Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 14010:1997 (ISO 14010:1996) về hướng dẫn đánh giá môi trường – Nguyên tắc chung do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành

\r\n\r\n

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM

\r\n\r\n

TCVN ISO 14010: 1997

\r\n\r\n

HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG - NGUYÊN TẮC CHUNG

\r\n\r\n

Guidelines\r\nfor environmental auditing - General principles

\r\n\r\n

1. Phạm vi

\r\n\r\n

Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc chung về\r\nđánh giá môi trường, các nguyên tắc này áp dụng cho mọi loại đánh giá môi trường.\r\nMọi hoạt động đánh giá môi trường được coi là phù hợp với tiêu chuẩn này nếu\r\nchúng đáp ứng các yêu cầu nêu trong tiêu chuẩn.

\r\n\r\n

2. Định nghĩa

\r\n\r\n

Trong tiêu chuẩn này, áp dụng các định nghĩa\r\nsau đây.

\r\n\r\n

2.1. Kết luận đánh giá

\r\n\r\n

Quan điểm hoặc sự phán xét chuyên môn của chuyên\r\ngia đánh giá về đối tượng đánh giá dựa trên và giới hạn ở việc suy luận từ các\r\nphát hiện khi đánh giá.

\r\n\r\n

2.2. Chuẩn cứ đánh giá

\r\n\r\n

Các chính sách, thủ tục, phương pháp thực hành\r\nhoặc các yêu cầu mà chuyên gia đánh giá căn cứ vào đó để so sánh các bằng chứng\r\nđánh giá đã thu thập được về đối tượng.

\r\n\r\n

Chú thích - Các yêu cầu có thể bao gồm (nhưng không\r\nchỉ giới hạn ở) các tiêu chuẩn, hướng dẫn, các yêu cầu về tổ chức và các yêu\r\ncầu về pháp chế đã quy định.

\r\n\r\n

2.3. Chứng cứ đánh giá

\r\n\r\n

Thông tin, hồ sơ hoặc công bố có thể kiểm tra xác\r\nnhận được về một sự kiện.

\r\n\r\n

Chú thích -

\r\n\r\n

1) Chứng cứ đánh giá, có thể là định tính hoặc\r\nđịnh lượng, được chuyên gia đánh giá sử dụng để xác định xem các chuẩn cứ đánh giá\r\nđược thoả mãn hay không.

\r\n\r\n

2) Chứng cứ đánh giá thường dựa trên các cuộc phỏng\r\nvấn, xem xét tài liệu, quan sát các hoạt động và điều kiện, các kết quả hiện có\r\ntừ các phép đo và thử nghiệm, hoặc các công cụ khác trong lĩnh vực đánh giá.

\r\n\r\n

2.4. Phát hiện khi đánh giá

\r\n\r\n

Kết quả của việc so sánh và đánh giá các bằng chứng\r\nthu được với các chuẩn cứ đánh giá đã định.

\r\n\r\n

Chú thích - Các phát hiện đánh giá là cơ sở của\r\nbáo cáo đánh giá.

\r\n\r\n

2.5. Đoàn đánh giá

\r\n\r\n

Là nhóm các chuyên gia đánh giá, hoặc một chuyên\r\ngia đánh giá, được chỉ định thực hiện một cuộc đánh giá nhất định; đoàn đánh\r\ngiá cũng có thể gồm cả các chuyên viên kỹ thuật và các chuyên gia tập sự.

\r\n\r\n

Chú thích - Một trong những chuyên gia của đoàn\r\nđánh giá thực hiện chức năng chuyên gia đánh giá trưởng.

\r\n\r\n

2.6. Bên được đánh giá

\r\n\r\n

Tổ chức được đánh giá.

\r\n\r\n

2.7. Chuyên gia đánh giá môi trường

\r\n\r\n

Người đủ trình độ để thực hiện các cuộc đánh giá\r\nmôi trường.

\r\n\r\n

Chú thích - Các chuẩn cứ trình độ đối với chuyên\r\ngia đánh giá môi trường được nêu ở TCVN ISO 14012: 1997

\r\n\r\n

2.8. Khách hàng

\r\n\r\n

Tổ chức đặt hàng đánh giá.

