phân loại tài liệu, xác định chứng cứ còn thiếu và hướng dẫn khách hàng thu thập bổ sung theo quy định pháp luật;
• Xác định người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Đối với tranh chấp thừa kế, việc xác định đầy đủ những người có quyền lợi liên quan rất quan trọng. Luật sư hỗ trợ rà soát người thừa kế, người đang quản lý tài sản và các chủ thể khác có quyền, nghĩa vụ liên quan để hạn chế việc bỏ sót người tham gia tố tụng;
• Tư vấn về Tòa án có thẩm quyền và thủ tục nộp đơn: Luật sư xem xét loại tranh chấp, đối tượng tài sản và các yếu tố liên quan để hướng dẫn khách hàng xác định Tòa án có thẩm quyền, phương thức nộp đơn và các công việc cần thực hiện tiếp theo theo quy định tố tụng dân sự.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và có hệ thống giúp khách hàng trình bày rõ yêu cầu, chứng minh căn cứ pháp lý và chủ động hơn khi tham gia quá trình giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, việc Tòa án chấp nhận yêu cầu phụ thuộc vào tình tiết vụ việc, chứng cứ và quy định pháp luật được áp dụng.

2.4. Luật sư tham gia giải quyết tranh chấp tại Tòa án:

Trong trường hợp tranh chấp không thể giải quyết bằng thỏa thuận, Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng trong quá trình tố tụng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Đối với di sản dùng vào việc thờ cúng, việc giải quyết thường đòi hỏi phải làm rõ mối quan hệ giữa ý chí của người để lại di sản, quyền của những người thừa kế và trách nhiệm của người quản lý tài sản.

Trong phạm vi dịch vụ được thỏa thuận, Luật Dương Gia có thể thực hiện các công việc sau:

• Nghiên cứu hồ sơ và xây dựng phương án bảo vệ: Luật sư phân tích đơn khởi kiện, tài liệu chứng cứ, lời trình bày của các bên và quy định pháp luật có liên quan. Từ đó, Luật sư xác định những vấn đề cần chứng minh, các điểm còn mâu thuẫn và phương án bảo vệ phù hợp với quyền lợi của khách hàng;
• Hỗ trợ bổ sung chứng cứ và trình bày quan điểm: Trong quá trình giải quyết vụ án, Luật sư hướng dẫn khách hàng bổ sung tài liệu cần thiết, chuẩn bị văn bản trình bày ý kiến và phản hồi các quan điểm có liên quan. Đối với trường hợp có tranh luận về hiệu lực di chúc hoặc nguồn gốc tài sản, việc phân tích chứng cứ cần tập trung vào các điều kiện pháp lý cụ thể và tình tiết thực tế của vụ việc;
• Tham gia các buổi làm việc, phiên họp và phiên tòa: Khi đáp ứng điều kiện tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật và trong phạm vi công việc đã thỏa thuận, Luật sư có thể tham gia với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự hoặc thực hiện vai trò tố tụng phù hợp. Luật sư hỗ trợ trình bày lập luận, đưa ra yêu cầu hoặc ý kiến và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng trước Tòa án;
• Tư vấn sau khi có bản án, quyết định: Sau khi Tòa án ban hành bản án hoặc quyết định, Luật sư hỗ trợ khách hàng đánh giá nội dung giải quyết, thời hạn và điều kiện thực hiện quyền kháng cáo nếu có căn cứ. Trường hợp bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, Luật sư có thể tư vấn các bước tiếp theo liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ đã được xác định theo bản án, quyết định.

Mục tiêu của Luật sư là giúp khách hàng hiểu rõ vị trí pháp lý của mình, chuẩn bị đầy đủ căn cứ và thực hiện các quyền tố tụng đúng quy định. Kết quả giải quyết cuối cùng do cơ quan có thẩm quyền quyết định trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ và pháp luật áp dụng.

3. Những lưu ý khi giải quyết tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng:

Khi giải quyết tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng, các bên cần phân biệt rõ tài sản được dành để thờ cúng theo di chúc với tài sản chỉ được gia đình sử dụng làm nơi thờ cúng trên thực tế. Đồng thời, cần kiểm tra quyền đối với tài sản, nội dung di chúc, người quản lý di sản và các nghĩa vụ tài sản của người đã mất. Việc xác định đúng những vấn đề này giúp hạn chế yêu cầu không có căn cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người liên quan.

