Tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
Bạn đang xem bài viết: Tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
Ngày đăng: 27/03/2015 06:17:32 Ngày cập nhật: 12/08/2015 20:46:17 Tác giả: Luật Dương Gia Luật Dương gia Luật Dương gia Luật Dương gia Luật Dương gia Luật Dương gia

Tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam

1. Tính cấp thiết của đề tài

Pháp luật là công cụ để Nhà nước quản lý xã hội, đảm bảo quyền tự do, bình đẳng, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của công dân. Một trong những chủ thể thực hiện vai trò quan trọng trong thi hành pháp luật là cơ quan tiến hành tố tụng, trong đó có Tòa án. Nhà nước giao cho Tòa án vai trò “cầm cân nảy mực”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, không phải lúc nào Tòa án cũng thực hiện tốt nhiệm vụ của mình vì nhiều lý do khác nhau.

Để đảm bảo các bản án, quyết định đưa ra thi hành được đúng đắn thì ngoài việc  quy định hai cấp xét xử, pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam còn có các quy định về thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trong đó có tái thẩm. Tái thẩm không phải là cấp xét xử thứ ba. Chúng ta có thể coi nó là một thủ tục trong tố tụng hình sự để xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện ra những tình tiết mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án quyết định mà Tòa án không biết được khi ra bản án, quyết định đó.

Thủ tục tái thẩm đã được quy định trong pháp luật tố tụng hình sự nước ta từ năm 1959 và dần được hoàn thiện cho đến ngày nay. Tuy nhiên, trên phương diện lý luận hay thực tiễn các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tái thẩm còn rất nhiều bất cập như: Khó xác định thẩm quyền, khó xác định căn cứ tái thẩm, số lượng vụ án tái thẩm trên thực tế rất ít…Đồng thời, các quy định về tái thẩm cũng chưa được các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn một cách đầy đủ và thống nhất. Chính vì thế, việc nghiên cứu, tìm hiểu và đưa ra phương hướng hoàn thiện các quy định về tái thẩm đang là mối quan tâm rất lớn của các nhà nghiên cứu pháp lý, nhà lập pháp…

2. Tình hình nghiên cứu

Theo chúng tôi tìm hiểu thì hiện nay chưa có luận án tiến sĩ đã được bảo vệ nào nghiên cứu về vấn đề này. Công trình nghiên cứu được coi là chuyên sâu nhất về vấn đề này cho đến nay là luận văn thạc sĩ “Thủ tục tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Đặng Thị Thùy Vân năm 2010.

Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu về tái thẩm ở các mức độ khác nhau:

+ Những nghiên cứu mang tính đại cương: Giáo trình Luật tố tụng hình sự của Trường Đại học Luật Hà Nội (Phần viết về tái thẩm); Bình luận Khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 do GS.TS.Võ Khánh Vinh chủ biên. Các tác phẩm này đã đi vào phân tích các quy định Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về tái thẩm. Tuy nhiên những công trình nghiên cứu này chưa có được sự chuyên sâu cần thiết.

+ Những nghiên cứu của các tác giả đề cập đến từng nội dung của tái thẩm được đăng lên các tạp chí chuyên ngành như: “Về căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003” của tác giả Vũ Gia Lâm (Tạp chí Luật học, số 10, năm 2006); “Những điểm mới trong Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi về phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm” của tác giả Nguyễn Đức Mai (Tạp chí Nhà nước và pháp luật, Viện Nhà nước và pháp luật, Số 5 năm 2004), “Thực trạng thi hành quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về những người tham gia phiên tòa Giám đốc thẩm, tái thẩm và hướng hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Văn Vượng (Tạp chí TAND, TANDTC, Số 20 năm 2010)… Tuy nhiên, các nghiên cứu trên chỉ tập trung nghiên cứu một mảng nhỏ trong các quy định về tái thẩm. Vì thế mà các nghiên cứu này không có được tính toàn diện, sâu rộng.

+ Những nghiên cứu của các tác giả được xuất bản thành sách: “Giám đốc thẩm, tái thẩm về hình sự - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Đinh Văn Quế (1997) và cuốn “Thủ tục xét xử các vụ án hình sự” Nhà xuất bản Tư Pháp TP.HCM năm 2003…

Nhận thức được vai trò, ý nghĩa cũng như tầm quan trọng của tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam, đồng thời với mong muốn tìm hiểu thêm một cách kĩ lưỡng hơn về vấn đề này, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Tái thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam” để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp.

3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của khóa luận là nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về tái thẩm trong tố tụng hình sự, từ đó, phân tích các điểm chưa hợp lý trong quy định của pháp luật và đưa ra những giải pháp khắc phục nhằm hạn chế những vướng mắc trong thực tiễn tái thẩm, nâng cao hiệu quả tái thẩm.

Để thực hiện được nhiệm vụ trên khóa luận giải quyết những vấn đề cụ thể sau đây:

- Làm rõ một só vấn đề lý luận về tái thẩm trong tố tụng hình sự như: Bản chất tái thẩm, khái niệm tái thẩm, ý nghĩa của tái thẩm.

- Phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam Việt Nam về tái thẩm.

- Phản ánh thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tái thẩm trong phạm vi từ khi Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 có hiệu lực đến nay.

- Tìm hiểu nguyên nhân của những hạn chế trong việc quy định và thi hành quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tái thẩm, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả tái thẩm. 

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là những vấn đề lý luận chung về tái thẩm trong tố tụng hình sự; pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tái thẩm; thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về tái thẩm ở Việt Nam. Tuy nhiên, do thời gian nghiên cứu có hạn nên khóa luận cũng chỉ tập trung vào một số vấn đề sau:

- Về mặt lý luận, khóa luận nghiên cứu khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và quá trình phát triển của các quy định về tái thẩm pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.

 - Đối với pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tái thẩm khóa luận chỉ chủ yếu tập trung nghiên cứu BLTTHS năm 2003.

 - Thực tiễn tái thẩm được xem xét trên phạm vi cả nước trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2010.

4. Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận vận dụng quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và lý luận về nhận thức của triết học Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; đường lối chính sách của Đảng về vấn đề cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền. Trên cơ sở đó, khóa luận sử dụng các biện pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp lịch sử, phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn để nghiên cứu vấn đề này.

5. Kết cấu của khóa luận

Kết cấu của khóa luận được chia làm 3 Chương:

- Chương I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

- Chương II: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ  TÁI THẨM

- Chương III: THỰC TIỄN THI HÀNH QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TÁI THẨM VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

>>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài: 1900.6190

>>> Ấn vào đây để tải toàn văn khóa luận

(Lượt xem : 918)

Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, hãy ấn like để ủng hộ luật sư tư vấn