\r\n\r\n

Chú thích - Khách hàng có thể là bên được đánh\r\ngiá, hoặc bất kỳ tổ chức nào có quyền về mặt pháp lý hoặc hợp đồng để đặt hàng\r\nđánh giá.

\r\n\r\n

2.9. Đánh giá môi trường

\r\n\r\n

Quá trình thu thập và đánh giá khách quan các chứng\r\ncứ để xác định xem các hoạt động, sự kiện, điều kiện, hệ thống quản lý môi\r\ntrường cụ thể, hoặc thông tin về các vấn đề này, có phù hợp với chuẩn cứ đánh\r\ngiá không và thông báo các kết quả của quá trình này cho khách hàng. Quá trình\r\nnày phải được kiểm tra xác lập một cách có hệ thống và lập thành văn bản.

\r\n\r\n

2.10. Chuyên gia đánh giá trưởng về môi trường

\r\n\r\n

Người đủ trình độ để quản lý và thực hiện các cuộc\r\nđánh giá môi trường.

\r\n\r\n

Chú thích - Các chuẩn cứ trình độ đối với chuyên\r\ngia đánh giá trưởng được nêu trong TCVN ISO 14012: 1997.

\r\n\r\n

2.11. Tổ chức

\r\n\r\n

Công ty, liên hiệp công ty, hãng, xí nghiệp, cơ\r\nquan, hoặc một bộ phận của nó, dù là tổ hợp hay không, thuộc công ích hoặc tư\r\nnhân, có các bộ phận chức năng và sự quản trị riêng.

\r\n\r\n

Chú thích - Dựa theo ISO 14001: 1996.

\r\n\r\n

2.12. Đối tượng

\r\n\r\n

Các hoạt động, sự kiện, điều kiện, hệ thống quản\r\nlý môi trường cụ thể và/ hoặc thông tin về các vấn đề trên.

\r\n\r\n

2.13. Chuyên viên kỹ thuật

\r\n\r\n

Người đóng góp hiểu biết hoặc kiến thức cụ thể\r\ncho đoàn đánh giá, nhưng không tham gia như một chuyên gia đánh giá.

\r\n\r\n

3. Yêu cầu đối với đánh\r\ngiá môi trường

\r\n\r\n

Đánh giá môi trường phải tập trung vào đối tượng\r\nđã được xác định rõ ràng và lập thành văn bản. Bên (hoặc các bên) chịu trách\r\nnhiệm về đối tượng cũng được phân định rõ và lập thành văn bản.

\r\n\r\n

Việc đánh giá chỉ được tiến hành nếu, sau khi\r\nthảo luận với khách hàng, chuyên gia đánh giá trưởng cho rằng:

\r\n\r\n

- có đủ các thông tin thích hợp về đối tượng cần\r\nđánh giá.

\r\n\r\n

- có nguồn lực thích hợp giúp cho quá trình\r\nđánh giá.

\r\n\r\n

- có sự hợp tác thích đáng của bên được đánh\r\ngiá.

\r\n\r\n

4. Các nguyên tắc chung

\r\n\r\n

4.1. Mục đích và phạm vi

\r\n\r\n

Việc đánh giá phải dựa trên những mục đích do khách\r\nhàng đề ra. Phạm vi đánh giá do chuyên gia đánh giá trưởng xác định, có tham\r\nkhảo ý kiến với khách hàng để đạt được các mục đích trên. Phạm vi phải  mô\r\ntả mức độ và ranh giới đánh giá.

\r\n\r\n

Cần phải thông báo mục đích và phạm vi đánh giá\r\ncho bên được đánh giá trước khi đánh giá.

\r\n\r\n

4.2. Tính khách quan, độc lập và năng lực

\r\n\r\n

Để đảm bảo tính khách quan của quá trình đánh giá,\r\ncủa các phát hiện và kết luận đánh giá, các thành viên của đoàn đánh giá phải\r\nlà người độc lập với các hoạt động do họ đánh giá. Họ phải khách quan, không\r\nthành kiến và không mâu thuẫn về lợi ích trong suốt quá trình đánh giá.