3.1. Xác định điều kiện để di sản được dùng vào việc thờ cúng:

Theo Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015, người lập di chúc có thể dành một phần di sản của mình để phục vụ việc thờ cúng. Phần di sản này không được chia thừa kế và phải được giao cho người được chỉ định trong di chúc quản lý; nếu không có chỉ định thì những người thừa kế cử người quản lý theo quy định.

Khi có tranh chấp, cần lưu ý các vấn đề sau:

• Kiểm tra di chúc: Xác định người đã mất có thể hiện rõ ý chí dành tài sản để thờ cúng hay không, tài sản được xác định cụ thể như thế nào và ai là người quản lý;
• Xác định quyền đối với tài sản: Người lập di chúc chỉ có thể định đoạt trong phạm vi quyền hợp pháp của mình. Nếu nhà đất là tài sản chung của vợ chồng hoặc thuộc quyền của nhiều người thì cần làm rõ phần quyền của người đã mất trước khi xác định phạm vi di sản;
• Kiểm tra nghĩa vụ tài sản: Trường hợp toàn bộ di sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thì không được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng (khoản 2 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015).

Do đó, không phải mọi tài sản được gia đình sử dụng làm nơi thờ cúng đều đương nhiên thuộc trường hợp di sản thờ cúng theo Điều 645 Bộ luật Dân sự 2015. Cần căn cứ vào di chúc, hồ sơ tài sản và tình tiết thực tế để xác định đúng bản chất pháp lý của tài sản đang tranh chấp.

3.2. Làm rõ quyền và nghĩa vụ của người quản lý di sản thờ cúng:

Người quản lý di sản thờ cúng có trách nhiệm quản lý tài sản để thực hiện mục đích thờ cúng theo di chúc hoặc thỏa thuận hợp pháp của những người thừa kế. Việc được giao quản lý không đồng nghĩa với việc người đó trở thành chủ sở hữu riêng hoặc có toàn quyền định đoạt tài sản. Để hạn chế tranh chấp, cần lưu ý:

• Xác định căn cứ quản lý: Kiểm tra di chúc có chỉ định người quản lý hay không; nếu không có thì làm rõ việc những người thừa kế đã thống nhất cử người quản lý như thế nào;
• Làm rõ trách nhiệm quản lý: Người quản lý cần thực hiện việc bảo quản và sử dụng tài sản đúng mục đích, không tự ý chiếm giữ hoặc sử dụng tài sản trái với ý chí hợp pháp của người để lại di sản;
• Xem xét việc thay đổi người quản lý: Theo khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu người được giao quản lý không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý.

Nếu các bên không thống nhất được người quản lý hoặc cách thức quản lý tài sản, cần rà soát chứng cứ và căn cứ pháp lý để lựa chọn phương án giải quyết phù hợp, thay vì tự ý chiếm giữ hoặc định đoạt tài sản.

3.3. Thu thập chứng cứ về di chúc, nguồn gốc và tình trạng di sản:

Chứng cứ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tài sản có được dành cho việc thờ cúng hợp pháp hay không, ai có quyền quản lý và yêu cầu của mỗi bên có căn cứ hay không. Vì vậy, người có quyền lợi liên quan nên chủ động thu thập, lưu giữ các tài liệu phục vụ việc giải quyết tranh chấp. Các tài liệu cần xem xét gồm:

• Di chúc và giấy tờ liên quan: Bản di chúc, tài liệu thể hiện quá trình lập di chúc hoặc chứng cứ có liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ di chúc nếu có tranh chấp về hiệu lực;
• Giấy tờ về tài sản: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, giấy tờ mua bán, tặng cho và các tài liệu chứng minh nguồn gốc, tình trạng pháp lý của tài sản;
• Giấy tờ về người để lại di sản và người thừa kế: Giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình và các tài liệu cần thiết để xác định những người có quyền lợi liên quan;
• Chứng cứ về việc quản lý, sử dụng tài sản: Văn bản thỏa thuận giữa những người thừa kế, biên bản bàn giao, tài liệu về chi phí bảo quản, sửa chữa hoặc chứng cứ thể hiện hành vi sử dụng, định đoạt tài sản đang bị tranh chấp.