\r\n\r\n

Việc dùng các thành viên đoàn đánh giá từ nội bộ\r\nhay bên ngoài phải do khách hàng xem xét quyết định. Thành viên đoàn đánh giá\r\nđược chọn từ nội bộ tổ chức phải không có liên quan trách nhiệm trực tiếp với\r\nđối tượng sẽ được đánh giá.

\r\n\r\n

Thành viên của đoàn đánh giá phải kết hợp được\r\nsự hiểu biết, kỹ năng với kinh nghiệm để đảm đương các trách nhiệm đánh giá.

\r\n\r\n

4.3. Sự cẩn trọng nghề nghiệp cần có

\r\n\r\n

Để tổ chức một cuộc đánh giá môi trường, các chuyên\r\ngia đánh giá phải có đủ sự cẩn trọng, chuyên cần, kỹ năng và khả năng phán xét\r\nmà người ta mong đợi ở bất kỳ một chuyên gia đánh giá nào trong những tình\r\nhuống tương tự.

\r\n\r\n

Mối quan hệ giữa các thành viên đoàn đánh giá và\r\nkhách hàng phải là một mối quan hệ tin cẩn và cẩn trọng. Trừ khi luật định yêu\r\ncầu các thành viên đoàn đánh giá không được tiết lộ các thông tin hoặc tài liệu\r\nvà báo cáo cuối cùng có được trong quá trình đánh giá cho bất kỳ bên thứ ba nào\r\nthì không được khách hàng cho phép và khi cần phải được bên đánh giá cho phép.

\r\n\r\n

4.4. Các thủ tục có hệ thống

\r\n\r\n

Việc đánh giá môi trường phải được tiến hành theo\r\ncác nguyên tắc chung này và mọi hướng dẫn liên quan đến các loại đánh giá môi\r\ntrường tương ứng.

\r\n\r\n

Chú thích - Hướng dẫn tiến hành đánh giá hệ thống\r\nquản lý môi trường nêu trong TCVN ISO 14011: 1997.

\r\n\r\n

Để nâng cao độ chắc chắn và tin cậy, việc đánh\r\ngiá môi trường phải được tổ chức theo nghiệp vụ đã được xác định rõ và lập thành\r\nvăn bản và theo các thủ tục có hệ thống. Nghiệp vụ và thủ tục cần được tuân thủ\r\nthận trọng đối với mọi cuộc đánh giá. Các thủ tục của một loại đánh giá này\r\nkhác với loại đánh giá khác chỉ ở những đặc điểm được cho là đặc thù đối với\r\nloại đánh giá môi trường đó.

\r\n\r\n

4.5. Chuẩn cứ, chứng cứ và các phát hiện\r\nđánh giá

\r\n\r\n

Một trong các bước đầu tiên và quan trọng trong\r\nđánh giá môi trường là xác định chuẩn cứ đánh giá. Mức độ chi tiết các chuẩn cứ\r\nphải được thống nhất giữa chuyên gia trưởng và khách hàng, và phải được thông\r\nbáo cho bên được đánh giá.

\r\n\r\n

Các thông tin tương ứng phải được thu thập, phân\r\ntích, xử lý và lập thành hồ sơ để sử dụng làm chứng cứ đánh giá và kiểm tra để\r\nxác định xem các chuẩn cứ có được thoả mãn không.

\r\n\r\n

Chứng cứ đánh giá phải có chất lượng và đủ về số\r\nlượng để sao cho khi so sánh các chứng cứ đánh giá với chuẩn cứ đánh giá, các\r\nchuyên gia đánh giá làm việc độc lập với nhau mà vẫn đạt được kết quả tương tự.

\r\n\r\n

4.6. Độ tin cậy của các phát hiện và kết luận\r\nđánh giá

\r\n\r\n

Quá trình đánh giá môi trường phải được thiết kế\r\nsao cho khách hàng và chuyên gia đánh giá có được sự tin tưởng cần thiết vào độ\r\ntin cậy của các phát hiện và kết luận đánh giá.

\r\n\r\n

Chứng cứ đánh giá thu thập được trong quá trình\r\nđánh giá môi trường thường là các thông tin có sẵn, và một phần phụ thuộc vào\r\nchỗ cuộc đánh giá được tổ chức trong thời gian giới hạn và với nguồn lực giới\r\nhạn. Do đó sẽ có yếu tố không chắc chắn trong tất cả các cuộc đánh giá môi trường,\r\nvà người sử dụng các kết quả đánh giá môi trường phải biết sự không chắc chắn\r\nnày.

\r\n\r\n

Chuyên gia đánh giá môi trường phải cân nhắc những\r\nhạn chế liên quan tới các chứng cứ thu thập khi đánh giá, và chấp nhận sự không\r\nchắc chắn trong các phát hiện và kết luận đánh giá, và phải tính đến các dữ\r\nkiện này khi lập kế hoạch và tổ chức đánh giá.

\r\n\r\n

Chuyên gia đánh giá môi trường phải cố gắng để\r\ncó đủ chứng cứ đánh giá sao cho các phát hiện khi đánh giá cá nhân quan trọng và\r\ntoàn bộ các kết quả đánh giá/ ít quan trọng hơn có thể ảnh hưởng đến các kết luận\r\nđánh giá, đều được xem xét cân nhắc.

\r\n\r\n

4.7. Báo cáo đánh giá

\r\n\r\n

Các phát hiện đánh giá và/ hoặc tóm tắt phát hiện\r\nđánh giá phải được thông báo cho khách hàng trong bản báo cáo. Bên được đánh\r\ngiá phải được nhận một bản báo cáo trừ trường hợp đặc biệt do khách hàng không\r\ncho phép. Báo cáo đánh giá bao gồm, và không chỉ giới hạn ở các thông tin liên\r\nquan đến đánh giá sau đây:

\r\n\r\n

a) đặc điểm nhận dạng tổ chức được đánh giá và\r\nkhách hàng;

\r\n\r\n

b) các mục đích và phạm vi đánh giá đã được thoả\r\nthuận;

\r\n\r\n

c) các chuẩn cứ đã thống nhất làm căn cứ để tổ\r\nchức đánh giá;

\r\n\r\n

d) thời gian và thời hạn tiến hành đánh giá;

\r\n\r\n

e) các thành viên đoàn đánh giá;

\r\n\r\n

f) các đại diện bên được đánh giá tham gia vào\r\nđánh giá;

\r\n\r\n

g) thông báo về tính chất bảo mật của nội\r\ndung;

\r\n\r\n

h) danh sách các nơi gửi báo cáo đánh giá;

\r\n\r\n

i) tóm tắt quá trình đánh giá, bao gồm mọi trở\r\nngại đã gặp;

\r\n\r\n

j) các kết luận đánh giá.

\r\n\r\n

Khi thảo luận với khách hàng, chuyên gia đánh giá\r\ntrưởng cần thống nhất những vấn đề trong các điểm nêu trên và những vấn đề bổ\r\nsung khác cần nêu trong báo cáo.

\r\n\r\n

Chú thích - Thông thường, trách nhiệm của khách\r\nhàng hoặc bên được đánh giá là cần xác định các hoạt động khắc phục cần thiết\r\ntheo các phát hiện khi đánh giá. Tuy nhiên, chuyên gia đánh giá có thể đưa các\r\nkiến nghị nếu đã có thoả thuận với khách hàng.

\r\n\r\n

 

\r\n\r\n

PHỤ LỤC A

\r\n\r\n

Tài liệu tham khảo

\r\n\r\n

[1] ISO 14001: 1996, Hệ thống quản lý môi trường\r\n- Quy định và hướng dẫn sử dụng.

\r\n\r\n

[2] ISO 14011: 1996, Hướng dẫn đánh giá môi trường\r\n- Thủ tục đánh giá - Đánh giá hệ thống quản lý môi trường.

\r\n\r\n

[3] ISO 14012: 1996, Hướng dẫn đánh giá môi trường\r\n- Chuẩn cứ trình độ đối với chuyên gia đánh giá môi trường.

\r\n\r\n

[4] ISO 14050: Quản lý môi trường - Thuật ngữ và\r\nđịnh nghĩa.

\r\n\r\n