Việc thu thập chứng cứ cần bảo đảm tính hợp pháp và phù hợp với yêu cầu giải quyết vụ việc. Nếu tài liệu do người khác lưu giữ hoặc không thể tự thu thập, khách hàng có thể đề nghị Luật sư hướng dẫn phương án thu thập hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

4. Câu hỏi thường gặp về tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng:

4.1. Di sản dùng vào việc thờ cúng có được chia cho những người thừa kế không?

• Theo khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015, phần di sản được người lập di chúc dành cho việc thờ cúng thì không được chia thừa kế và được giao cho người được chỉ định trong di chúc quản lý. Nếu di chúc không chỉ định người quản lý, những người thừa kế cử người quản lý theo quy định.
• Tuy nhiên, cần xác định tài sản có thực sự được dành cho việc thờ cúng theo quy định của pháp luật hay không. Không phải mọi tài sản mà gia đình đang sử dụng làm nơi thờ cúng đều đương nhiên thuộc trường hợp không được chia thừa kế. Ngoài ra, khoản 2 Điều 645 quy định nếu toàn bộ di sản không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người chết thì không được dành một phần di sản để thờ cúng.
• Nếu các thành viên trong gia đình tranh chấp về việc chia nhà đất hoặc tài sản đang được sử dụng để thờ cúng, cần kiểm tra di chúc, giấy tờ tài sản và nguồn gốc hình thành tài sản để xác định quyền của từng bên.

4.2. Không có di chúc thì có được dành di sản để thờ cúng không?

• Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về trường hợp người lập di chúc dành một phần di sản để thờ cúng. Vì vậy, nếu người chết không để lại di chúc thì không thể mặc nhiên coi một phần di sản đã trở thành di sản thờ cúng theo điều luật này chỉ vì gia đình có nhu cầu giữ lại tài sản làm nơi thờ tự.
• Trong trường hợp không có di chúc, di sản về nguyên tắc được giải quyết theo quy định về thừa kế theo pháp luật tại Bộ luật Dân sự năm 2015. Những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc sử dụng một tài sản làm nơi thờ cúng, nhưng cần làm rõ quyền sở hữu, quyền sử dụng và sự thống nhất của những người có quyền lợi liên quan. Nếu không đạt được thỏa thuận, một người không nên tự ý giữ lại toàn bộ tài sản hoặc ngăn cản những người thừa kế khác thực hiện quyền hợp pháp của mình.

4.3. Người quản lý di sản thờ cúng có được bán hoặc chuyển nhượng di sản không?

• Người được giao quản lý di sản thờ cúng không đương nhiên có quyền bán, tặng cho, thế chấp hoặc chuyển nhượng tài sản như tài sản thuộc sở hữu riêng của mình. Quyền của người quản lý phải được xem xét trên cơ sở di chúc, căn cứ giao quản lý, quyền đối với tài sản và quy định pháp luật có liên quan.
• Nếu người quản lý tự ý định đoạt tài sản khi không có căn cứ pháp lý phù hợp, những người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu làm rõ hành vi, bảo vệ quyền của mình và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khi cần thiết. Việc một giao dịch có hiệu lực hay không còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý của tài sản, chủ thể thực hiện giao dịch và các điều kiện luật định.
• Do đó, khi phát hiện người quản lý có ý định bán hoặc chuyển nhượng nhà đất dùng để thờ cúng, các bên nên kiểm tra hồ sơ tài sản, nội dung di chúc và căn cứ quản lý trước khi thực hiện các biện pháp pháp lý tiếp theo.

4.4. Người thừa kế có quyền yêu cầu thay đổi người quản lý di sản thờ cúng không?

• Người thừa kế có thể yêu cầu thay đổi người quản lý trong trường hợp đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015. Cụ thể, nếu người được chỉ định quản lý không thực hiện đúng di chúc hoặc không tuân theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý.
• Khi đề nghị thay đổi người quản lý, cần làm rõ căn cứ giao quản lý ban đầu, hành vi vi phạm hoặc việc không thực hiện đúng trách nhiệm và phương án quản lý thay thế. Các bên nên ưu tiên thống nhất bằng văn bản về người quản lý mới, trách nhiệm bảo quản tài sản và việc thực hiện mục đích thờ cúng.
• Nếu không thể thống nhất, người có quyền lợi liên quan có thể đề nghị Luật sư đánh giá hồ sơ, tư vấn căn cứ pháp lý và hướng dẫn phương án yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Luật Dương Gia hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ, xác định quyền và nghĩa vụ của các bên; đồng thời tư vấn phương án giải quyết phù hợp với từng vụ việc tranh chấp di sản dùng vào việc thờ cúng.